Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Kordian

Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego

Następnym czarcim tworem jest Jan Zygmunt Skrzynecki (1787 1841). Oto jak charakteryzuje tą postać autor Kordiana:

„Wódz! Chodem raka przewini,
Jak ślimak rogiem uderzy,
Sprobuje - i do skorupy
Schowa rogi - i do skrzyni
Miejskiej zniesie planów trupy”


Słowacki niepochlebnie wypowiada się o Skrzyneckim. Ów w grudniu 1830 roku został mianowany generałem brygady wojsk powstańczych i dowódcą trzeciej dywizji piechoty. Po bitwie grochowskiej nadano mu tytuł naczelnego wodza. Był stronnikiem porozumienia z Rosją. Dążył do przyjaznych relacji z wrogiem. Powstrzymywał się od zdecydowanych działań wojennych, przez co ofensywne akcje wojsk polskich stawały się nieskuteczne. Zmarnował wiele korzystnych okazji. Dowodził w bitwie pod Ostrołęką (26 maja 1831), walki zakończyły się porażką Polaków. Po klęsce powstania wyjechał na emigrację, między innymi do Belgii. Potem wrócił i osiadł na stałe w Krakowie. Tutaj też zmarł.

Poeta krytykuje go za opieszałość w działaniach militarnych oraz popieranie związku z wrogim cesarstwem. Wzmianka o „skrzyni miejskiej” wiąże się z przegraną pod Ostrołęką. Wódz zamiast pozostać przy armii w okolicach Modlina, przeniósł swoją kwaterę na warszawską Pragę.

Po Skrzyneckim z oparów wyłania się Julian Ursyn Niemcewicz (1758 – 1841) – działacz polityczny, poeta. W Kordianie scharakteryzowany jest następująco:

„Starzec, jak skowronek
Zastygły nad wspomnień bryłą,
Na wpół zastygłą, przegniłą.
Poeta – rycerz – starzec – nic,(...)”


Niemcewicz walczył u boku Kościuszki i wraz z nim został wzięty do niewoli. Razem też zostali oswobodzeni. Prowadził ożywioną działalność literacką i kulturalną, prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był jednym z członków powstańczego Rządu Narodowego. Na życzenie tego Rządu wyjechał w 1831 roku z misją dyplomatyczną do Londynu, gdzie zabiegał o poparcie dla sprawy polskiej. Zasłynął komedią polityczną Powrót posła. Słowacki gani go za konserwatyzm - zbyt „przestarzałą” i mało wartościową działalność poetycką oraz za zbyt umiarkowane poglądy polityczne i społeczne.


Piątą postacią z „Przygotowania” jest Joachim Lelewel (1786 - 1861):

„Wiecznie dławi księgarnie i mole;
I na krzywych nogach się chwieje,
Jak niepewne rządowe systema.
Chce mówić, posłuchajmy, co na świat posieje?...
Twór pokazując z kotła głowę
Czy lepiej, kiedy jest król? Czy kiedy go nie ma?...”


Ocena Lelewela, w ujęciu Słowackiego, nie wypada pozytywnie. Poeta zarzuca mu przesadną pracowitość naukową, zbytnią zawiłość stylu pisarskiego – polityczne wypowiedzi Lelewela interpretowano dwuznacznie. W sprawie detronizacji Mikołaja I nie zajął konkretnego stanowiska: „Czy lepiej, kiedy jest król? Czy kiedy go nie ma?...”. Mimo znacznych osiągnięć na polu nauki (historyk, profesor na Uniwersytecie Wileńskim i Warszawskim) i polityki (w 1829 roku jako poseł na sejm Królestwa przemawiał w obronie naruszanych przez Wielkiego Księcia Konstantego praw konstytucyjnych, przez co zyskał uznanie w społeczeństwie), nie zdołał sprecyzować swoich poglądów ideologicznych – zarzucano mu wielokrotnie chwiejność przekonań.

Ostatnim szóstym szatańskim tworem jest generał Jan Stefan Krukowiecki (1772 – 1850):

„(...) oto twór
Niszczyciel (...)
On z krwi na wierzch wypłynie – to zdrajca!
A gdy zabrzmi nad miastem dział huk,
On rycerzy ginących porzuci;
Z arki kraju wyleci jak kruk,
Strząśnie skrzydła, do arki nie wróci...
Kraj przedany on wyda pod miecz.”


W trakcie powstania listopadowego Krukowiecki dowodził w zwycięskiej bitwie pod Białołęką (25 luty 1831). Pod Grochowem (25 luty 1831) odmówił wypełnienia rozkazu kontrataku od Chłopickiego. W marcu 1831 roku został mianowany gubernatorem wojskowym Warszawy. Następnie przydzielono mu funkcję prezesa Rządu Narodowego. Podczas rosyjskich ataków na Warszawę rezygnował z walk obronnych. Skłonny był do pertraktacji z Rosjanami i podpisania kapitulacji. Chciał ukarać winnych za wzniecanie zamieszek. Gdy nie wydano pisemnej zgody na pertraktacje, podał się do dymisji. Rosjanie później żądali, by wznowić rokowania. Ostatecznie Warszawa poddała się. Właśnie owe kontakty i chęć współpracy z wrogiem wypomina wodzowi Słowacki. Zarzuca mu zdradę z powodu niewystarczającej obrony stolicy i oddanie jej w ręce nieprzyjaciela. Krukowieckiego traktowano jako kolaboranta. Po upadku powstania, wyrokiem cara, został skazany na więzienie. Przebywał w Jarosławiu i Wołogdzie. Powrócił stamtąd do kraju w 1834 roku.

strona:    1    2    3    4  


Szybki test:

Słowa: „Stary – jakby ojciec dzieci, Nie do boju, nie do trudu;” traktują o:
a) Skrzyneckim
b) Niemcewiczu
c) Chłopickim
d) Lelewelu
Rozwiązanie

Pomysł „wydobywania” z diabelskiego kotła wizerunków polityków - wodzów narodu zaczerpnął Słowacki z:
a) Hamleta
b) Króla Leara
c) Makbeta
d) Fausta
Rozwiązanie

Za mało wartościową działalność poetycką gani Słowacki:
a) Niemcewicza
b) Czartoryskiego
c) Lelewela
d) Skrzyneckiego
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Kordian” – streszczenie szczegółowe
Streszczenie „Kordiana” w pigułce
Geneza „Kordiana”
Czas i miejsca akcji w „Kordianie”
Losy Kordiana
Znaczenie motta „Kordiana”
Znaczenie tytułu - „Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny.”
Juliusz Słowacki życiorys
„Kordian” - historia dojrzewania głównego bohatera
Obraz polskiego społeczeństwa w „Kordianie” Słowackiego (sąd nad Polakami)
Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego
„Kordian” jako dramat romantyczny
Kompozycja i struktura „Kordiana”
Artyzm „Kordiana” - stylistyka i język
Konflikt wartości w „Kordianie” Słowackiego
Mesjanizm a winkelriedyzm – spór wieszczów o losy narodu polskiego
Spór Słowackiego i Mickiewiczem o rolę poezji
Obraz narodów europejskich w „Kordianie”
O roli poety i poezji w „Kordianie”
Motyw spisku w „Kordianie” Słowackiego
Motywy literackie w „Kordianie” Słowackiego
Plan wydarzeń „Kordiana”
Nawiązania historyczne „Kordiana” - powstanie listopadowe i jego słynne bitwy
„Kordian” na deskach teatrów – najciekawsze inscenizacje i opinie o nich
Skok Kordiana w aspekcie historycznym
Książę Konstanty i jego stosunek do Polaków
Krytyka literacka o „Kordianie”
Twórczość Słowackiego - kalendarium
Najważniejsze cytaty z „Kordiana” Słowackiego
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka Kordiana - kliniczny przypadek romantyka
„Kordian” charakterystyka pozostałych bohaterów



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies