„Proces”: bohaterowie
W „Procesie” występuje kilkudziesięciu bohaterów, ale tylko Józef K. jest opisany od środka. Pozostali pojawiają się na chwilę i znikają, a ich cechy są ledwie naszkicowane. Do ważniejszych należą adwokat Huld, pokojówka Leni, kapelan z katedry, malarz Titorelli i kupiec Block. W życiu prywatnym K. towarzyszą mu pani Grubach, panna Bürstner i wuj Karol.
Józef K.
Prokurent bankowy, który w trzydzieste urodziny zostaje aresztowany.
Pracuje w banku, mieszka w pensjonacie pani Grubach i prowadzi uporządkowane, samotne życie. Pewnego ranka zostaje aresztowany i nie dowiaduje się, za co. Najpierw lekceważy sprawę, potem szuka pomocy u wuja, adwokata i malarza, a w końcu próbuje bronić się sam. Proces coraz bardziej zajmuje jego myśli i w pracy popełnia błędy. W przeddzień następnych urodzin dwaj mężczyźni w czerni zabijają go nożem w kamieniołomie.
Adwokat Huld
Chory obrońca, który opowiada o procesach, ale nic nie robi.
Stary, schorowany adwokat leży w łóżku i przyjmuje klientów w domu. Jest dawnym znajomym wuja Karola z lat szkolnych i broni ubogich. Chętnie opowiada o innych procesach i o swoich znajomościach z sędziami, ale w sprawie K. nie zrobił niczego, choć obiecywał pierwszy wniosek. Poniża klientów, którzy z czasem stają się jego „psami”. K. wypowiada mu pełnomocnictwo w rozdziale VIII.
Leni
Pokojówka adwokata, która zakochuje się w oskarżonych.
Młoda opiekunka Hulda otwiera drzwi gościom i zajmuje się chorym. Oskarżeni wydają jej się piękni i narzuca się im. K. poznaje ją podczas wizyty u adwokata i z czasem zostaje jej kochankiem. Proponuje mu, żeby zamienił swoją kochankę Elsę na nią. Pozwala też mieszkać kupcowi Blockowi w swoim pokoju, żeby zawsze mógł czekać na wezwanie adwokata.
Kapelan
Ksiądz z katedry, który opowiada przypowieść o odźwiernym.
Kapelan wzywa K. po imieniu w pustej katedrze i oznajmia, że jest kapelanem więziennym. Mówi, że sprawa K. źle stoi i że uznano go za winnego. Zarzuca mu, że za bardzo szuka pomocy u innych, zwłaszcza u kobiet. Potem opowiada przypowieść o odźwiernym i spiera się z K. o jej sens.
Bohaterowie drugoplanowi i epizodyczni
Pani Grubach
Właścicielka pensjonatu, w którym mieszka K.
Rozwiń
Kobieta w średnim wieku, życzliwa dla lokatora, uważa go za jednego z najmilszych. Dba o dobre imię pensjonatu, dlatego krytykuje pannę Bürstner, która późno wraca do domu i bywa widywana z różnymi mężczyznami. Po aresztowaniu przypuszcza, że K. został zatrzymany za coś „uczonego”.
Panna Bürstner
Stenotypistka, lokatorka pensjonatu.
Rozwiń
Młoda kobieta pracuje jako stenotypistka i ma objąć posadę w biurze adwokackim. W dniu aresztowania K. rozmawia z nadzorcą w jej pokoju, a w nocy ją tam odwiedza i całuje w przedpokoju. Potem panna Bürstner go unika, przysyła swoją przyjaciółkę z odmową rozmowy i opuszcza pensjonat.
Panna Montag i kapitan Lanz
Nauczycielka francuskiego i siostrzeniec pani Grubach.
Rozwiń
Panna Montag, nauczycielka francuskiego, wprowadza się do pokoju panny Bürstner i przekazuje K., że przyjaciółka nie chce z nim rozmawiać. Kapitan Lanz, siostrzeniec pani Grubach, jest uprzejmy wobec panny Montag. K. ma wrażenie, że oboje chcą odciągnąć go od panny Bürstner i go śledzą.
Wuj Karol i kuzynka Erna
Drobny właściciel ziemski, który chce ratować rodzinę przed hańbą.
Rozwiń
Wuj Karol mieszka na prowincji i był opiekunem K., który nazywa go „upiorem z prowincji”. O procesie dowiaduje się od córki Erny i przyjeżdża do miasta. Zabiera K. do adwokata Hulda. Nie rozumie spokoju siostrzeńca i boi się, że proces przyniesie wstyd rodzinie. Erna jest kuzynką K., z którą K. rzadko się spotyka, a o jej imieninach zapomina.
Willem, Franz i siepacz
Strażnicy, którzy aresztują K., i człowiek, który ich bije.
Rozwiń
Willem i Franz pierwsi wchodzą do pokoju K., zjadają jego śniadanie i próbują zabrać mu bieliznę. K. opowiada o ich zachowaniu sędziemu śledczemu, więc zostają ukarani chłostą. K. widzi to wieczorem w rupieciarni w banku. Siepacz, który ich bije rózgą, żąda łapówki. K. proponuje mu pieniądze, ale bicie trwa.
Nadzorca
Przełożony strażników, który prowadzi pierwszą rozmowę.
Rozwiń
Rozmawia z K. w pokoju panny Bürstner i nie udziela mu żadnych informacji o dochodzeniu. Twierdzi, że wykonuje tylko swoje obowiązki. Pozwala K. iść do banku, bo aresztowanie nie może utrudniać mu pracy.
Żona woźnego, woźny i student Bertold
Mieszkańcy domu z salą rozpraw.
Rozwiń
Żona woźnego oferuje K. pomoc i zachwyca się jego oczami. Jest zmuszona do uległości wobec sędziego i studenta Bertolda, który wynosi ją z sali. Woźny sądowy skarży się na ich zachowanie, a K. dowiaduje się od niego, że kancelarie mieszczą się na strychu. Student może kiedyś zająć wysokie stanowisko.
Pełna charakterystyka: Żona woźnego, woźny i student Bertold
Titorelli
Malarz sądowy, który zna trzy sposoby uwolnienia.
Rozwiń
Malarz maluje portrety sędziów zgodnie z ich oczekiwaniami i odziedziczył tę pracę po ojcu. Jego pracownia mieści się na przedmieściu i należy do sądu. Mówi K. o trzech rodzajach uwolnienia: prawdziwym, pozornym i przewleczonym. K. kupuje od niego trzy obrazy.
Kupiec Block
Klient Hulda, który od ponad pięciu lat czeka na wyrok.
Rozwiń
Block ma proces od ponad pięciu lat i oprócz Hulda zatrudnia pięciu innych adwokatów. Mieszka w pokoju Leni, a przed adwokatem klęka i prosi, żeby powiedział mu o rozmowie z sędzią. K. uważa, że Block jest już zwykłym psem adwokata.
Dyrektor banku, jego zastępca i fabrykant
Ludzie z pracy K.
Rozwiń
Dyrektor banku docenia K. i zaprasza go na przejażdżki oraz kolacje. Jego zastępca rywalizuje z K. o względy dyrektora i czeka na jego potknięcie. Fabrykant, klient banku, radzi K., żeby poszedł do malarza Titorellego, i zostawia mu list polecający.
Pełna charakterystyka: Dyrektor banku, jego zastępca i fabrykant
Elsa
Kochanka K., kelnerka z winiarni.
Rozwiń
Raz w tygodniu K. odwiedza dziewczynę o imieniu Elsa, która nocami obsługuje gości w winiarni jako kelnerka. K. jej nie kocha, a ona nie wie nic o jego procesie.
Pytania i odpowiedzi
Kim jest Józef K.?
Głównym bohaterem powieści: trzydziestoletnim prokurentem bankowym, który zostaje aresztowany i nie dowiaduje się, za co. Jest samotny, ambitny i sumienny w pracy.
Kim jest Huld?
Adwokatem, którego K. zatrudnia za namową wuja Karola. Huld jest chory, opowiada o innych procesach i nie robi nic dla klienta. K. wypowiada mu pełnomocnictwo.
Kim jest Leni?
Pokojówką i opiekunką adwokata, która zakochuje się w oskarżonych. Zostaje kochanką K.
Kim jest kupiec Block?
Klientem Hulda, którego proces trwa ponad pięć lat. Przed adwokatem klęka i prosi o wiadomości o sprawie, więc K. porównuje go do psa.
Kim jest kapelan?
Księdzem z katedry, który mówi K., że uznano go za winnego, i opowiada przypowieść „Przed Prawem”.
Dlaczego bohaterowie „Procesu” są tak ledwie opisani?
Autor skupia się na przeżyciach Józefa K. i na działaniu sądu. Inni bohaterowie pojawiają się na krótko i niewiele o nich wiadomo, przez co świat powieści wydaje się odrealniony.