„Kordian” Słowackiego: bohaterowie
Bohaterowie „Kordiana” należą do czterech światów: fantastycznego (Szatan, diabły, Strach i Imaginacja), rodzinnego dworu z aktu I, europejskich podróży z aktu II oraz Warszawy z aktu III, gdzie stoją naprzeciw siebie spiskowcy, lud i carscy dygnitarze. Trzy postacie są najważniejsze: Kordian, Szatan ukryty w Doktorze i Wielki Książę Konstanty. Pozostałe opisano krótko, z możliwością rozwinięcia.
Kordian
Młody szlachcic, który po nieszczęśliwej miłości szuka celu w życiu i postanawia zabić cara.
W akcie I Kordian ma piętnaście lat i mieszka na wsi pod opieką sługi Grzegorza. Jest smutny, marzy i pisze wiersze, zakochuje się w starszej Laurze i po jej odrzuceniu strzela do siebie. W akcie II, w 1828 roku, jedzie przez Europę i traci złudzenia: w Londynie widzi władzę pieniądza, Wioletta porzuca go, gdy twierdzi, że jest bez grosza, a papież ignoruje prośbę o pomoc dla Polaków. Na Mont Blanc postanawia poświęcić się dla ojczyzny jak Winkelried.
W akcie III jako Podchorąży namawia spiskowców do zamachu na cara, a gdy większość mu odmawia, idzie do zamku sam. Ogarniają go przywidzenia i mdleje u drzwi sypialni. Trafia do szpitala wariatów, potem przeskakuje konno przez piramidę z bagnetów, zostaje skazany na rozstrzelanie i staje przed plutonem. Nie wiadomo, czy ułaskawienie dojedzie na czas.
Szatan i Doktor
Władca piekieł z „Przygotowania”, który wraca w szpitalu jako Doktor i odbiera Kordianowi wiarę w sens ofiary.
Szatan otwiera dramat: zlatuje w postaci pięknego anioła do chaty Twardowskiego i w pierwszą noc XIX wieku tworzy z diabłami przyszłych dygnitarzy narodu, który ma niedługo walczyć. W scenie szóstej aktu III pojawia się w szpitalu jako Doktor. Kpi z poświęcenia, pokazuje Kordianowi dwóch wariatów, którzy uważają się za krzyż i za Atlasa, i mówi mu: „Ty chciałeś zabić widmo, poświęcić się za nic”.
Wielki Książę Konstanty
Brat cara i dowódca wojska polskiego: brutalny wobec Kordiana, ale to on wymusza jego ułaskawienie.
W scenie trzeciej aktu III tłum mówi, że to Konstanty uderzył kobietę z dzieckiem. Na Placu Saskim każe Kordianowi skakać konno przez piramidę karabinów i grozi mu torturami, a po udanym skoku obejmuje go i mówi: „Cóż ci, mój druhu? No! no! chwat młodzieniec!”. Gdy car zleca sąd wojenny, Konstanty prosi go o odwołanie wyroku, a po kłótni, w której przypomina bratu zabójstwo ich ojca Pawła, dostaje podpisane ułaskawienie. Wysyła z nim adiutanta na Plac Marsowy.
Bohaterowie drugoplanowi
Car Mikołaj I
Rosyjski cesarz koronowany na króla Polski, który nie chce darować Kordianowi życia.
Rozwiń
W scenie drugiej aktu III Mikołaj I składa w katedrze przysięgę na konstytucję i kładzie sobie koronę na głowę. W nocy budzi się z koszmaru i znajduje Kordiana omdlałego u drzwi sypialni, a ponieważ ma na sobie mundur podchorążego, podejrzewa, że wysłał go Konstanty. Po skoku Kordiana cicho każe generałom złożyć sąd wojenny. W monologu mówi, że „Polska już ostygła, Umarła, i na wieki”. Pod naciskiem brata podpisuje ułaskawienie, ale kończy słowami: „Mój brat… już Polakiem”.
Grzegorz
Stary sługa Kordiana, dawny żołnierz, który opowiada mu trzy historie o życiu.
Rozwiń
Grzegorz walczył za Napoleona w Egipcie i w 1812 roku trafił do rosyjskiej niewoli. W akcie I chce rozweselić Kordiana i opowiada mu bajkę o Janku oraz dwie historie z własnego życia, w tym opowieść o Kazimierzu, który zabił Baszkira i został stracony. Przynosi też Laurze wiadomość: „panicz się zastrzelił”. W więzieniu w scenie ósmej żegna się z Kordianem.
Laura
Starsza od Kordiana dziewczyna, w której zakochuje się chłopiec.
Rozwiń
Laura lekceważy uczucia Kordiana i uważa go za zbyt melancholijnego chłopca. Przegląda swój pamiętnik, w którym jest też jego wiersz. Gdy chłopiec długo nie wraca, niepokoi się, ale dowiaduje się o jego strzale od Grzegorza.
Wioletta
Włoszka, która porzuca Kordiana, gdy ten twierdzi, że stracił majątek.
Rozwiń
W willi pełnej luster Kordian wyznaje jej miłość, a potem mówi, że przegrał wszystko w karty razem z jej brylantami. Wioletta wpada w gniew: „Przegrałeś moje serce razem z klejnotami!!”. Kordian sprawdzał, czy kocha go dla pieniędzy, i odjeżdża z uśmiechem wzgardy.
Papież
Głowa Kościoła, który woli rozmawiać z papugą niż wysłuchać Polaka.
Rozwiń
Kordian przynosi mu w darze garść ziemi z miejsca, gdzie wyrżnięto dziesięć tysięcy ludzi. Papież rozmawia jednak z papugą siedzącą na tiarze, a o Polakach mówi: „Niech się Polaki modlą, czczą cara i wierzą”. Po tej scenie Kordian traci wiarę w pomoc Kościoła.
Prezes, Ksiądz, Starzec i spiskowcy
Uczestnicy narady w podziemiach katedry, którzy spierają się o zamach na cara.
Rozwiń
Spiskowcy zbierają się zamaskowani w lochu pod kościołem św. Jana, wśród trumien królów. Prezes i Ksiądz uważają, że zabójstwo cara byłoby zbrodnią i grzechem, a Starzec poparł Kordiana. W głosowaniu zamach popiera tylko pięciu spiskowców. Kordian zrywa wtedy maskę i oznajmia, że ma tej nocy wartę w zamku.
Strach i Imaginacja
Dwie postacie, które mówią do Kordiana w nocy w zamku i pokazują mu widma.
Rozwiń
Imaginacja mówi „oczyma”, a Strach „biciem serca”. Pokazują Kordianowi ożywające malowidła, orszak zmarłych i trumny, aż bohater mdleje. Można je odczytać jako głosy jego własnego lęku i wyobraźni.
Szewc, Szlachcic, Żołnierz i lud
Warszawiacy czekający na koronację i drwiący z cara.
Rozwiń
Szewc, Szlachcic i Żołnierz rozmawiają na placu przed zamkiem w scenie pierwszej aktu III. Żołnierz śpiewa „Boże, pochowaj nam króla!”, a Szewc pyta: „Któż mu tu przyjść radził?”. Po koronacji lud pije wino przy beczkach, a nieznajomy śpiewa pieśń, która wzywa do buntu.
Kordian: charakterystyka · Pozostali bohaterowie · Szatan i Doktor · Wielki Książę Konstanty
Pytania i odpowiedzi
Kim jest Kordian w dramacie Słowackiego?
Młodym szlachcicem, który w akcie I ma piętnaście lat, a w akcie III jest podchorążym w Warszawie. Szuka sensu życia, próbuje się zabić z miłości, podróżuje po Europie i wraca, żeby zabić cara Mikołaja I.
Kto ukrywa się pod postacią Doktora?
Szatan. Pośrednio wskazuje na to scena szósta aktu III: Doktor zapala cygaro od rozżarzonego dukata, a Kordian woła do niego „Szatanie!”.
Które postacie w „Kordianie” są fantastyczne?
Szatan, Mefistofel, Czarownica, Astarot, Gehenna i Diabli w „Przygotowaniu”, Chór Aniołów i Archanioł, Chmura z aktu II oraz Strach, Imaginacja i Widmo w nocy w zamku.
Kto jest przeciwnikiem Kordiana w zamachu na cara?
Prezes i Ksiądz, którzy w podziemiach kościoła przekonują spiskowców, że zbrodnia jest niedopuszczalna. Kordian i Starzec przekonują, że tylko śmierć cara przerwie ucisk Polski.