Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Kordian

O roli poety i poezji w „Kordianie”

Na szczycie Mont Blanc, już jako dojrzały młodzieniec, wygłasza pełen patosu poetycki monolog. Czuje się w pełni sił, by słowem porywać naród do działania, pragnie być wieszczem, prorokiem. Ma poczucie ogromnej boskiej mocy: „Jam jest posąg człowieka na posągu świata.” – mówi i dodaje:

„O, gdyby tak się wedrzeć na umysłów górę,
Gdyby stanąć na ludzkich myśli piramidzie
I przebić czołem przesądów chmurę,
I być najwyższą myślą wcieloną... (...)”


Na myśl scena ta przywodzi Wielką Improwizację Mickiewicza.

Ostatecznie, zamiast poetą, zamierza zostać bojownikiem o sprawę narodową. Przypomina sobie dzielnego Wienkelrieda – szwajcarskiego bohatera i zamiast „magii słów”, wybiera działanie. Nie decyduje się więc na koncepcję walki poezją, literaturą. Sądzi, że to czyny zadecydują o przyszłości kraju.

„W pryzmacie bezskutecznych usiłowań jednostki i pokolenia ukazała się poecie również i daremność poezji katechizmowej, wodzowskiej. Skoro bowiem głos poety nie wywołuje oddźwięku, teraźniejszość jest mała pospolita, przyszłość zaś ciemna i wątpliwa, więc jako jedyna dziedzina piękna pozostaje z konieczności bohaterska przeszłość narodu; z niej można zawsze wydobyć wzniosłe momenty chwały i bohaterstwa. (...)”
(J. Spytkowski, O zasadniczej idei „Kordiana”, Kraków 1948)

Podczas polemiki z Prezesem Podchorąży – Kordian słowami próbuje zachęcić Spiskowych do zamachu (Akt III, scena czwarta):

„Idźmy tam... i wypalmy ogniami na murze
Wyrok zemsty, zniszczenia, wyrok Baltazara.
Carowi niedopita z rąk wypadnie czara, (...)
A potem kraj nasz wolny! Potem jasność dniowa!”


Jego kwiecista przemowa trafia w pustkę. Nikt nie chce podjąć się nieetycznego czynu. Na spiskowców oddziałują za to argumenty Prezesa i Księdza, przypominające o aspektach moralnych (jest to jednocześnie krytyka tego stanowiska opierającego się na zahamowaniach etycznych i strachu, które uniemożliwiają działanie). Poezja „wodzowska” wzywająca do czynu okazała się nieskuteczna, a przyszli zamachowcy zbyt słabi i nieprzygotowani do walki. Wówczas Kordian, nie znalazłszy zwolenników, zadecydował o samotnym działaniu. W rezultacie trafił do szpitala wariatów, gdzie Doktor – Diabeł objawił mu obłąkańczą wizję poezji. Doktor szydził z indywidualności poetyckiej i poświęcenia za naród:


Kordian:
Wszak potrzeba bić wrogów?
Doktor:
Wiem o tej potrzebie...
Naród ginie, dlaczego? Aby wieszcz narodu
Miał treść do poematu (...)
Widzisz, jak cenię wieszczów gromowładne plemię.
Kordian:
Rozumiem. Hymn anioła w wieszcza się przelewa,
Zaśpiewał – naród ginie, bo poeta śpiewa.”


Słowacki obalił mit o zbawczej sile poezji, zdemaskował jej mesjanizm, którym mógł „usypiać” naród. Autor nie przypisywał mu żadnej szczególnej roli prócz biernego oczekiwania i wiary w nagłe „zmartwychwstanie”. Nie negował roli poezji w życiu narodu, wyznaczał jej tylko inną funkcję - rozbudzania uczuć patriotycznych i wiary w odzyskanie niepodległości, ochronę najcenniejszych wartości i przekazywania ich przyszłym pokoleniom, obronę przed utratą świadomości narodowej, przypominania o narodowej odrębności i potędze.

strona:    1    2  


Szybki test:

„Dajcie mi proch zamknięty w narodowej urnie, Z prochu lud wskrzeszę (...) Z przebudzonych rycerzy zerwę całun zgniły, Wszystkich obwieję nieba polskiego błękitem, (...)” - słowa te wypowiada:
a) Druga Osoba Prologu
b) Trzecia Osoba Prologu
c) Kordian
d) Pierwsza Osoba Prologu
Rozwiązanie

Pierwsza Osoba „Prologu” utożsamiana jest z:
a) Krasińskim
b) Niemcewiczem
c) Słowackim
d) Mickiewiczem
Rozwiązanie

Według Trzeciej Osoby Prologu poezja ma:
a) motywować do działania
b) sięgać do tradycji rycerskich
c) wszystkie odpowiedzi są poprawne
d) sławić świetność narodu
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Kordian” – streszczenie szczegółowe
Streszczenie „Kordiana” w pigułce
Geneza „Kordiana”
Czas i miejsca akcji w „Kordianie”
Losy Kordiana
Znaczenie motta „Kordiana”
Znaczenie tytułu - „Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny.”
Juliusz Słowacki życiorys
„Kordian” - historia dojrzewania głównego bohatera
Obraz polskiego społeczeństwa w „Kordianie” Słowackiego (sąd nad Polakami)
Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego
„Kordian” jako dramat romantyczny
Kompozycja i struktura „Kordiana”
Artyzm „Kordiana” - stylistyka i język
Konflikt wartości w „Kordianie” Słowackiego
Mesjanizm a winkelriedyzm – spór wieszczów o losy narodu polskiego
Spór Słowackiego i Mickiewiczem o rolę poezji
Obraz narodów europejskich w „Kordianie”
O roli poety i poezji w „Kordianie”
Motyw spisku w „Kordianie” Słowackiego
Motywy literackie w „Kordianie” Słowackiego
Plan wydarzeń „Kordiana”
Nawiązania historyczne „Kordiana” - powstanie listopadowe i jego słynne bitwy
„Kordian” na deskach teatrów – najciekawsze inscenizacje i opinie o nich
Skok Kordiana w aspekcie historycznym
Książę Konstanty i jego stosunek do Polaków
Krytyka literacka o „Kordianie”
Twórczość Słowackiego - kalendarium
Najważniejsze cytaty z „Kordiana” Słowackiego
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka Kordiana - kliniczny przypadek romantyka
„Kordian” charakterystyka pozostałych bohaterów



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies