PrzedwiośnieStefan Żeromski

Droga życiowa Cezarego Baryki: od czternastolatka do dwudziestoczterolatka

Droga życiowa Cezarego Baryki trwa dziesięć lat i prowadzi z Baku do Warszawy. Chłopiec, który zachwyca się rewolucją, po śmierci matki traci złudzenia, a w Polsce przechodzi przez wojnę, namiętną miłość, spory polityczne i marsz na Belweder. Mimo to na końcu powieści wciąż nie jest w pełni dojrzały.

Baku: swoboda i rewolucja

W „Przedwiośniu” wyraźnie zarysowany jest także wątek dorastania i kształtowania się osobowości głównego bohatera. Jego niezwykłe perypetie powodują, że jest on człowiekiem nadmiernie doświadczonym przez los.

W wieku czternastu lat był zauroczony wolnością, jaką uzyskał po wyjeździe ojca na wojnę. Przez trzy kolejne lata nie zwracał uwagi na prośby matki i oddawał się uciechom młodzieńczego, beztroskiego życia. Śmierć rodzicielki spowodowała, że przejrzał na oczy i zorientował się, że swoim postępowaniem wyrządzał krzywdę osobie, która kochała go ponad życie. Bodźce, takie jak fakt kradzieży ślubnej obrączki z palca pani Jadwigi czy widok zwłok pięknej Ormianki, spowodowały, że bohater zweryfikował swoje komunistyczne poglądy. W rezultacie zniechęcił się do idei rewolucji.

Podróż do Polski i wojna

Spotkanie z ojcem i długa podróż do Polski rozbudziła w Cezarym chęć ujrzenia ojczyzny. Śmierć Seweryna i widok wsi, która w niczym nie przypominała wizji szklanych domów, przyczyniła się do tego, że Baryka poczuł się osamotniony, rozczarowany, a nawet oszukany przez ojca: „Gdzież są twoje szklane domy?...” - pytał. Podczas pobytu bohatera w Warszawie wybuchła wojna polsko-bolszewicka. Idąc za przykładem kolegów ze studiów, Cezary zaciągnął się do armii. Na wojnie przestał myśleć o hasłach rewolucji, bo ruiny i ślady rabunków odebrały im wiarygodność. Był wzorowym żołnierzem, który wierzył w słuszność działań obronnych skierowanych przeciwko najeźdźcy, z którym jeszcze nie tak dawno sympatyzował.

Nawłoć: namiętności

Pobyt w Nawłoci rozbudził w bohaterze namiętności, o których wcześniej nawet nie myślał. Perypetie miłosne doprowadziły go do zatracenia, a jego adoratorki do zguby. Po śmierci Karoliny, o którą podejrzewano zazdrosną Wandę, Cezary ani przez moment nie odczuwał wyrzutów sumienia. Pomimo że wielokrotnie ksiądz Anastazy namawiał go na spowiedź, ten nigdy się nie zgodził, ponieważ nie uważał siebie za grzesznika. Bardzo spokojnie przyjął śmierć Szarłatowiczówny. Zaślepienie Laurą spowodowało, że jej utratę odczuł niezwykle dotkliwie. Długo nie opuszczało go poczucie osamotnienia i depresji. Dopiero w Warszawie doszedł do siebie i wydawał się zapomnieć o zawodzie miłosnym.

Warszawa: poszukiwanie idei

Jego życie w stolicy skupiało się na poszukiwaniu idei, która uzdrowi Polskę i jej społeczeństwo. Jednak przyjazd Laury powoduje, że odżyła w nim namiętność i zazdrość. Po spotkaniu z ukochaną zrozumiał, że nigdy nie będą razem. Emocje popychają go do wzięcia udziału w manifestacji komunistów, których wcześniej zdawał się nie popierać. Jego odrębny strój uwidacznia, że nie czuje się częścią robotniczego tłumu, że idzie w swoim imieniu.

Niedojrzały do końca

Pomimo, że Cezary był tak okrutnie doświadczonym przez historię człowiekiem, sprawiał wrażenie, iż nigdy do końca nie wydoroślał. W swoim życiu częściej kierował się namiętnościami, emocjami, a nie zdrowym rozsądkiem. Nie można powiedzieć, że w ostatniej scenie powieści, jest dojrzałym, poważnym mężczyzną, czym przypomina inne niejednoznaczne i wielowymiarowe postaci znane z twórczości Żeromskiego.

Pytania i odpowiedzi

W jakim wieku Cezary wyjeżdża z Baku?

Opuszcza Baku po śmierci matki i rzezi, razem z ojcem. Od czternastego roku życia przeżywa tam wojnę i rewolucję.

Co zmienia Cezarego najbardziej?

Śmierć matki, rzeź w Baku i śmierć ojca. Potem miłość do Laury i rozstanie z nią.