Znaczenie tytułu „Przedwiośnia”
Tytuł „Przedwiośnie” można rozumieć na trzy sposoby: jako porę roku z kluczowych scen, jako okres dojrzewania Cezarego i jako obraz Polski po odzyskaniu niepodległości. Słowo pada w powieści cztery razy, z czego trzy w scenach ważnych dla bohatera. Najczęściej uważa się za najważniejsze znaczenie symboliczne, bo odnosi się do Polski.
Przedwiośnie jako pora roku
Tytułowe „Przedwiośnie” można rozumieć na kilka sposobów.
1. Dosłownie: jako pora roku pojawia się kilkakrotnie w powieści. Po raz pierwszy pada, gdy Cezary stoi nad grobem matki: „Posyłał jej do zimnej głębi grobu wiadomość tamtymi słowy, iż wiosna przyszła znowu - iż ptaszek złotopióry, wiwilga boża-wola, którego tak lubili pokazywać sobie za dni szczęśliwych, upłynionych, którego śpiewu słuchać lubili w poranki wiosny, zjawił się skądsiś znowu i wśród gałęzi samotnego cedru niezrozumiałą mową swoją ogłasza niebiosom, morzu i ziemi szczęście powrotu przedwiośnia”.
Po raz drugi, słowo to pojawia się w bardzo wymownym momencie, a mianowicie, gdy Cezary wkracza do Polski: „Przedwiośnie zdmuchnęło już z dachów bud najbliższych lód i śnieg – ogrzało już naturalnym powiewem południa wnętrza, które długa i ciężka zima, wróg biedaków, przejmowała śmiercionośnym tchnieniem”. Ten widok spowodował rozgoryczenie bohatera.
Po raz ostatni pora roku pojawia się w ostatniej scenie, w której Baryka idzie na czele marszu robotników: „Był pierwszy dzień przedwiośnia. Powiał wiatr południowy i w płynne błoto zamienił stosy śniegu uzgarniane wzdłuż chodników”. Słowo „przedwiośnie” pada więc w bardzo znaczących momentach, ale bardziej trafna wydaje się interpretacja metaforyczna.
Czwarty raz słowo pada w rozmowie Gajowca z Cezarym, ale tam ma już znaczenie przenośne. Szersze omówienie znajdziesz w pytaniu jawnym o znaczeniu tytułu.
Przedwiośnie jako dojrzewanie
2. Metaforycznie: pierwszym jest rozumienie „przedwiośnia” jako okresu w życiu każdego z nas, czyli dojrzewania. Wtedy też nie panujemy nad buchającymi uczuciami. Namiętność pcha Cezarego do płomiennego romansu z Laurą Kościeniecką.
Przedwiośnie jako obraz Polski
Drugim, metaforycznym rozumieniem jest to, które wydaje się być najbardziej trafne. Symbolizuje ono etap, w którym znajdowała się ówczesna Polska na drodze do odbudowy swojej państwowości. Jak mówił pan Gajowiec: „To dopiero przedwiośnie nasze”. Widać w tym zdaniu nadzieję, że już niedługo nadejdzie pełen rozkwit ojczyzny, czyli „wiosna”. Przedwiośnie charakteryzuje się także tym, że wszystko jest szare i wydaje się brudne, lecz czuć w powietrzu zbliżającą się porę życia.
Pytania i odpowiedzi
Ile razy w powieści pada słowo „przedwiośnie”?
Cztery razy: przy grobie matki, w polskim miasteczku, w rozmowie Gajowca z Cezarym i w pierwszym zdaniu ostatniej sceny.
Które znaczenie tytułu jest najważniejsze?
Zwykle uznaje się za nie znaczenie symboliczne: Polska po 1918 roku jest dopiero na początku odbudowy, jak ziemia na przedwiośniu, gdy tająca zima zostawia błoto i szarość.
Co w tytule oznacza wiosna?
Nadzieję na rozkwit kraju. Gajowiec mówi, że doczekamy się „jasnej wiosenki naszej”, ale autor nie pokazuje, że ona nadejdzie.