MakbetWilliam Szekspir

Geneza „Makbeta”: kroniki Holinsheda i król Jakub I

„Makbet” powstał około 1606 roku, a fabułę Szekspir zaczerpnął z „Kronik Anglii, Szkocji i Irlandii” Raphaela Holinsheda z 1587 roku. Napisał go za panowania Jakuba I Stuarta, króla Anglii i Szkocji, który interesował się czarami i uważał Banka za swojego przodka. Prawdziwy Makbet był władcą Szkocji w XI wieku, ale jego rządy wyglądały inaczej niż w tragedii.

Kiedy i dla kogo powstał „Makbet”

Uznaje się, że Makbet powstał w 1605 lub 1606 roku. Został po raz pierwszy wystawiony w 1606 roku w Hampton Court specjalnie dla Jakuba I i jego szwagra Chrystiana – króla Danii.

Kroniki Holinsheda jako źródło fabuły

Podstawą do napisania Makbeta były Kroniki Anglii, Szkocji i Irlandii autorstwa Raphaela Holinsheda wydane w 1587 roku. Szekspir potraktował to dzieło jak materiał na dramat, a nie jak zwykłą kronikę. W kronice Holinsheda pojawia się postać Banquo (Banka), którą wymyślił szesnastowieczny szkocki historyk, by nadać linii Stuartów szlachetniejsze pochodzenie. Szekspir na swój użytek zmienił kilka faktów pochodzących z Kroniki..., dokonał manipulacji zwłaszcza w obrębie postaci samego Makbeta i króla Dunkana.

Makbet przedstawiony przez Holinsheda był królem, który po zabiciu Dunkana (młodego i nieudolnego władcy), rządził sprawiedliwie przez wiele lat. Szekspir zastosował metodę polaryzacji obu postaci, Makbet miał być zaprzeczeniem Dunkana, starszego, sprawiedliwego i szanowanego władcy. O dziwo, to nie Szekspir wymyślił trzy czarownice, były one już obecne w dziele Holinsheda.

W kronice Makbet razem z Bankiem zabija Dunkana, a żona tylko go do tego namawia. Szekspir zmienił te fakty. Banko jest u niego uczciwy i do zbrodni się nie przyłącza, co pochlebiało królowi, który uważał go za przodka. Dunkan jest u Szekspira dobrym i starym królem, więc zbrodnia Makbeta wydaje się jeszcze gorsza.

Najkrótsza tragedia Szekspira

Tekst, który znamy, pochodzi z Pierwszego Folio z 1623 roku, bo wcześniej „Makbet” nie został wydrukowany. Część badaczy uważa, że niektóre sceny, na przykład scena z Hekate, ktoś dopisał już po Szekspirze.

Historyczny Makbet i prawda o Banku

Prawdziwy Makbet rządził Szkocją od 1040 do 1057 roku. Według historyków Dunkan zginął w walce z nim, a nie został zamordowany we śnie jako gość w zamku. Postać Banka wymyślił szkocki historyk w XVI wieku, żeby nadać Stuartom szlachetniejszych przodków. Szekspir nie dbał o ścisłość historyczną, bo pisał tragedię, a nie kronikę. Czas i miejsce akcji omawia artykuł Czas i miejsce akcji w „Makbecie”.

Pytania i odpowiedzi

Skąd Szekspir wziął fabułę „Makbeta”?

Z „Kronik Anglii, Szkocji i Irlandii” Raphaela Holinsheda, wydanych w 1587 roku. Znalazł tam Makbeta, Dunkana, Banka i trzy wiedźmy, a potem zmienił wiele faktów, żeby wzmocnić efekt dramatyczny.

Czy Makbet i Banko istnieli naprawdę?

Makbet był prawdziwym królem Szkocji i rządził od 1040 do 1057 roku. Banko jest postacią legendarną, którą wymyślił szkocki historyk w XVI wieku, a Stuartowie uznali go za założyciela swojego rodu.

Dlaczego „Makbet” pochlebia królowi Jakubowi I?

Banko, przodek Stuartów, jest w nim uczciwym bohaterem, a jego potomkowie mają zostać królami. W sztuce pojawiają się też czarownice i duchy, a Jakub I napisał własne dzieło o rozpoznawaniu czarownic.

Dlaczego „Makbet” jest tak krótki?

Szekspir napisał go zwięźle i z szybką akcją, a Jakub I podobno lubił krótkie sztuki. Dodatkowo część badaczy sądzi, że pierwotna wersja była jeszcze krótsza i dopiero w Pierwszym Folio dodano kilka scen.

Szybki test

Uznaje się, że „Makbet” powstał:

Badacze twierdzą, że dramat powstał specjalnie dla:

Podstawą do napisania Makbeta były Kroniki Anglii, Szkocji i Irlandii autorstwa Raphaela Holinsheda wydane w: