Geneza „Wesela” Wyspiańskiego

Podstawą do napisania dramatu było autentyczne wesele poety Lucjana Rydla (wywodzącego się z rodziny profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Jadwigi Mikołajczykówny, pochodzącej z wsi Bronowice, córki tamtejszego gospodarza. Ślub tej pary odbył się 20 listopada 1900 roku w krakowskim kościele Mariackim, zaś tytułowe wesele odbyło się w bronowickim dworku Włodzimierza Tetmajera, od blisko dziesięciu lat żonatego z siostrą Jadwigi – Hanną. Dworek ten zwany jest dzisiaj „Rydlówką”, ponieważ w kilka lat po swoim weselu Lucjan Rydel odkupił go od Włodzimierza Tetmaje... więcej

* * *

Premiera spektaklu „Wesele”

Premiera „Wesela” miała miejsce 16 marca 1901 r. w Teatrze Miejskim (dzisiejszym Teatrze im. J.Słowackiego) w Krakowie. Sztuka odniosła niespodziewany sukces, ponieważ nikt przed premierą nie był co do niej przekonany, włącznie z ówczesnym dyrektorem teatru Józefem Kotarbińskim. Nawet sami aktorzy rezygnowali z odgrywania poszczególnych postaci, a na próbach uznawali tekst za nudny. Reżyserem pierwszego spektaklu był Adolf Wawelski wraz z samym Wyspiańskim, który zaprojektował scenografię do dramatu.

Sztuka wywarła piorunujące wrażenie na widzach, o czym świadczy fakt, i... więcej

* * *

Czas i miejsce akcji w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego

Akcja i czas są zdeterminowane przez prawdziwe wydarzenia. Dramat rozgrywa się w nocy z 20 na 21 listopada 1900 roku, w noc oczepin (tradycyjnego zdjęcia pannie młodej wianka z głowy i zastąpienia go czepcem) na weselu Rydla.

Bronowice - obecnie Dzielnica VI Bronowice to dzielnica, jednostka gminy miejskiej Kraków. Znajdują się tam: dwór Kazimierza Tetmajera oraz dwór Lucjana Rydla.

Cała akcja toczy się w podkrakowskich Bronowicach, w jednej izbie zwanej świetlicą, w której tradycyjnie przyjmuje się gości. Izbę tą autor bardzo szczegółowo opisał w didaskaliach na początku utworu.... więcej

* * *

Symbolika w „Weselu”

Najbogatsze w symbole są akty II i III. Symbole w „Weselu” można dostrzec w trzech płaszczyznach: osobach dramatu, przedmiotach oraz poszczególnych scenach.

Osoby dramatu


- Chochoł jest postacią, która ma bardzo bogatą symbolikę, którą można odczytywać na wiele sposobów. Jest symbolem marazmu i uśpienia narodu, ale zarazem symbolizuje nadzieję na rychłe przebudzenie, pod nim śpi przecież róża, czyli oznaka piękna życia.

- Widmo malarza - Ludwika de Laveaux symbolizuje romantyczną miłość, która zostaje odrzucona. Dla Marysi, której się ukazuje jest symbolem niespe... więcej

* * *

Struktura dramatu (dramat realistyczny, obyczajowy, fantastyczny, psychologiczny, symboliczny, narodowy)

Wyspiański zastosował znany już w antyku zabieg trzech jedności: miejsca, akcji i czasu. Innym nawiązaniem do dramatu antycznego jest wprowadzenie chóru w scenie, w której Pan Młody spotyka Hetmana. Utwór składa się z trzech aktów, które składają się kolejno z 38, 30 i 37 scen.

Akt pierwszy


Jest nazywany przez wielu badaczy „krakowską szopką” i jednocześnie „komedią społeczno-obyczajową”. Ten rodzaj dramatu określany jest mianem realistyczno-obyczajowego. Bohaterowie w kolejnych scenach ukazują się głównie w parach, ich dialogi są często zabawne... więcej

* * *

„Teatr mój widzę ogromny”, czyli koncepcja teatru ogromnego

Teatr ogromny to wizja sztuki według Wyspiańskiego. Polega to na synkretyzmie, eklektyzmie, łączeniu w jedną całość wielu gatunków sztuki.

Wyspiański słynął z tego, iż był tzw. człowiekiem renesansu, czyli wszechstronnie uzdolnionym. Sam projektował kostiumy i scenografię do swoich sztuk, podobnie rzecz się miała z pisaniem słów piosenek. Nieodłączną częścią Wesela jest muzyka i elementy malarstwa impresjonistycznego, w którym lubował się Wyspiański. Do elementów muzycznych należy zaliczyć przede wszystkim obecną przez całe dwa pierwsze akty muzykę weselną, do któ... więcej

* * *

Stylizacja na gwarę w „Weselu”

Języka, jakim posługują się mieszkańcy Bronowic w Weselu, nie można nazwać gwarą. Jest to, bowiem, język stylizowany na gwarę podkrakowskiej wsi z charakterystyczną dla tego regionu (Małopolska) skłonnością do mazurzenia, czyli wymawiania zamiast „cz” – „c”, „sz” – „s”, „dż” – „d” itp. Przykładem może być wypowiedź Jaśka skierowana do Kaspra:

„Do zeniacki pirsy leń,
a wpół chyci, zwyobraco”.

Innym przykładem mazurzenia są słowa Panny Młodej wypowiedziane do Pana Młodego:

„Moze, moze &#... więcej

* * *

Nawiązanie do „Wesela” w kulturze

Dramat Wyspiańskiego jest do dziś bardzo często wystawiany. Największą popularnością i frekwencją cieszy się obecnie spektakl Teatru Narodowego w Warszawie, reżyserowany przez Jerzego Grzegorzewskiwgo. Premiera tego spektaklu odbyła się 30 stycznia 2000 roku. Wesele od tamtego czasu nie schodzi ze sceny. Uwagę przykuwa gwiazdorska obsada spektaklu, w rolach „osób” występują między innymi: Wojciech Malajkat jako Pan Młody, Zbigniew Zamachowski jako Poeta, Maciej Kozłowski w roli Wojtka, Jerzy Radziwiłowicz jako Gospodarz, Emilian Kamiński jako Ksiądz, Dorota Segda jako Rachel. Gościnnie występ... więcej

* * *

Najważniejsze cytaty „Wesela”

Duża część cytatów z Wesela weszła na stałe w język polski. Większość funkcjonuje na zasadzie porzekadeł.

„A, ja myśle, ze panowie
duza by juz mogli mieć,
ino oni nie chcom chcieć!”
Czepiec do Dziennikarza

„Wyście sobie, a my sobie.
Każden sobie rzepkę skrobie”
Radczyni do Kliminy

„No, pan się narodowo bałamuci,
panu wolno – a to ładny krój –
to już było”
Żyd do Pana Młodego

„Jak się żenić, to się żenić!”
Pan Młody do Radczyni

„(…) tak by gdzieś het gnało, gnało,... więcej

* * *

Bibliografia

1.Łempicka A., O „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego, Wrocław 1955

2.Łempicka A., Wyspiański pisarz dramatyczny: idee i formy, Kraków 1973

3.Natanson W., Stanisław Wyspiański, Warszawa 1982

4.Nowakowski J., Wyspiański Stanisław, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, Warszawa 1985

5.Prusak M., Wyspiański w labiryncie teatru, Warszawa 2005

6.Skwarczyńska S., „Chocholi taniec” Wyspiańskiego jako obraz-symbol w języku późniejszej sztuki polskiej, Kraków 1969

7.Skwarczyńska S., Wyspiańskiego symboliczny dramat narodowy jako no... więcej

* * *



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies