aa
Geneza „Balladyny”: emigracja, legenda i dedykacja dla Krasińskiego
Geneza „Balladyny”: emigracja, legenda i dedykacja dla Krasińskiego
„Balladyna” powstała jesienią 1834 roku w Genewie, a Słowacki wydał ją dopiero w lipcu 1839 roku w Paryżu, z dedykacją dla Zygmunta Krasińskiego. Poeta napisał ją na emigracji, po klęsce powstania listopadowego, i w liście do matki nazwał tragedią „podobną do starej ballady”. Nie chciał pokazać konkretnej epoki, tylko legendarną przeszłość, z której można wyczytać prawa polskich dziejów.
Jesień 1834: Genewa i Wielka Emigrac... więcej
Motywy baśniowe, legendarne i historyczne w „Balladynie”
Motywy baśniowe, legendarne i historyczne w „Balladynie”
„Balladyna” jest fantastyczną legendą: opowieścią o początkach państwa polskiego, którą Słowacki ułożył z wątków legendarnych, baśniowych, balladowych i historycznych. Źródłem są kroniki o Popielu, podanie o Lechu, baśń o zabitej siostrze i ballada „Maliny” Chodźki. Poeta celowo zderza je z ironią, więc baśń i ballada wychodzą „na opak”.
Fantastyczna legenda: własna wizja dawnych czasów
Dzieło Słowac... więcej
„Balladyna” jako antybaśń i antydramat
„Balladyna” jako antybaśń i antydramat
„Balladyna” odwraca konwencję baśni i ballady, dlatego nazywa się ją antybaśnią i antyballadą. Zła siostra osiąga tron zbrodnią, a potem ginie rażona piorunem, bez triumfu dobra. Antydramatem bywa nazywana z powodu ramy dedykacji i Epilogu, w którym publiczność wyrzuca ze sceny kronikarza Wawla.
Brak zwycięstwa dobra nad złem
W Balladynie brak zdecydowanego triumfu dobra nad złem, nie ma optymistycznego zakończenia, jak w n... więcej
Konflikty moralne w „Balladynie”
Konflikty moralne w „Balladynie”
W „Balladynie” ścierają się trzy idee: władza, sprawiedliwość i miłość. Konflikt zaczyna się od zakochania Goplany w Grabcu, który uruchamia ciąg zdarzeń w świecie ludzi, a przechodzi w walkę o władzę, którą Balladyna prowadzi zbrodniami. Dramat pokazuje, jak jedna chwila pożądania i zazdrości zmienia zwykłą dziewczynę w morderczynię.
Trzy idee w konflikcie
W dramacie ścierają się idee: władzy, sprawiedliwości i miłości.
... więcej
Problematyka władzy w „Balladynie”
Problematyka władzy w „Balladynie”
Władza jest w „Balladynie” głównym tematem: Popiel IV rządzi okrutnie po obaleniu brata, Kirkor chce przywrócić tron prawowitemu królowi, a Balladyna zdobywa władzę kolejnymi zbrodniami. Symbolem jest korona Lecha, która trafia kolejno do Grabca, Kostryna i Balladyny, a każde z nich ginie. Balladyna pragnie władzy, by zerwać z chłopskim pochodzeniem, i kończy jako królowa, która sama wydaje na siebie wyrok.
Rywalizacja sióstr o rangę żony Kirkora
... więcej
Czas i miejsce akcji w „Balladynie”
Czas i miejsce akcji w „Balladynie”
Akcja „Balladyny” rozgrywa się w czasach legendarnych, o których dramat mówi: „Za czasów bajecznych, koło jeziora Gopła”. Trwa cztery dni. Toczy się w okolicach jeziora Gopło, w lesie i przy chatach Wdowy i Pustelnika, a na końcu w Gnieźnie i na polach pod jego murami.
Czas akcji: legenda zmieszczona w czterech dniach
Legendarny – „mityczny” odwołujący się do mitu o ... więcej
Plan wydarzeń „Balladyny”
Plan wydarzeń „Balladyny”
„Balladyna” Juliusza Słowackiego to tragedia w pięciu aktach z Epilogiem, wydana w 1839 roku w Paryżu. Plan wydarzeń ma 27 punktów, które układają się w pięć aktów: akt I to punkty 1 do 4, akt II punkty 5 do 9, akt III punkty 10 do 16, akt IV punkty 17 do 19, a akt V punkty 20 do 27. Epilog nie ma własnych punktów.
Akt I: Pustelnik, Goplana i chata Wdowy
1. Wizyta Kirkora u Pustelnika – legenda o świętej koronie... więcej
Motywy literackie w „Balladynie”
Motywy literackie w „Balladynie”
Najważniejsze motywy w „Balladynie” to władza i korona, miłość, zemsta, wina i kara, matka i córka, piorun, kainowe znamię na czole, jaskółka, zwykła dziewczyna jako panna dla rycerza oraz dzban malin. Prawie każdy z nich pojawia się w pierwszym akcie i wraca w ostatnim, więc spina cały dramat w zamkniętą całość. Każdy motyw ma tu przykłady z tekstu.
Motyw władzy i korony
Władzę wyobraża utracona korona Popielów – święta korona ... więcej
Opinie i komentarze o „Balladynie”
Opinie i komentarze o „Balladynie”
Krytycy czytają „Balladynę” na kilka sposobów: jako baśń i ironiczną zabawę w Szekspira (Wiktor Weintraub), jako połączenie ludowości z historyzmem (Wacław Kubacki), jako dramat o korzeniach w baśni o malinach (Julian Krzyżanowski), jako tragedię z ironicznym fatum (Alina Witkowska) oraz jako obraz postaw wobec władzy (Jarosław Maciejewski). Cytowane opinie pochodzą z prac wymienionych w bibliografii.
Baśniowość i ironiczny dystans (Weintraub)
... więcej
„Balladyna” jako dramat romantyczny: kompozycja i struktura
„Balladyna” jako dramat romantyczny: kompozycja i struktura
„Balladyna” to tragedia w pięciu aktach, zaliczana do kanonu dramatów romantycznych. Poprzedza ją list dedykacyjny do Zygmunta Krasińskiego, a kończy Epilog, w którym publiczność rozmawia z kronikarzem Wawlem. Akt I ma trzy sceny, akt II dwie, akt III pięć, akt IV pięć, a akt V cztery.
Gatunek: tragedia w formie dramatu romantycznego
Balladynę Słowackiego zalicza się do kanonu dramatów romantycznych, gatunko... więcej
Styl „Balladyny”: różnorodność języka, pieśni i barw
Styl „Balladyny”: różnorodność języka, pieśni i barw
Styl „Balladyny” jest bardzo różnorodny: obok patetycznych wypowiedzi Filona stoi gwarowa mowa Grabca i Wdowy, a wiersz zmienia się od pięciozgłoskowca ludowej pieśni po jedenasto- i trzynastozgłoskowce. W dramacie śpiewają duchy, gra fujarka i dzwonią zatopione miasta. Groza sąsiaduje z komizmem, a barwy czerwieni i bieli tworzą klimat romantycznej grozy.
Styl wysoki obok niskiego
W dramacie romantycznym mogły „występować” i być ... więcej
„Szekspiryzm” w „Balladynie” Juliusza Słowackiego
„Szekspiryzm” w „Balladynie” Juliusza Słowackiego
Szekspiryzm w „Balladynie” to przede wszystkim świat, w którym obok ludzi działają duchy, oraz sceny przypominające „Sen nocy letniej”, „Makbeta” i „Króla Leara”. Goplana i jej diabliki mieszają się w ludzkie sprawy jak elfy u Szekspira, a uczta u Kirkora przywołuje omdlenie Lady Makbet i ducha Banka. Słowacki nie kopiuje wzoru: nawiązuje do niego aluzją, a czasem parodią.
Świat ludzi i świat fantastyczny
W kwestii... więcej
Najważniejsze cytaty z „Balladyny”
Najważniejsze cytaty z „Balladyny”
Najważniejsze cytaty z „Balladyny” pokazują krwawe rządy Popiela IV, rodowód korony Lecha, rządy Grabca z aluzjami do czasów po powstaniu listopadowym, wyrzuty sumienia Balladyny i jej przysięgę, że będzie sprawiedliwą królową. Przy każdym podano akt i scenę. Cytaty sprawdzono w pełnym tekście dramatu.
Rządy Popiela IV i rodowód korony
Krwawe rządy Popiela IV – refleksje na temat władzy
„Ty wiesz, jak nasza ziemia ... więcej
Bibliografia „Balladyny”
Bibliografia „Balladyny”
Bibliografia obejmuje wydanie „Balladyny” oraz prace badaczy, z których pochodzą opinie przytaczane w artykułach: Weintrauba, Kubackiego, Krzyżanowskiego, Maciejewskiego, Makowskiego i Witkowskiej. Wydanie dramatu ukazało się w Rzeszowie w 1990 roku.
Tekst dramatu
Literatura przedmiotowa:
1.Słowacki Juliusz, Balladyna, Rzeszów 1990.
Opracowania i słowniki
Literatura podmiotowa:
1.Bizan M., Her... więcej
„Balladyna” na scenie i w sztuce: inscenizacje i nawiązania
„Balladyna” na scenie i w sztuce: inscenizacje i nawiązania
„Balladynę” po raz pierwszy wystawiono 7 marca 1862 roku w Teatrze im. Skarbka we Lwowie, a od tego czasu jest jedną z częściej grywanych sztuk Słowackiego. Znane inscenizacje to krakowska z 1868 roku z Heleną Modrzejewską jako Goplaną, warszawska z 1914 roku w reżyserii Ferdynanda Ruszczyca, Teatr Narodowy z 1974 roku w reżyserii Adama Hanuszkiewicza i krakowska Bagatela z 1974 roku, ze scenografią Tadeusza Kantora. Do dramatu sięgali też kompozytorzy, malarze i pisarze.
... więcej
Symbolika „Balladyny”
Symbolika „Balladyny”
Symbolami w „Balladynie” są przedmioty i barwy: dzban malin, korona Lecha, nóż, piorun, piętno na czole, wierzba płacząca i zamknięta skrzynia, a z kolorów złoto i czerwień. Każdy z nich ma w dramacie dodatkowe znaczenie: dzban oznacza szansę na lepsze życie i zbrodnię, korona władzę i tożsamość, a piorun karę Boga.
Przedmioty i barwy jako symbole
Czytając Balladynę, odbiorca dostrzega pojawiające się co pewien czas elementy, które posiadają dodatko... więcej
Fantastyka w „Balladynie”
Fantastyka w „Balladynie”
Obok ludzi w „Balladynie” występują osoby fantastyczne: nimfa Goplana, królowa jeziora Gopło, oraz jej diablicy Skierka i Chochlik. Ich działania wywołują cały ciąg wydarzeń: od złamanego koła w powozie Kirkora po przemianę Grabca w wierzbę i w króla dzwonkowego. Tworzą plan metafizyczny, który spina świat ludzki z nadprzyrodzonym.
Osoby fantastyczne i plan metafizyczny
W dramacie Słowackiego prócz postaci realnych, zaznacza się obecność osób ... więcej
Groteska i ironia w „Balladynie”
Groteska i ironia w „Balladynie”
Świat „Balladyny” jest nierealistyczny: przypomina baśń, balladę i legendę, ale ich cechy są zdeformowane, przesycone żartem i ironią. Słowacki łączy grozę z komizmem, bo tak wygląda groteska, czyli krzywe zwierciadło rzeczywistości. Rządzi tym światem „ironia losu, ironia historii”, która przekształca zamiary bohaterów w ich przeciwieństwo.
Iluzja literacka i groteska
Świat przedstawiony w Balladynie jest nierealistyczny. Przypom... więcej
Kogo, dlaczego i jak zabiła Balladyna?
Kogo, dlaczego i jak zabiła Balladyna?
Balladyna zabiła osobiście cztery osoby: siostrę Alinę nożem, rycerza Gralona mieczem, Grabca nożem i Fon Kostryna zatrutym chlebem. Przyczyniła się też do śmierci Pustelnika, którego Kostryn powiesił na jej polecenie, męża Kirkora, który zginął w bitwie, gdy przekupione przez nią wojsko przeszło na stronę wroga, oraz własnej matki, zmarłej na torturach.
Zestawienie ofiar
Balladyna dążyła do władzy bez względu na koszty. Była gotowa posunąć się na... więcej
Korona Lecha (Popielów): historia i znaczenie
Korona Lecha (Popielów): historia i znaczenie
Korona Lecha w „Balladynie” to według legendy złota korona z rubinami i brylantem, którą Lech dostał od Scyty, jednego z królów wracających z Betlejem. Nabrała mocy, bo wyciągnął do niej ręce mały Jezus. Dopóki leży na głowie prawowitego króla, kraj ma szczęście, a gdy jej zabraknie, spadają na niego głód i pomory. W dramacie korona trafia kolejno do Pustelnika, Goplany, Grabca, Kostryna i Balladyny.
Czym jest korona Lecha
Korona ... więcej
kontakt | polityka cookies
