„Mały Książę” Saint-Exupéry’ego: streszczenie i opracowanie
„Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego (1943) to nowoczesna baśń o pilocie, który po awarii samolotu na Saharze spotyka chłopca z maleńkiej planety. Mały Książę opowiada mu o swojej róży i o podróży przez kolejne planety. Książka mówi o przyjaźni, miłości, samotności i odpowiedzialności za innych.
Lektura w pigułce
- Autor: Antoine de Saint-Exupéry.
- Tytuł: „Mały Książę”.
- Pierwsze wydanie: 1943 rok.
- Gatunek: baśń nowoczesna.
- Miejsce akcji: Ziemia (Sahara), planeta Małego Księcia i planety, które odwiedził.
- Budowa: dwadzieścia siedem rozdziałów i krótkie zakończenie.
- Bohaterowie: Mały Książę, pilot, róża, lis, żmija, Król, Próżny, Pijak, Bankier, Latarnik, Geograf, Zwrotniczy.
- Temat: relacje między dorosłymi i dziećmi, wyobraźnia, samotność, przyjaźń, odpowiedzialność.
Opracowanie lektury
Streszczenie w pigułce
Utwór poprzedza dedykacja autora skierowana do jego najlepszego przyjaciela Leona Wertha („gdy był małym chłopcem”).
Narrator wspomina o swych rysunkach z dzieciństwa (m. in. słonia połkniętego przez węża boa). Zgodnie z sugestią starszych porzucił malowanie. Został pilotem i znał wielu poważnych ludzi. Sześć lat wcześniej pilot musiał awaryjnie wylądować na bezludnej Saharze. Spotkał tam chłopca – Małego Księcia, który poprosił, by narysował mu baranka. Ostatecznie pilot namalował skrzynię i powiedział, że w środku jest baranek. Mały Książę wspomniał, że spadł z nieba i na swej planecie ma bardzo mało miejsca. Pilot podejrzewał, że pochodzi z planety B-612, którą niegdyś odkrył turecki astronom. Narrator wspomina, że dorośli kochają się w cyfrach. Jego opowieść o Małym Księciu ma brzmieć jak baśń.
Przez kolejne dni pilot poznawał historię Małego Księcia. Między innymi dowiedział się o jego walce z baobabami i codziennej „toalecie planety”, a także o zachodach słońca, które podziwiał na swej planecie chłopiec. Przybysz zapytał po co różom kolce. Pilot zajęty był naprawą samolotu i zbywał go. Dla malca najważniejsze były relacje między barankiem a różą. Rozpłakał się. Kolejnego dnia opowiedział o próżnej róży, która zakwitła na jego planecie. Doceniał jej urodę jednak nie potrafił dogodzić rozkapryszonemu kwiatu. Postanowił opuścić swą planetę, wyczyścił trzy wulkany i pożegnał się ze swym kwiatem.
Na pierwszej planecie, którą odwiedził Mały Książę panował dostojny Król. Uwielbiał wydawać rozkazy i ucieszył się z wizyty. Rządził rozsądnie – wydawał tylko takie nakazy, które można było wykonać. Znudzony chłopiec, mimo ofiarowanej posady ministra, opuścił Króla. Kolejną planetę zamieszkiwał Próżny. Żył tylko po to, by inni go podziwiali. Następną osobą, którą odwiedził Mały Książę był Pijak. Pił, by zapomnieć o wstydzie, którego powodem był jego nałóg. Podróżnik na czwartej planecie spotkał Bankiera, który zajmował się liczeniem gwiazd. Nie był jednak dla nich „pożyteczny”. Mały Książę na niewielkiej planecie spotkał Latarnika, który wykonywał rozkaz zapalania i gaszenia lampy ulicznej. Robił to co minutę. Następnie rozmawiał z uczonym Geografem, który zapisywał wielkie księgi. Nie miał czasu sam podróżować, spisywał jedynie relacje badaczy. Kwiaty uważał za istoty efemeryczne, co zasmuciło wędrowca.
Narrator scharakteryzował w liczbach planetę Ziemię zamieszkiwaną przez dwa miliardy ludzi. Mieszkańcy uważali się za wielkich niczym baobaby. Mały Książę spotkał na pustyni żmiję, która powiedziała, że może pomóc mu w powrocie na jego planetę. Bohater spotkał kwiat, który widział niegdyś karawanę. Stwierdził, że ludźmi miota wiatr gdyż nie mają korzeni. Na jednej z gór na wołanie wędrowca odpowiedziało jedynie echo. Po pewnym czasie dotarł do ogrodu pełnego róż. Poczuł się rozczarowany, bo dotąd myślał, że jego róża jest jedyna. Następnie spotkał lisa, który wyjaśnił mu na czym polega „oswojenie”. Podróżnik zgodził się „stworzyć więzy” i zaprzyjaźnił się z nim. Lis powiedział, że „dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu. Zapewnił, że jego róża jest wyjątkowa i jest za nią odpowiedzialny.
Zwrotniczy powiedział bohaterowi, że ludzie wciąż się przemieszczają, jednak nie wiedzą, czego szukają. Spotkał też Kupca handlujący tabletkami zaspokajającymi pragnienie. Ósmego dnia pilotowi skończyła się woda. Udał się wraz z Małym Księciem na poszukiwanie studni. Znalazł ją nad ranem i napoił chłopca. Było to najlepsze, co mógł mu ofiarować. Mały Książę poprosił go o narysowanie kagańca dla baranka. Pożegnał się z pilotem i umówił się na następny dzień. Pilot usłyszał, że podróżnik umawia się ze żmiją. Rozmawiał z Małym Księciem po raz ostatni. Wieczorem Mały Książę odszedł od pilota i pozwolił się ukąsić wężowi. Narrator zastanawiał się co słychać u chłopca. Prosił, by jeśli ktoś go spotka, dał mu znać o jego przyjacielu.
Streszczenie szczegółowe27 rozdziałów. 27 rozdziałów · ok. 12 min
Na podstawie tłumaczenia Jana Szwykowskiego Utwór poprzedza dedykacja autora skierowana do jego najlepszego przyjaciela Leona Wertha („gdy był małym chłopcem”).
I Narrator wspomina, że jako sześcioletnie dziecko ujrzał w książce „Historie prawdziwe” opisującej dziewiczą puszczę węża boa połykającego drapieżne zwierzę. Stworzył wówczas swój pierwszy rysunek i spytał dorosłych, czy ich nie przeraża. Starsi dopatrywali się w nim kapelusza, więc naszkicował jego przekrój – był to wąż boa po połknięciu słonia. Powodowany sugestiami starszych porzucił malarską karierę. Został pilotem i wiele podróżował po świecie. Poznał wielu ludzi, którym pokazywał rysunek węża boa, jednak oni zawsze widzieli kapelusz. Rozmawiał więc z nimi o rzeczach poważnych, a nie o lasach dziewiczych lub gwiazdach.
II Prowadził samotne życie, aż do wylądowania przed sześciu latach na Saharze. Popsuł mu się motor i musiał sam zająć się jego naprawą. Zapasu wody miał na osiem dni. Zasnął, a nad ranem obudził go cienki głosik, mówiąc „narysuj mi baranka”. Pilot był bardzo zdziwiony, narysował potem portret małego człowieczka. Malec nie był przestraszony ani wycieńczony. Ponownie poprosił o narysowanie baranka. Pilot przypomniał sobie, że nie potrafi rysować, ale chłopcu to nie przeszkadzało. Najpierw mężczyzna narysował „kapelusz”, a Mały Książę powiedział, że węże boa są niebezpieczne, a słonie za duże. Pilot usiłował trzy razy narysować baranka, jednak żaden nie był odpowiedni. Postanowił więc narysować skrzynię i powiedział, że w niej znajduje się baranek – to bardzo chłopcu odpowiadało.
III Dużo czasu upłynęło nim pilot zrozumiał, skąd przybył chłopiec. Malec zadawał wiele pytań, m. in. o samolot. Podsumował, że pilot tak jak on spadł z nieba. Zapytał z jakiej planety pochodzi, a następnie przyglądał się swemu barankowi. Stwierdził, że skrzynia będzie jego domkiem. Mężczyzna chciał dać mu palik i sznurek, jednak Mały Książę rzekł, że baranek nie odejdzie daleko, bo ma mało miejsca.
IV Pilot wiedział, że Mały Książę pochodzi z bardzo małej planety. Podejrzewał, że jest to gwiazda B-612, która jedyny raz widziana była w 1909 roku przez tureckiego astronoma. Nikt jednak mu nie uwierzył, ze względu na jego dziwny strój. Gdy powtórzył wyniki swych badań w eleganckim ubiorze – uwierzono mu. Pilot wspomniał, że dorośli są zakochani w cyfrach. Nie pytają jaki nowy przyjaciel ma głos, a ile ma lat i ile zarabia jego ojciec. Gdy opisuje im się jakieś piękne miejsce docenią je poznawszy jego cenę. Uwierzą w Małego Księcia, gdy dowiedzą się, że przybył z planety B-612, nie wystarczy im, że chłopczyk chciał mieć baranka. Narrator wspomniał, że chciałby opowiedzieć o spotkaniu z Małym Księciem, jakby to była baśń. Ci, co dobrze znają życie, uwierzą mu. Po sześciu latach chciał opowiedzieć o chłopcu, by nie zapomnieć o przyjacielu. Wspomniał, że kupił przybory do rysowania, by wzbogacić opowieść. Jego rysunki nie były idealne i nie potrafił już widzieć baranka przez ściany skrzynki.
V W kolejnych dniach pilot dowiadywał się coraz więcej szczegółów o planecie i podróży Małego Księcia. Na przykład o dramacie baobabów. Mały zapytał, czy baranki jedzą baobaby. Pilot wyobrażając sobie wielkie drzewa stwierdził, że nawet stado słoni by im nie poradziło. Jednak zanim baobaby staną się drzewami są malutkie. Na planecie przybysza rosły rośliny pożyteczne oraz zielska. Najgorsze były baobaby, bo gdy w porę się ich nie wyrwało, to zapuściłyby korzenie i rozsadziły planetę. Codziennie rano zdyscyplinowany Mały Książę wyrywał baobaby. Nazywał to „toaletą planety”. Poprosił pilota, by ten narysował, jakim niebezpieczeństwem są baobaby i zaniedbanie wyrywania chwastów. Pilotowi udał się ten obrazek.
VI Czwartego dnia pilot zrozumiał smutek Małego Księcia. Dowiedział się, czym były dla niego zachody słońca. Mógł oglądać je tak często, jak tylko chciał, przesuwając jedynie krzesełko o parę kroków. Pewnego dnia oglądał go czterdzieści trzy razy.
VII Piątego dnia pilot odkrył kolejny sekret chłopca, który spytał go, czy baranki zjadają kwiaty. Następnie chciał się dowiedzieć, po co różom kolce. Lotnik, skupiony na naprawie, stwierdził, że to wyraz złośliwości kwiatów. Książę nie zgadzał się – uważał kwiaty za słabe i naiwne istoty, którym kolce dają wrażenie, że są groźne. Mężczyzna go zbywał, uważając za najważniejsze naprawę samolotu. Rozgniewało to Małego Księcia. Wspomniał o człowieku o czerwonej twarzy, który nie znał uczuć, zapachów, widoku gwiazd. Dla niego był grzybem. Ze złością stwierdził, że poważną rzeczą jest posiadanie od tysiącleci kolców przez róże i ich walka z barankami. Na jego planecie istniał jedyny kwiat, dzięki któremu do szczęścia wystarczało mu patrzenie w gwiazdy. Gdyby kwiat został zjedzony – gwiazdy zgasłyby dla niego. Pilot porzucił swą pracę i pocieszył Małego Księcia, który rozpłakał się.
VIII Kwiaty na planecie Małego Księcia były skromne i żyły bardzo krótko. Pewnego dnia wykiełkował nieznany krzak. Bardzo długo rozkwitał, co z uwagą śledził Książę. Nazwał kwiat zalotnicą. Róża urodziła się równocześnie ze słońce. Książę docenił jej urodę. Róża była próżna, jednak wzruszająca. Stawiała coraz to nowe żądania, uciekając nawet do naiwnych kłamstw. Celowo wpędzała go w wyrzuty sumienia, dlatego, mimo swego uczucia, Książę przestał jej wierzyć i czuł się nieszczęśliwy. Stwierdził, że powinien upajać się jej zapachem, a nie słuchać kwiatu. Docenić czyny – piękno i zapach – a nie słowa.
IX Przed ucieczką z planety, do której chłopiec wykorzystał odlot wędrownych ptaków, wyczyścił dwa czynne wulkany i jeden wygasły. Wyrwał także ostatnie pędy baobabów. Przy pożegnaniu z kwiatem chciało mu się płakać. Róża przeprosiła go. Przyznała, że była niemądra i życzyła mu szczęścia. Wyznała mu miłość i kazała odlecieć. Nie bała się już przeciągów, ani dzikich bestii. Nakazała Księciu pośpiech – nie chciała, by widział, ze płacze.
X Mały Książę postanowił zwiedzić nieodległe planety, by zająć się czymś i czegoś nauczyć. Na pierwszej planecie mieszkał majestatyczny Król, który nazwał go swym poddanym. Był dumny, że może nad kimś panować. Cała planeta zajęta była przez jego gronostajowy płaszcz. Gdy Książę ziewnął, władca zakazał mu ziewania – zabraniała tego etykieta. Potem jednak rozkazał mu ziewnąć, lecz chłopcu odechciało się. Król chciał by szanowano jego autorytet, był władcą absolutnym, ale dobrym, więc wydawał rozsądne rozkazy. Gdy Mały Książę chciał usiąść nakazał mu to, podobnie jak zadawać pytania. Na planecie nie było nikogo, jednak władca uważał, że rządzi wszystkim, nawet ruchem ciał niebieskich. Wędrowiec poprosił go, by rozkazał słońcu zajść. Król przytoczył przykłady nierozsądnych rozkazów i wspomniał, że należy wymagać tego, co można otrzymać. Zachód słońca miał być dopiero wieczorem. Mały Książę nudził się i chciał opuścić planetę. Król zaproponował mu posadę ministra sprawiedliwości – z braku innych poddanych miał sądzić siebie, co uważał za wielce trudne. Król wspomniał o istnieniu starego szczura, którego mógł skazywać na śmierć i ułaskawiać. Mały Książę postanowił opuścić planetę, żegnany propozycją posady ambasadora.
XI Kolejną planetę jaką odwiedził Mały Książę zamieszkiwał Próżny, który ucieszył się na widok wielbiciela. Poprosił, by gość zaklaskał, a wówczas kłaniał się swym śmiesznym kapeluszem. Po pięciu minutach zabawa ta znudziła się podróżnikowi. Próżny nie usłyszał pytania, co Książę ma zrobić, by kapelusz spadł – był otwarty jedynie na pochwały. Uważał, że jest najpiękniejszy i najmądrzejszy na planecie, mimo że nikogo poza nim nie było. Chłopiec uznał, że to śmieszne.
XII Na następnej planecie wędrowiec spotkał Pijaka. Ujrzał człowieka siedzącego przed pustymi i pełnymi butelkami. Pijak rzekł, że pije. Pije, aby zapomnieć. Pragnie zapomnieć że się wstydzi, a wstydzi się, że pije. Zasmuciło to Małego Księcia.
XIII Na czwartej planecie bohater spotkał Bankiera. Zwrócił mu uwagę, że jego papieros zgasł, jednak człowiek zajęty był dodawaniem. Wciąż liczył, dochodząc do niebagatelnych sum. Uważał się za człowieka poważnego. Od wielu lat zajmował się liczeniem gwiazd, nie miał czasu na marzenia. Uważał, że je posiada, a dzięki bogactwu może kupować inne gwiazdy. Stwierdził, że skoro nikt wcześniej nie pomyślał, by zagarnąć gwiazdy, należą one do niego. Bankier zapisywał ilość przeliczonych gwiazd i chował kartkę z ich liczbą do banku. Mały Książę stwierdził, że posiada różę i wulkany, dla których jest „pożyteczny”. Bankier zaś nie potrafił odpowiedzieć, jaką korzyść miały dla niego gwiazdy.
XIV Na piątej, najmniejszej planecie znajdowała się lampa uliczna i Latarnik. Mały Książę nie rozumiał sensu istnienia Latarnika, jednak jego praca wydała się mu pożyteczna, ponieważ czynił ładną rzecz. Swoje zajęcie – zapalanie i gaszenie lampy - Latarnik wytłumaczył rozkazem. Wiele lat temu miał on sens, jednak jego planeta z czasem zaczęła obracać się coraz szybciej i nie miał czasu na odpoczynek. Jedna minuta odpowiadała jednemu miesiącowi. Podróżnik poradził mu, by kroczył przez planetę, a wówczas cały czas będzie na niej trwał dzień, nie mógłby jednak wówczas spać. Bohaterowi podobała się napotkana postać, bo nie zajmowała się wyłącznie sobą. Imponowała mu przeogromna ilość zachodów słońca.
XV Na szóstej planecie chłopiec spotkał Starszego Pana. Była ona dziesięć razy większa od poprzednich. Gospodarz opracowywał wielkie księgi. Przedstawił się jako geograf. Nie wiedział, czy na jego planecie są oceany i góry, ponieważ brakowało mu badaczy. Nie opuszczał swego biura, był poważny i nie zajmował się łazikowaniem. Zaczął wypytywać Małego Księcia o jego planetę. O kwiecie nie chciał słyszeć, bo kwiaty były „efemeryczne”. Geografia zajmowała się rzeczami wiecznymi, a nie „zagrożonymi bliskim unicestwieniem”, takimi jak róża. Mały Książę odczuł żal. Naukowiec polecił mu odwiedzenie Ziemi.
XVI Narrator przedstawia Ziemię w liczbach – zamieszkuje ją stu jedenastu królów, siedem tysięcy geografów, wielu bankierów, pijaków i próżnych, a także cała armia latarników, którzy codziennie wykonywali swą pracę od Nowej Zelandii i Australii po Amerykę Północną. Ludzi było dwa miliardy.
XVII Narrator wspomniał, że tak naprawdę ludzie nie zajmowali dużo miejsca – można było ich zgromadzić na jednej z wysepek Oceanu Spokojnego. Jednak dorośli wierzyli, że są tak wielcy, jak baobaby. Mały Książę na Ziemi przywitał się ze żmiją, która potwierdziła, że jest na pustyni w Afryce. Pokazał jej swą planetę i wspomniał o problemach z różą. Wędrowiec tęsknił do ludzi, a wąż wspomniał, że wśród nich także jest się samotnym. Zwierzę wspomniało o swej potędze – mogła odsyłać każdego tam, skąd przybył. Zaofiarowała w przyszłości swą pomoc, gdyby zatęsknił za planetą.
XVIII Na pustyni Mały Książę spotkał jeden, marny kwiat. Spytał go o ludzi. Kwiat widział niegdyś karawanę. Stwierdził, że ludźmi miota wiatr gdyż nie mają korzeni.
XIX Mały Książę wspiął się na górę, by obejrzeć planetę. Powiedział „Dzień dobry” i odpowiedziało mu echo. Stwierdził, że planeta jest sucha, spiczasta i słona, a ludziom brak wyobraźni, bo powtarzają to, co się do nich mówi. Róża zawsze mówiła pierwsza.
XX Chłopiec długo wędrował, aż trafił do ludzi. Znalazł się w ogrodzie pełnym róż. Poczuł się bardzo nieszczęśliwy, bo jego róża zapewniała go, że jest jedyna na świecie, a w ogrodzie było pięć tysięcy podobnych kwiatów. Towarzyszyło mu rozczarowanie, bo miał zwykłą różę. Nie był potężnym księciem. Zapłakał.
XXI Pojawił się lis. Nie mógł jednak bawić się z podróżnikiem, bo nie był oswojony. Mały Książę pragnął przyjaźni. Lis wytłumaczył, że „oswoić” znaczy „stworzyć więzy”. Wspomniał, że książę jest dla niego zwykłym chłopcem i nie potrzebują się, jednak gdy oswoiłby go byłby dla niego jedyny na świecie. Jego życie było jednostajne, więc poprosił, by Mały Książę go oswoił. Wówczas łany zboża kojarzyłyby mu się z jego włosami. Stwierdził, że ludzie nie mają czasu na „oswajanie” i są przyzwyczajeni do gotowych rzeczy. Tłumaczył bohaterowi, na czym polega „oswajanie”. Wspomniał, że musi to przebiegać według określonego obrządku. Obrządek pozwala, by dni różniły się między sobą. Z czasem książę oswoił lisa, a gdy nadszedł dzień rozstania było mu smutno. Udał się do róż i stwierdził, że nie mają wartości, bo nie zostały oswojone. Były próżne. Jego róża była wyjątkowa. Przed odejściem lis zdradził mu tajemnicę: „[…] dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu.” Każdy staje się odpowiedzialny za to, co oswoił, a Mały Książę był odpowiedzialny za różę.
XXII Mały Książę spotkał Zwrotniczego. Powiedział, że sortuje podróżnych na paczki. Kieruje też ruchem pociągów. Ludzie przemieszczali się we wszystkie strony, ponieważ zawsze się im wydawało, że w nowym miejscu będzie im lepiej. Mały Książę rzekł, że jedynie dzieci wiedzą czego szukają.
XXIII Następnie bohater spotkał Kupca sprzedającego pigułki zaspokajające pragnienie. Naukowcy udowodnili, że zażywając je oszczędza się pięćdziesiąt trzy minuty w tygodniu. Chłopiec stwierdził, że gdyby miał tyle czasu, powolutku poszedłby do studni.
XXIV Ósmego dnia pobytu na pustyni pilot wysłuchał historii o Kupcu. Jego zapasy wody kończyły się. Stwierdził, że Mały Książę nie odczuwał głodu i pragnienia. Wyruszyli jednak na poszukiwanie studni. Byli wyczerpani. Malec popatrzył z tęsknotą w gwiazdy. Podziwiali pustynię. Upiększała ją tajemnica. Coś, co było niewidzialne. Pilot wziął Małego Księcia na ręce. Nad ranem odnalazł studnię.
XXV Mały Książę ucieszył się z nietypowej studni. Pilot wyciągnął wiadro wody, a wówczas studia zaśpiewała. Ofiarował wodę Małemu Księciu, a ten przyjął ją jak podarek sprawiający sercu radość. Stwierdził, że ludzie hodują tysiące róż i nie znajdują tego, czego szukają. Nie potrafią szukać sercem. Chłopiec poprosił pilota o narysowanie kagańca dla baranka – czuł się odpowiedzialny za bezpieczeństwo swej róży. Śmiał się z obrazków namalowanych przez pilota. Zbliżała się rocznica przybycia Małego Księcia na Ziemię. Powrócił w pobliże miejsca, gdzie spadł. Pilot czuł niepokój, zaś podróżnik poprosił go, by powrócił do niego nazajutrz.
XXVI Mały Książę siedział na ruinach muru i z kimś rozmawiał. Umawiał się z kimś na nocne spotkanie. Spytał, czy stworzenie ma mocny jad. Pilot dostrzegł w końcu żmiję, jednak nie zdążył jej zabić. Podniósł gorączkującego chłopca. Ten cieszył się, że udało mu się naprawić motor. Sam także wybierał się w podróż. Mijał rok od przybycia na Ziemię. Książę wspominał o kwiecie i swej gwieździe. Odtąd pilot patrząc w gwiazdy miał myśleć o małym przyjacielu, który miał śmiać się do niego z jednej z gwiazd. Pilot miał także śmiać się na widok gwiazd i słyszeć dźwięk pięciuset milionów dzwoneczków. Mały Książę nie chciał, by przyjaciel patrzył, jak odchodzi. Wieczorem wymknął się. Gdy pilot go dogonił widział, że malec się boi. Postąpił jednak krok naprzód, pozwolił ukąsić się żmii i osunął się na ziemię.
XXVII Pilot nie wspomniał nikomu o swym spotkaniu. Minęło od niego sześć lat. Zastanawiał się, jak sobie radzi książę na swej planecie. Martwił się o los róży i baranka. Zapomniał narysować rzemyka do kagańca.
Narrator na koniec narysował pustynny krajobraz i poprosił, by czytelnicy, gdy będą przemierzać afrykańską pustynię zatrzymali się na chwilę pod gwiazdą. Jeśli pojawiłby się mały jasnowłosy chłopczyk, mają mu dać znać.
Bohaterowie: Mały Książę, pilot, róża, lisChłopiec, lotnik i przyjaciele. ok. 1 min
- Mały Książę: chłopiec z maleńkiej planety.
- Pilot: narrator, który spotyka go na Saharze.
- Róża: kwiat, o który dba Mały Książę.
- Lis: uczy księcia, co znaczy oswajać.
- Mieszkańcy planet: Król, Próżny, Pijak, Bankier, Latarnik, Geograf.
Bohaterowie „Małego Księcia” i charakterystyka Małego Księcia
Mały Książę – był „małym człowieczkiem”. Miał pomierzwione płomienne włosy. Zadawał wiele pytań, lecz o sobie mówił niewiele. Był śliczny i często się śmiał. Na Ziemię spadł z nieba. Chciał bardzo mieć na swej planecie baranka, dlatego poprosił o jego narysowanie pilota. W swym domu był zdyscyplinowany i codziennie rano wyrywał pędy baobabów, by nie rozsadziły jego planety. Wyruszył w podróż, by poznać siebie i świat. Nauczył się czym jest miłość i odpowiedzialność. Pilot – jako sześcioletni chłopiec miał bogatą wyobraźnię. Próbował rozwinąć karierę malarską, jednak starsi radzili mu, by uczył się arytmetyki, historii, gramatyki i geografii. Ostatnia z nauk przydała mu się, gdy został pilotem i wiele latał po świecie. Spotykał wielu poważnych ludzi, lecz żaden w jego obrazkach nie widział węża i słonia boa, dlatego czuł się samotny. Często podróżował sam, dlatego musiał znać się na mechanice. Krytykował dorosłych za brak wyobraźni i uwielbienie dla cyfr. Sam jednak czuł, że się zestarzał – nie potrafił już widzieć baranka przez ściany skrzynki. Podczas jednego z lotów nad Saharą musiał awaryjnie lądować. Przez osiem dni naprawiał swą maszynę, a jego zapasy wody wciąż się kurczyły. Poznał wówczas Małego Księcia, z którym się zaprzyjaźnił i pokochał.
Czas, miejsce, gatunek i genezaSahara i planety. ok. 2 min
Akcja dzieje się na Saharze i na planetach, które odwiedza Mały Książę. Książka jest nowoczesną baśnią.
Czas i miejsce akcji „Małego Księcia”
Czas akcji nie jest określony, jednak o charakterze czasów świadczy obecność samolotu na pustyni, która przywołuje na myśl wiek XX. W utworze pojawiają się retrospekcje. Narrator wspomina historię z dzieciństwa, gdy miał sześć lat. Przywołuje fakt zostania pilotem i latania po całym świecie. Następnie wspomina, że był samotny, aż do awaryjnego lądowania na Saharze sześć lat wcześniej, zanim opowiedział o swym spotkaniu z Małym Księciem. Miał wówczas zapas wody na osiem dni. Po przebudzeniu poznał Małego Księcia, który poprosił go, aby narysował mu baranka. Przez kolejne dni dowiadywał się coraz więcej o pochodzeniu i podróży małego bohatera.
Gatunek i budowa „Małego Księcia”
Zakwalifikowanie „Małego Księcia” do jednego gatunku literackiego nastręcza niemałych problemów. Często nazywany jest współczesną baśnią. Odnajdziemy w tym utworze także cechy powiastki filozoficznej, literatury dydaktycznej. Występują tu alegorie i symbole. Tylko pozornie jest to lektura dla dzieci, pod bajkową fabułą kryje się przypowieść o uniwersalnych prawdach, sensie życia. Wielość gatunków pozwala mówić o synkretyzmie gatunkowym, a także rodzajowym (obok epickiej fabuły występuje tu dramatyczny wybór i sytuacja lirycznego wyznania. W utworze francuskiego pisarza odnajdziemy bardzo wiele cech baśni. Przede wszystkim przenosi nas ona w świat fantastyczny. Dominują w niej elementy fantastyki; opowiada o cudownych zdarzeniach, nadnaturalnych postaciach i zjawiskach.
Geneza „Małego Księcia”
Napisany w Nowym Jorku, w 1942 roku Mały Książę stanowił dla autora ucieczkę od wojennej rzeczywistości w poetycką aurę baśni. Odważny mężczyzna szukał schronienia w dzieciństwie – przed wojną, intrygami, grami politycznymi na emigracji. Szukał Arkadii, takich miejsc i sytuacji, gdzie ludzie są czyści i szlachetni. W okresie powstania utworu, pisarz borykał się ze wzmożonym stresem i kłopotami zdrowotnymi. Motyw awaryjnego lądowania na pustyni można odnieść do wydarzenia z biografii autora. Saint-Exupéry był jednym z pierwszych pilotów, którzy w niesłychanie trudnych warunkach odbywali samotne loty. Trzeba było bardzo dobrze orientować się w terenie.
Problematyka, symbole i motywyDorośli, dzieci, odpowiedzialność. ok. 2 min
- Dorośli i dzieci: różne sposoby widzenia świata.
- Wyobraźnia: dziecięce spojrzenie na świat.
- Odpowiedzialność: za tych, których się oswoiło.
Problematyka „Małego Księcia”
Zasadnicza fabuła „Małego Księcia” rozgrywa się na pustyni. Pilot, który zmuszony jest do awaryjnego lądowania na pustyni spotyka Małego Księcia. To spotkanie staje się rodzajem wewnętrznego rozrachunku narratora, dialogu z samym sobą. Pustynia zawsze miała wielorakie znaczenia, kojarzona była z różnymi symbolami. W opowieści Antoine'a de Saint-Exupéry'ego pustynia odzwierciedla samotność człowieka. Musi stanąć twarzą w twarz z sobą, własnymi słabościami, lekami, a także ze śmiercią. Baśń francuskiego pisarza stawia więc pytania o sens ludzkiej egzystencji, najważniejsze wartości, takie jak miłość, przyjaźń czy odpowiedzialność oraz dojrzewanie, samoświadomość. Osamotniony pilot niespodziewanie spotyka Małego Księcia.
Symbolika w „Małym Księciu”
Wulkan – kojarzony jest przede wszystkim z potężnymi wybuchami, w mitologii rzymskiej to odpowiednik greckiego Hefajstosa – kowala i boga ognia, łączącego w sobie fizyczną brzydotę i piękno wytwarzanych przez siebie przedmiotów. Wulkan symbolizuje „pierwotną moc natury i życiowego żaru”. Mały Książę wspomina o swej pracy – regularnym czyszczeniu trzech wulkanów, z których jeden był najprawdopodobniej wygasły. Jeśli wykona swą pracę wulkany „palą się powoli, równo i bez wybuchów”. W liczbie wulkanów można dopatrzeć się idealnej trójcy, co łączy się z trzema cnotami boskimi: miłością, nadzieją i wiarą. Te trzy cechy charakteryzują dziecięce spojrzenie na świat – zaufanie do dorosłych, wiarę i miłość bez zastrzeżeń.
Motyw wędrówki i motywy literackie w „Małym Księciu”
Mały Książę postanawia pewnego dnia opuścić swą planetę, ze względu na nieporozumienia z ukochaną różą. Nie potrafi jej zrozumieć, ma za mało doświadczenia. Pragnie także poznać świat zgodnie z odwieczną potrzebą każdego człowieka, tęsknotą za poznaniem prawdy. Chce także poznać i sprawdzić siebie. Nie jest to łatwa decyzja, nie wie, co może go po drodze spotkać, jednak pragnie prawdziwego i świadomego życia. Podróż pozwala mu na sprawdzenie kim jest i jaki jest. Przed wyruszeniem starannie przygotowuje swą planetę na nieobecność gospodarza. Unoszą go najprawdopodobniej dzikie ptaki. Mieszkaniec planety B-612 podróżuje przez rok.
„Mały Książę”: najważniejsze cytaty
Pilot o dorosłych i dzieciach Dorośli nigdy nie potrafią sami zrozumieć. A dzieci bardzo męczy konieczność stałego objaśniania. s. 8 Pierwsze słowa Małego Księcia skierowane do pilota Proszę, narysuj mi baranka. s. 9 Mały Książę o poznaniu i drodze Idąc prosto przed siebie nie można zajść daleko… s. 14 Miłość dorosłych do cyfr Dorośli są zakochani w cyfrach. Jeżeli opowiadacie im o nowym przyjacielu, nigdy nie spytają o rzeczy najważniejsze. Nigdy nie usłyszycie: „Jaki jest dźwięk jego głosu? W co lubi się bawić? Czy zbiera motyle?” Oni spytają was: „Ile ma lat? Ilu ma braci? Ile waży? Ile zarabia jego ojciec?” Wówczas dopiero sądzą, że coś wiedzą o waszym przyjacielu. s. 16-17
Autor: Antoine de Saint-ExupéryPisarz i lotnik. ok. 1 min
Antoine de Saint-Exupéry był francuskim pisarzem i lotnikiem.
Antoine de Saint-Exupéry: biografia
Antoine Marie Roger de Saint-Exupéry przyszedł na świat w Lyonie 29 czerwca 1900 roku w rodzinie arystokratów. Jego ojciec Jean de Saint-Exupéry nosił tytuł hrabiego. W związku ze śmiercią ojca w 1904 roku zamieszkał wraz z matką i rodzeństwem u ciotki na zamku położonym w okolicach Amberieu. Uczęszczał do szkół katolickich w Sainte-Croix-Mans w Szwajcarii i w Paryżu. Zaczął tworzyć już jako dziecko, pisząc krótkie wierszyki. Miał także zdolności techniczne – w wieku dwunastu lat połączył rower ze skrzydłami z prześcieradeł, tworząc „rowerolot”. Miał także zamiłowania matematyczne oraz muzyczne. Naukę kontynuował na Wydziale Architektury Akademii Sztuk Pięknych (École des Beaux-Arts). W czasie studiów na politechnice wymyślił i opatentował kilkanaście usprawnień i rozwiązań technicznych dotyczących budowy silników samolotowych i pilotażu. Samoloty fascynowały go od wczesnych lat. Swój pierwszy lot odbył w 1912 roku. Także po powołaniu do wojska w 1921 roku wybiera lotnictwo. Uzyskuje tytuł pilota cywilnego, a w 1922 roku wojskowegow centrum szkolenia pilotów wojskowych w Istres. Po odniesionych obrażeniach wskutek wypadku przechodzi do rezerwy w stopniu podporucznika. Zawód pilota, twarda dyscyplina, stały kontakt z niebezpieczeństwem, z kolegami pozwoliły mu zrozumieć siebie oraz uformowały go jako pisarza i człowieka.
Pytania i odpowiedzi
Kto napisał „Małego Księcia”?
Antoine de Saint-Exupéry. Książka ukazała się w 1943 roku.
O czym jest „Mały Książę”?
O pilocie, który po awarii samolotu na Saharze spotyka chłopca z maleńkiej planety. Mały Książę opowiada mu o swojej róży i podróży przez planety.
Gdzie dzieje się akcja?
Na Saharze, na planecie Małego Księcia i na planetach, które odwiedza.
Ile rozdziałów ma książka?
Dwadzieścia siedem, plus krótkie zakończenie.
Do jakiego gatunku należy książka?
Do baśni nowoczesnej.