Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Oświecenie

Pieśń o Narodzeniu Pańskim

Naszpikowanie wersów przeciwnościami nie godzi się z propagowaną w oświeceniu teorią zdroworozsądkowego myślenia, podobnie jak i z deizmem, również królującemu w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Warstwa kompozycyjna kolędy zbudowana jest wokół polaryzacji czasów. Pieśń rozpoczyna się czasem teraźniejszym: „Bóg się rodzi...”, zwracając tym samym na aktualność doniosłego wydarzenia, dziejącego się tu i teraz. Kolejne informacje podmiot liryczny podaje już w czasie przeszłym:
„Cóż, niebo, masz nad ziemiany?
Bóg porzucił szczęście twoje.
Wszedł między lud ukochany,
Dzieląc z nim trudy i znoje.
Niemało cierpiał, niemało.
(...)”.

W ten sposób autor niezwykłej opowieści o życiu Stwórcy nawiązuje do legendy Chrystusa i zbawienia Syna Bożego. Końcowe zwrotki kolędy z kolei zostały napisane w perspektywie przyszłości, gdy podmiot prosi „Boże Dziecię” o opiekę nad ojczyzną:
„Podnieś rękę, Boże Dziecię!
Błogosław Ojczyznę miłą,
W dobrych radach, w dobrym bycie
Wspieraj jej silę, swa siłą.
Dom nasz i majętność całą.
I Twoje wioski z miastami”.

Cytowana strofa dostarcza także informacji o życiu codziennym podmiotu, posiadacza domu, majętności, mieszkańca wioski lub miasta. Warto zwrócić uwagę na „oddanie” przywołanych terenów pod Boską łaskę, jakby dla podkreślenia, iż wszystko, co jest na ziemi, należy właśnie do jej Stwórcy („i Twoje wioski z miastami”, a nie „nasze wioski z miastami”).

Mimo potęgi, Bóg z kolędy Karpińskiego nie jest dumny i pyszny, a wręcz przeciwnie – stara się być blisko swoich wyznawców, traktować ich równo, a nie na podstawie majątku czy urodzenia. O szczególnej więzi, jaką Stwórca odczuwał z biednymi i prostymi ludźmi traktują wersy samej pieśni:
„W nędznej szopie urodzony,
Żłób mu za kolebkę dano!
Cóż jest, czym był otoczony?
Bydło, pasterze i siano.
Ubodzy! Was to spotkało
Witać Go przed bogaczami!
(…)


Potem i króle widziani
Cisną się między prostotą,
Niosąc Panu dary w dam:
Mirrę, kadzidło i złoto.
Bóstwo to razem zmieszało
Z wieśniaczymi ofiarami!...”
Jak trafnie zauważa Katarzyna Jasińska, autorka artykułu „Ludowy intelektualista”, Bóg z kolędy Karpińskiego: „(...) nie przychodzi do pojedynczego człowieka, tylko do ludu, by dzielić z nim troski. Poeta podkreśla przez to trudną rolę prostych ludzi, którzy cierpią w życiu bardziej niż bogacze. To ubodzy są pierwszymi gośćmi szopy, a dopiero później przybywają monarchowie. Królowie nie mogą oczekiwać na specjalne względy – zostają zrównani z pasterzami; i to samo dzieje się z ich darami. Również w porządku błogosławieństw Dzieciątka wioski są wymieniane przed miastami” (K. Jasińska, dz. cyt.).

Pieśń, prócz religijnego charakteru, posiada także wydźwięk narodowy:
„Podnieś rękę, Boże Dziecię,
Błogosław ojczyznę miłą,
W dobrych radach, w dobrym bycie
Wspieraj jej siłę swą siłą”.

Pod względem gatunkowym liczący pięć ośmiozgłoskowych zwrotek utwór Karpińskiego należy zaklasyfikować do pieśni (zgodnie z jego tytułem). W całym tekście mamy do czynienia z liryką podmiotu zbiorowego, który ujawnia się, poza refrenem, przede wszystkim w ostatniej strofie („Dom nasz i majętność całą”).

Gdy mowa o refrenie, występuje on w każdej strofie. Będąc parafrazą fragmentu Ewangelii św. Jana („A Słowo stało się ciałem / i zamieszkało wśród nas”), staje się credo całego dzieła oraz nadaje mu muzyczności i rytmiczności:
„A Słowo Ciałem się stało
i mieszkało między nami.”

Karpiński sięgnął po rymy dokładne, żeńskie, krzyżowe.

Język kolędy i prosty, brak w nim skomplikowanych słów czy wyrafinowanych metafor: „Posługuje się językiem pięknym, choć prostym, który jest zrozumiały dla każdego. Słownictwo zastosowane w utworze powoduje powstanie atmosfery podniosłości i powagi” (K. Jasińska, dz. cyt.).

strona:    1    2  


Zobacz inne artykuły:

Karpiński Franciszek
Laura i Filon - interpretacja i analiza
Do Justyny. Tęskność na wiosnę - interpretacja i analiza
Pieśń o Narodzeniu Pańskim

Krasicki Ignacy
Do króla - interpretacja i analiza
Żona modna - interpretacja i analiza
Pijaństwo - interpretacja i analiza
Hymn do miłości Ojczyzny - interpretacja i analiza
Wstęp do bajek - interpretacja i analiza
Jagnię i wilcy - interpretacja i analiza
Kruk i lis - interpretacja i analiza
Ptaszki w klatce - interpretacja i analiza
Dewotka - interpretacja i analiza
Malarze - interpretacja i analiza
Filozof - interpretacja i analiza
Szczur i kot - interpretacja i analiza

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies