PrzedwiośnieStefan Żeromski

Pozostali bohaterowie „Przedwiośnia”

Pozostali bohaterowie „Przedwiośnia” to Szymon Gajowiec, Laura Kościeniecka, Hipolit Wielosławski, Karolina Szarłatowiczówna, Wanda Okszyńska, ksiądz Anastazy i Antoni Lulek. Każdy z nich reprezentuje inny świat: warszawską administrację, bogate ziemiaństwo, dwór lub komunistów. Poniżej znajdziesz po jednym opisie postaci, a pełne charakterystyki w osobnych artykułach.

Szymon Gajowiec

Dawny adorator pani Jadwigi. W powieści to: „sztywny i wytworny biurokrata, stary kawaler, pedant i zimny służbista”. Zakochany w siedemnastoletniej Jadwidze Dąbrowskiej, nigdy nie zdobył się na odwagę, by jej o tym powiedzieć. Napisał do niej szalony i namiętny list, w którym błagał, by z nim została. Przez cały czas pozostawał pod urokiem Jadwigi, nigdy nie przestając jej kochać. Żałował, że był tak nieśmiały i pozwolił jej odjechać z Sewerynem. Już wtedy był urzędnikiem, ale od tamtych czasów zrobił wielką karierę i został wiceministrem skarbu.

Przyjmuje Cezarego do siebie z otwartymi rękami. Zapewnia młodzieńcowi pracę i utrzymanie w zamian za opowieści o losach jego matki.

Ma jasno określone poglądy i koncepcję odbudowy państwowości, którą można nazwać rządową. Jest zafascynowany sylwetkami swoich „nauczycieli” Marianem Bohuszem, Stanisławem Krzemińskim i Edwardem Abramowskim. Swoją koncepcję ewolucyjnych zmian i powolnych reform opiera na prawach ekonomii, ale nie ukrywa, że liczy także na opatrzność boską.

Pełna charakterystyka: Szymon Gajowiec

Laura Kościeniecka

Ukochana głównego bohatera. Tak widział ją narrator: „Była wysmukła, niezwykle kształtna, muskularna i widać mocna - ani zbyt chuda, ani zanadto tłusta. Oczy miała iście lazurowe. Nie było w niej ani cienia kokieterii, przesady, nieszczerości, snobizmu. Była naturalna i solidna w każdym ruchu, słowie, uśmiechu”. Współwłaścicielka pałacu w Leńcu, wdowa, narzeczona bogatego ziemianina – pana Barwickiego, sąsiadka Wielosławskich. Borykała się z problemami finansowymi, które miał jej pomóc rozwiązać ślub z Barwickim. Jednak w jej życiu zagościł o dwa lata młodszy Cezary. Między nimi wybuchł namiętny i gwałtowny romans, który za wszelką cenę chcieli utrzymać w tajemnicy. Laura nie miała zamiaru zrywać zaręczyn z narzeczonym. Zapewniała bohatera, że kocha tylko jego. Gdy Baryka został nakryty przez Barwickiego w posiadłości doszło między nimi do bójki. Laura stanęła po stronie narzeczonego, co wprawiło Cezarego w furię. W szale zazdrości uderzył ją szpicrutą w twarz.

W jednej z ostatnich scen powieści Laura spotyka się z bohaterem w Warszawie. Informuje go, że została żoną Barwickiego. Obwinia Cezarego, że swoim zachowaniem zniweczył ich miłość. Była pewna, że udałoby się jej jakoś wytłumaczyć jego obecność w środku nocy w lenieckim domu. Świadczyło to o tym, że chciała dalej kontynuować romans, który nie miałby szans na powodzenie. Nie chciała poślubić bohatera, zapewne w obawie, że utraciłaby społeczną pozycję.

Pełna charakterystyka: Laura Kościeniecka

Hipolit Wielosławski

Przyjaciel głównego bohatera. Podczas wojny polsko-bolszewickiej dał się poznać jako „tęgi żołnierz”. Zaprzyjaźnił się z Baryką po tym, jak ten wrócił po niego do lasu Rogacz, gdzie leżał półmartwy, skatowany przez Rosjan. Wzorowo wywiązywał się ze swoich obowiązków, cechowało go męstwo, waleczność i umiłowanie ojczyzny. Jego drugie oblicze, szlachcica, było już zgoła inne. Kochający konie, dobre jedzenie i picie, polowania i dobrą zabawę nie zwracał uwagi na nic, co się dookoła niego dzieje. Jako przyjaciel pozostał do końca wierny Cezaremu. Nie dostrzegał nędzy i biedy panującej w Chłodku.

Jest uwielbiany przez całą rodzinę, po powrocie z wojny był traktowany po królewsku. Jego gesty wobec Maciejunia, Wojciunia, Jędrka świadczą jedynie, że cieszył się z powrotu do domu, a nie tęsknił za nimi. Nie traktował parobków jako równych sobie, upajał się swoją wyższością.

Pełna charakterystyka: Hipolit Wielosławski

Karolina Szarłatowiczówna

Siostra cioteczna Hipolita Wielosławskiego, z majątku na Ukrainie. Podczas gdy przebywała na pensji w Warszawie, jej rodzinny dworek został ograbiony przez bolszewików. Jej matka została stamtąd wygnana i po długiej tułaczce udało jej się dotrzeć do córki, lecz w kilka dni potem zmarła. Dziewczyną zaopiekowała się rodzina z Nawłoci. Pracowała w gospodarstwie „z gęsiami, krowami, cielętami, źrebiętami”.

Piękna i młoda dziewczyna szybko zwróciła na siebie uwagę Cezarego. Młodzieniec chętnie z nią flirtował, czym pobudził jej wielkie uczucie. Rodzina z zadowoleniem zauważyła, że dwójka ma się ku sobie. Karolinę w tym, że Baryką ją kocha, tak jak ona jego uświadczył długi pocałunek. Jednak bohater nie myślał o niej poważnie. Gdy dziewczyna odkryła jego romans z Laurą na pikniku w Odolanach poczuła „cios katowski mieczem w szyję, uderzenie zbója nożem w serce (…)”. Nie zdawała sobie sprawy, że od dłuższego czasu nienawiść wobec niej czuje Wanda Okszyńska, pensjonariuszka do szaleństwa zakochana w Cezarym i przekonana, że Karolina chce odebrać jej mężczyznę. Została otruta, a podejrzenie padło na niezrównoważoną rywalkę. Na łożu śmierci wyznała wszystko księdzu Anastazemu. Opowiedziała o swojej miłości do Baryki i o tym jak ten ją odrzucił. Kapłan udzielił jej symbolicznego ślubu z Cezarym, w chwilę po tym już nie żyła. Hipolit zdradził później bohaterowi, że rodzina miała w planie oddać im w posiadanie folwark Chłodek, gdyby się pobrali.

Wanda Okszyńska

Pensjonarka, krewna państwa Turzyckich – rządców w Nawłoci. „Była po dziewczęcemu wysmukła, ale już po panieńsku «sformowana». Miała długie nogi i długie ręce, długie włosy w warkocz splecione, ale w oczach wyraz szczególny, głęboki i niesamowity, jakby nie z tego świata”. Pochodząca z Częstochowy szesnastolatka trafiła do Nawłoci po tym, jak nie zdała z piątej do szóstej klasy szkoły podstawowej. Miała ogromne problemy z nauką, a zwłaszcza z matematyką. Jej matka wysłała ją do rodziny na wieś, aby uchronić ją przed rozeźlonym ojcem. Jest bardzo skryta, nieśmiała i zamknięta w sobie.

Poznajemy ją, gdy ucieka przed perliczką, która goniła ją przez całe podwórko. Dziewczyna ma jednak wielki talent muzyczny. Dzięki Karolinie, która próbowała się z nią zaprzyjaźnić, udostępniono jej fortepian, stojący w salonie Wielosławskich. Zakochała się w Cezarym bez pamięci, gdy usiadł obok niej przy instrumencie i zagrali „Tańce węgierskie” Liszta na cztery ręce.

Notorycznie śledziła swojego ukochanego i, gdy odkryła, że romansuje on z Karoliną, jej świat legł w gruzach. Z czasem odczuwała nienawiść do Karoliny równie wielką, jak miłość do Cezarego. Wszelkie domysły wskazywały, że to ona otruła swoją konkurentkę, ale nigdy nie przyznała się do winy, a ponieważ brakowało obciążających ją dowodów została zwolniona z aresztu.

Śmierć Karoliny i zagadka Wandy

Ksiądz Anastazy

Przyrodni brat Hipolita Wielosławskiego. Tak jego wygląd opisuje narrator: „Był to średniego wzrostu, krępy i zażywny księżulo. Włosy miał przystrzyżone «na jeża», twarz pucołowatą, okrągłą, po bokach, pod nosem, i na brodzie siną od golenia. Zdrowie i wesele tryskały z jego oczu, twarzy i pysznej figurki”. Jego zachowanie nie wskazuje, że jest duchownym. Wiedzie prym w zabawie, piciu i żartowaniu. Dał się poznać jako lubiący długo pospać, donośnie przy tym chrapiąc, ksiądz, który zawsze w pośpiechu biegnie przez pola do kościoła na poranną mszę. Jest bohaterem wielu komicznych sytuacji, na przykład, gdy wraca pijany z kolacji powitalnej Hipolita i tak niefortunnie wchodzi na młody świerk, że ten utyka mu pod sutanną i dotkliwe kłuje nieszczęśnika.

Jego postać nabiera jednak powagi w obliczu śmierci Karoliny. Nakłaniał Cezarego do spowiedzi. Udowodnił, że jest człowiekiem wrażliwym i znającym się na ludziach.

Antoni Lulek

Znajomy Cezarego z Warszawy. Przedstawiony w powieści w sposób raczej karykaturalny niż rzeczywisty. Oto, jak scharakteryzował go narrator: „Lulek był chorowity, słaby, nikły blondyn. (…) Z głową, a raczej z brodą podpartą na chudej i suchej pięści, siedział wówczas i przenikliwymi niebieskimi oczami patrzał na przeciwnika. (…) Lulek był to już jegomość starszy”.

Schorowany student prawa w przeszłości spędził kilka lat w więzieniach rosyjskich i niemieckich. Nauczył się tam kilku obcych języków. Był ideowym komunistą, nienawidził wszystkiego, co było związane z państwem polskim. Dał się poznać jako fanatyk rewolucji. Nie uznawał Polskiej Partii Socjalistycznej za przedstawiciela sprawy robotniczej: „Szczególną antypatią, nienawiścią, odrazą, wzgardą i drwinami Lulek darzył miejscową organizację socjalistyczną z odcieniem narodowym”. Prowadzi godzinne dysputy ideologiczne z Cezarym. Namawia go w końcu do wzięcia udziału w wiecu komunistycznym. Gdy Baryka wygłosił tam swoje poglądy, rozczarowany Lulek okazał się być odrażający i bezczelny. Ta odpychająca postać przedstawiała stosunek Żeromskiego do komunistów. W ostatniej scenie idzie obok Cezarego na czele manifestacji robotniczej.

Pełna charakterystyka: Antoni Lulek

Pytania i odpowiedzi

Kim jest ksiądz Anastazy?

Przyrodnim bratem Hipolita i wesołym proboszczem z Nawłoci, który lubi dobre jedzenie. W obliczu śmierci Karoliny staje się poważny.

Którą postać z „Przedwiośnia” porównuje się do Zosi z „Pana Tadeusza”?

Karolinę Szarłatowiczównę. Podobieństwo widać w scenie, gdy tańczy w samej koszuli, myśląc, że nikt jej nie widzi.

Kto zaprzyjaźnia się z Cezarym w czasie wojny?

Hipolit Wielosławski. Cezary ratuje go z lasu Rogacz, a Hipolit później zaprasza go do Nawłoci.

Szybki test

Władysław Barwicki był:

Gdy poznajemy Wandę Okrzeńską dziewczyna ucieka przed:

Kiedy Gajowiec napisał do Jadwigi namiętny list?