Ernest Hemingway: życie i twórczość

Ernest Hemingway urodził się 21 lipca 1899 roku w Oak Park w stanie Illinois. Był amerykańskim pisarzem i reporterem wojennym, laureatem Nagrody Nobla z 1954 roku. Najsłynniejsze jego książki to „Pożegnanie z bronią”, „Komu bije dzwon” i „Stary człowiek i morze”.

Młodość i pierwsza wojna

Ernest Miller Hemingway urodził się 21 lipca 1899 roku w Oak Park, w stanie Illinois.

Był drugim z szóstki dzieci doktora Clarene’a i Grace Hall Hemingway’ów. Miał jednego brata i cztery siostry. Pierwsze imię dostał po dziadku, a drugie (Miller) po swoim wuju. Oak Park było protestanckim przedmieściem Chicago, zamieszkałym przez przedstawicieli tzw. klasy średniej. Pomimo, że osiedle znajdowało się tak blisko wielkiego miasta, to mentalnie dzieliła je przepaść. Miejscowi sprzeciwiali się liberalnemu sposobowi życia i hołdowali konserwatywnym zasadom. Hemingway dorastał więc w duchu silnych przekonań religijnych, wiary w ciężką pracę, sprawność fizyczną i determinację. Przez to jako dorosły człowiek był twardy i pewny, że odniesie sukces w każdej dziedzinie, której się podejmie. Jako chłopiec spędzał czas na polowaniach i łowieniu ryb z ojcem. Natura stała się dla niego inspiracją w późniejszej pracy artystycznej. Jego matka była nauczycielką muzyki, lecz nie była w stanie nauczyć go gry na pianinie, ponieważ nigdy nie miał do tego talentu.

Uczęszczał do miejscowych szkół, zarówno podstawowej, jak i średniej, w tej drugiej dał się poznać jako atleta. Należał do sekcji footballowej, pływackiej i… wodnej koszykówki. Ponadto był reporterem szkolnej gazety i tak zaczęła się jego przygoda z pisarstwem. Dzięki wujowi, zaraz po otrzymaniu dyplomu, zamiast iść na studia, dostał pracę w gazecie. Miał wtedy siedemnaście lat. Pomimo, iż bardzo chciał zaciągnąć się do armii jako regularny żołnierz, by walczyć podczas pierwszej wojny światowej, komisja lekarska nie mogła się na to zgodzić, ze względu na uraz oka.

.

Wziął jednak udział w wojnie, niósł pomoc rannym, jako członek organizacji Czerwonego Krzyża. Służył w niej, jako kierowca ambulansu, do momentu, gdy sam nie został ciężko ranny.

.

Nie miał wtedy nawet dziewiętnastu lat. Po rehabilitacji we Włoszech wyjechał do Stanów Zjednoczonych.

Po powrocie z wojny rodzinne Oak Park było dla niego zbyt nudnym miejscem. Dzięki odszkodowaniu za rany poniesione we Włoszech nie musiał pracować przez rok. Spędzał dużo czasu w bibliotekach, gdzie dzielił się z ludźmi sowimi doświadczeniami wojennymi. Podczas jednego z takich spotkań zauroczyła nim się pewna kobieta, która widziała w nim kogoś, doceniał życie i umiał z niego korzystać. Zaproponowała mu, by zaopiekował jej synem i zaraził go swoim entuzjazmem, podczas gdy ona z mężem będą na wakacjach. Hemingway zgodził się, ponieważ dzięki temu mógł wyjechać do wielkiego miasta, jakim bez wątpienia jest kanadyjskie Toronto.

Znalazł tam pracę w gazecie „Toronto Star Weekly”. W mieście spotkał Hadley Richardson, utalentowaną pianistkę. Młodzi od razu zakochali się w sobie i niedługo po tym wzięli ślub. Stało się to dokładnie 21 września. Miesiąc później Hemingway przyjął ofertę pracy jako europejski korespondent gazety. Wraz z żoną wyjechali do Paryża.

22 grudnia 1921 roku przybyli do stolicy Francji. Ich mieszkanie nie spełniało wysokich wymogów Halley, która dorastała w bogactwie, lecz kobieta nie narzekała i wspierała męża w jego pracy. Hemingway wynajął dodatkowy pokój, gdzie mógł w spokoju pisać swoje artykuły.

Nawiązał znajomości z czołowymi artystami mieszkającymi w Paryżu, zaliczali się do nich pisarze: Ezra Pound, Gertrude Stein, Sylvia Beach, James Joyce, Max Eastman, Lincoln Steffens i Wyndahm Lewis oraz malarze: Miro i Picasso. Te znajomości miały wielki wpływ na jego późniejszy artystyczny rozwój.

Jako reporter zdawał relacje z wielu ważnych wydarzeń, między innymi z Konferencji Genewskiej w kwietniu 1922 roku, wojny grecko-tureckiej czy konferencji w Lozannie. Pisał również artykuły sportowe, teksty o łowieniu ryb, walkach byków, narciarstwie, bobslejach.

W 1923 roku Hemingwayowie powrócili do Toronto, ponieważ Hedley spodziewała się dziecka. Oboje chcieli, by ich potomek przyszedł na świat w Ameryce Północnej, gdzie służba medyczna stała na najwyższym poziomie. John Hadley Nicanor Hemingway przyszedł na świat 10 października 1923 roku. W styczniu następnego roku, cała rodzina powróciła do Paryża.

Dzięki rekomendacji Ezry Pounda, Hemingway otrzymał możliwość pisania do czasopisma literackiego „Przegląd Transatlantycki”. Przez to młody pisarz mógł pracować nad swoim rzemiosłem, a efekty jego pracy znajdowały swoje uzewnętrznienie na kartach czasopisma.

Między 1925 a 1929 rokiem spod pióra Hemingwaya wyszły jedne z najważniejszych dzieł dwudziestego wieku. Zaczął od małego zbioru opowiadań zatytułowanego „W naszych czasach”, następnie ukazała się pierwsza z jego wielkich powieści – „Słońce też wschodzi”.

Ta powieść nie tylko ustanowiła jego pozycję, jako czołowego przedstawiciela swojego pokolenia, ale zawierała dwie podstawowe zasady. Po pierwsze, determinacja w dążeniu do uproszczenia języka, poprzez omijanie zbędnych słów. Po drugie wykorzystanie w powieściach autentycznego doświadczenia. W wieku dwudziestu siedmiu lat osiągnął światową sławę.

Lata dwudzieste i trzydzieste

„Mężczyźni bez kobiet” z roku 1927 to kolejny zbiór doskonałych opowiadań. „Pożegnanie z bronią” jest bez wątpienia najlepszą powieścią ukazującą bezsensowność i okrucieństwo pierwszej wojny światowej. Wciągu tych czterech lat stał się światowej sławy pisarzem, jak sądzą niektórzy najwybitniejszym w dwudziestym wieku.

W życiu prywatnym nie odnosił jednak takich sukcesów. W 1927 roku rozwiódł się z Hedley i niedługo po tym poślubił Pauline Pfeiffer, dziennikarkę pisma o modzie. W 1928 razem wyjechali do Key West na Florydzie w poszukiwaniu nowego otoczenia. Żyli tam przez dwanaście lat. Hemingway uważał to miejsce za wspaniałe. Oddawał się sportom oraz nowej pasji, rybactwu. W tym czasie dotarła do niego straszliwa wiadomość. Jego ojciec popełnił samobójstwo. Clarence Hemingway cierpiał z powodu zaawansowanej cukrzycy, nieleczonej anginy oraz potwornych bólów głowy. W dodatku doprowadził się do bankructwa. Mężczyzna strzelił sobie w głowę z broni palnej.

28 czerwca 1928 roku Pauline urodziła syna, Patrick’a. W 1931 roku narodził się Gregory.

W 1936 roku poznał pisarkę Marthę Gellhorn, z którą nawiązał romans. Rok później wraz z Pauline wyjechali do Hiszpanii. Hemingway pracował tam w charakterze korespondenta wojennego. Pisarz sympatyzował z komunistami, podczas gdy Martha upodobała sobie generał Franco. Dla niej pisarz rozwiódł się ze swoją ówczesną żoną. Z Marthą ożenił się w październiku 1940 roku.

Z nową żoną przeniósł się do Hawany, na Kubę. Powieść „Komu bije dzwon” przyniosła mu niesłychany sukces finansowy. Jednogłośnie została wybrana najlepszą książką 1940 roku, lecz nie otrzymała Nagrody Pulitzera ze względów politycznych.

Kuba i druga wojna światowa

W roku 1941 odbył podróż do Chin, skąd relacjonował wojnę chińsko-japońską.

W roku 1944, jako korespondent wojenny, towarzyszył lotnikom RAF-u podczas ich zadań specjalnych. Podczas pobytu w Anglii odniósł poważne rany głowy w wypadku samochodowym. Chirurdzy założyli mu wtedy ponad pięćdziesiąt szwów. Martha przybyła do szpitali i banalizowała jego obrażenia. Była przekonana, iż był pijany podczas wypadku. Ta kłótnia była końcem ich małżeństwa. W Londynie Hemingway spotkał Mary Welsh, która stanowiła przeciwieństwo Marthy. Była bardzo czuła i opiekuńcza. Pisarz nie miał problemu z wyborem, z którą kobietą chce dalej być.

Po inwazji wojsk amerykańskich na Normandię udało mu się zaciągnąć do armii. W listopadzie 1944 roku oddział nieregularnych żołnierzy dowodzony przez Hemingweya wkroczył do Paryża. Pisarz był zawsze dumny z tego, że jako pierwszy wkroczył do wyzwolonej stolicy Francji. Fakty są jednak takie, że od razu skierował swoje kroki do hotelu Ritz i spędził tam ponad tydzień, pijąc w barze.

Następnie dołączył do swojego przyjaciela, generała Bucka Lanhama, którego odział napierał z północnej Francji na Niemcy. Hemingway spędził z żołnierzami miesiąc, a swoje wspomnienia z niezwykle krwawych walk zawarł w powieści „Za rzekę w cień drzew”. Była to jego jedyna powieść o drugiej wojnie światowej.

Dzieło było źle przyjęte przez krytykę. Hemingway, chcąc udowodnić, że wciąż jest najlepszym powieściopisarzem swoich czasów zaczął pracować nad historią starego rybaka i jego zmagań z wielką rybą. W 1936 roku napisał coś podobnego dla jednej z gazet, a teraz miał zamiar to rozwinąć. We wrześniu 1952 roku powieść „Stary człowiek i morze” sprzedała się w prawie pięciomilionowym nakładzie.

Ogromny sukces finansowy pozwolił pisarzowi na realizacje marzeń. Powrócił do Europy by obejrzeć kilka walk byków, a następnie wraz Mary, udał się na safari do Afryki. W styczniu 1954 roku podczas turystycznego przelotu nad pięknymi krajobrazami „czarnego lądu” ich Cessna uderzyła w słup telegraficzny. Na szczęście, poza złamanymi żebrami Mary, nie odnieśli poważniejszych obrażeń. Nie powstrzymało to ich przed wejściem na pokład samolotu, który miał zabrać ich do Ugandy. Niedługo po starcie maszyna stanęła w płomieniach. Aby wydostać się ze śmiertelnej pułapki, Hemingway wywarzył stalowe drzwi... głową. Ta podróż kosztowała pisarza wiele zdrowia. Miał pękniętą czaszkę, zmiażdżone dwa kręgi, przemieszczony bark, przebitą wątrobę, nerkę i śledzionę, liczne poparzenia oraz znaczny ubytek słuchu i wzroku.

Nobel i ostatnie lata

28 października 1954 Hemingway został uhonorowany Literacką Nagrodą Nobla. Lecz z powodu licznych obrażeń nie mógł odebrać nagrody osobiście. Pogarszający się stan zdrowia nie pozwalał mu pracować. Nie opublikował już więcej żadnej powieści.

W 1959 roku magazyn „Life” zwrócił się do niego z prośbą, by napisał artykuł o pojedynku Antonio Ordonez’a i Louis’a Miguela Dominguin’a, dwóch największych matadorów. Udał się do Hiszpanii, podróżował wraz z bohaterami swojego artykułu i gromadził materiały. „Niebezpieczne lato” ukazało się w trzech częściach na łamach magazynu. Było to ostatnie, oficjalne dzieło Hemingwaya.

Pisarz popadł w nałóg alkoholowy. Zmuszony do opuszczenia Kuby, przez rewolucję Fidela Castro, przeniósł się wraz z żoną do Ketchum w stanie Idaho. Jednak piękne krajobrazy nie cieszyły artysty. Zaczął cierpieć na poważną depresję. Jego żona zwróciła się o pomoc lekarską, gdy pisarz po raz pierwszy wspomniał o samobójstwie. Hemingway przechodził terapię szokową, ale przynosiła ona jedynie negatywne efekty. Najgorszym z nich była utrata pamięci, co w przypadku Hemingwaya było wielkim cierpieniem. Nie mógł już pisać, ani wspominać przygód, które dane mu było przeżyć.

Z początkiem 1961 roku zmagał się nie tylko z depresją, ale i paranoją. Wszędzie dookoła widział wrogów i coraz częściej groził, że popełni samobójstwo. Rankiem drugiego lipca 1961 roku, chwycił za strzelbę i strzelił sobie w głowę. Stało się to na niewiele ponad dwa tygodnie przed jego sześćdziesiątymi drugimi urodzinami.

Kalendarium twórczości

1923 – na łamach pisma „Poetry” ukazało się sześć wierszy artysty, na łamach pisma „The Little Review” ukazało się sześć mini-opowiadań, w Paryżu ukazała się książka „Trzy opowiadania i sześć wierszy”,

1924 – paryskie wydawnictwo wydało zbiór opowiadań „W naszych czasach”,

1925– ukazał się zbiór opowiadań „W naszych czasach” ,

1926– nowojorskie wydawnictwo wydało powieść „Wiosenne lody” , ukazała się powieść „Słońce też wschodzi” ,

1927 – opublikowano tom opowiadań „Mężczyźni bez kobiet” ,

1929 – ukazała się powieść „Pożegnanie z bronią” ,

1932 – ukazała się książka „Śmierć po południu” ,

1933 – opublikowano zbiór opowiadań „Zwycięzca nie otrzymuje nic” ,

1936 – ukazało się opowiadanie „Śniegi Kilimandżaro” , – ukazało się mini-opowiadanie „Krótkie szczęśliwe życie Franciszka Macombrera” ,

1937 – ukazała się sztuka „Piąta kolumna” , ukazała się powieść „Mieć i nie mieć” ,

1938 – ukazał się zbiór „Piąta kolumna” i czterdzieści pierwszych opowiadań,

1940 – ukazała się powieść „Komu bije dzwon” ,

1950 – ukazała się powieść „Za rzekę w cień drzew” ,

1952 – na łamach pisma „Life” ukazało się opowiadanie „Stary człowiek i morze”,

1960 – pismo „Life” publikuje w trzech częściach opowiadanie „Niebezpieczne lato”.

Opinie o Hemingwayu

„Jest szczery; wysoce uzdolniony; zasadza słowa dokładnie tam, gdzie tego chce; momentami udaje mu się osiągnąć nagie piękno; w swojej manierze jest współczesny, ale nie w swojej wizji; jest świadomy swojej męskości; jego talent raczej się zawęża niż rozrasta” - Virginia Woolf

„Ernest znalazł czas na rzeczy, o których inni mężczyźni mogą jedynie marzyć (...) Ernest Hemingway posiadał najbardziej pozytywną siłę do życia, z jaką się kiedykolwiek spotkałam. Nie znoszę wszytskiego, co negatywne, w tym marnotrawstwa. Hemingway, nie zmarnował niczego” - Marlene Dietrich

„Jest on wielkim pisarzem. Gdybym tak nie myślał, nie usiłowałbym go zabić. (…) Ja byłem czempionem i kiedy przeczytałem jego pisaninę, wiedziałem, że coś w nim jest. Więc spuściłem mu na głowę ciężki szklany żyrandol w czasie libacji. Lecz nie sposób zabić tego faceta. On nie jest człowiekiem” – S. Scott Fitzgerald

„Tym razem [Hemingway] odkrył Boga, Stwórcę... i dobrze. Chwała Bogu, który stworzył, pokochał i pożałował Hemingwaya (…)” – William Faulkner o „Starym człowieku i morzu”

Pytania i odpowiedzi

Kiedy Hemingway dostał Nagrodę Nobla?

28 października 1954 roku, dwa lata po wydaniu „Starego człowieka i morza”.

Jakie są najważniejsze książki Hemingwaya?

„Pożegnanie z bronią” (1929), „Komu bije dzwon” (1940) i „Stary człowiek i morze” (1952).

Szybki test

Do Paryża Hemingway przybył z żoną w roku:

Literacką Nagrodą Nobla Hemingway został uhonorowany w:

Ernest Miller Hemingway urodził się w stanie: