Konrad Wallenrod jako bohater bajroniczny. Wallenrodyzm

Konrad Wallenrod ma cechy bohatera bajronicznego: jest tajemniczy, samotny, dumny i wewnętrznie rozdarty, a jego przeszłość poznajemy we fragmentach. Od bohaterów Byrona różni go cel, bo nie mści własnych krzywd, tylko krzywdy ojczyzny. Z połączenia tych cech z walką podstępem powstał nowy typ postawy, nazwany od jego nazwiska wallenrodyzmem.

Cechy bohatera bajronicznego u Konrada

Cechy świadczące o tym, iż Konrada Wallenroda klasyfikujemy do grona bohaterów bajronicznych.

Konrad Wallenrod był:

· tajemniczy (przykładem tego może być fakt, iż nie znamy dokładnie jego losów, są one wypełnione niedopowiedzeniami i lukami),

· samotny i nieszczęśliwy (z powodu swego litewskiego pochodzenia nie może nawiązać w środowisku, w którym przebywa, bliższych znajomości),

· rozdarty wewnętrznie (cały czas zastanawia się nad słusznością swego podstępnego planu, nad jego etycznymi aspektami),

· zbuntowany przeciwko światu i panującym w nim zasadom (czuje się odizolowany od praw, które kierują życiem),

· dumny i pyszny, z poczuciem wyższości (wśród Krzyżaków rzadko kiedy pozwala sobie na poufałość),

· niezłomny, gotowy do walki, w której odda życie (nie daje się złamać przeciwnościom losu, lecz dąży do zrealizowania zamierzonego celu),

· pełen samozaparcia (wie, że aby osiągnąć cel, trzeba być cierpliwym),

· bezkompromisowy (nie zadowala się połowicznymi sukcesami w przyczynianiu się do podupadania siły Zakonu, pragnie jego całkowitej klęski),

· przebiegły (odznacza się sprytem i przytomnością rozumu w planowaniu klęski Krzyżaków),

· wielkim indywidualistą.

Gdzie te cechy widać w poemacie

Tajemniczość bohatera podkreśla już część I: Krzyżacy wybierają na mistrza cudzoziemca, o którym wiedzą tylko, że walczył z Maurami w Kastylii. Samotność widać w opisie jego zwyczajów, bo unika uczt i ma jednego przyjaciela, Halbana. O rozdarciu mówi nocna rozmowa pod wieżą, w której Konrad skarży się, że czeka go piekło. Dumę i bunt pokazuje ostatnia scena: umierający mistrz depcze płaszcz z krzyżem i rzuca Krzyżakom w twarz, że sam sprawił ich klęskę.

Wallenrodyzm: walka w masce

Mickiewicz wplatając w te cechy wątki podstępnej walki w „masce” w imię zasady, iż „cel uświęca środki” - stworzył nowy typ postawy, zwanej wallenrodyzmem.

Słowo „wallenrodyzm” weszło do języka potocznego. Mówi się tak o człowieku, który udaje lojalność wobec wroga, żeby mu zaszkodzić od środka. Postawa ta od początku budziła spory, bo wymaga kłamstwa i łamania przysiąg. Sam poemat nie pochwala jej bez zastrzeżeń: Konrad zwycięża, ale ginie jako człowiek złamany.

Pytania i odpowiedzi

Skąd pochodzi nazwa „bohater bajroniczny”?

Od nazwiska angielskiego poety George’a Byrona. Bohaterowie jego powieści poetyckich, na przykład Giaur, są samotnymi buntownikami z mroczną przeszłością.

Czym Konrad różni się od typowego bohatera bajronicznego?

Działa dla ojczyzny, a nie z powodów osobistych. Bohater Byrona mści się za własną krzywdę, a Konrad dla sprawy narodu rezygnuje z miłości.

Co to jest wallenrodyzm?

Postawa polegająca na walce z wrogiem metodą podstępu i zdrady, podjętej dla ważnego, szlachetnego celu. Człowiek udaje sojusznika przeciwnika, a potajemnie działa na jego szkodę.

Czy wallenrodyzm jest oceniany pozytywnie?

Oceny są podzielone. Jedni widzą w nim jedyną broń słabszego, inni złamanie zasad honoru. Poemat pokazuje obie strony: skuteczność podstępu i jego cenę.

Szybki test

Wallenrod wśród Krzyżaków:

Główny bohater powieści dla dobra ojczyzny:

Cechy bohatera bajronicznego to: