WeseleStanisław Wyspiański

Symbolika w „Weselu”

Symbole w „Weselu” to osoby, przedmioty i sceny.

Symbole

Najbogatsze w symbole są akty II i III. Symbole w „Weselu” można dostrzec w trzech płaszczyznach: osobach dramatu, przedmiotach oraz poszczególnych scenach.

Osoby dramatu

- Chochoł jest postacią, która ma bardzo bogatą symbolikę. Można ją odczytywać na wiele sposobów. Jest symbolem marazmu i uśpienia narodu. Zarazem symbolizuje nadzieję na rychłe przebudzenie. Pod nim śpi przecież róża, czyli oznaka piękna życia.

- Widmo malarza - Ludwika de Laveaux - symbolizuje romantyczną miłość, która zostaje odrzucona. Dla Marysi, której się ukazuje jest symbolem niespełnionych marzeń o lepszym życiu.

- Stańczyk symbolizuje mądrość polityczną i zatroskanie o losy Polski. Odwołuje się do zatroskanej miny błazna na obrazie Jana Matejki Stańczyk). Jest też uznawany za symbol konserwatyzmu.

- Rycerz - Zawisza Czarny - symbolizuje wszelkie rycerskie ideały. Jest także symbolem waleczności, męstwa i świetności Polski okresu Jagiellonów. Symbolizuje przywódcę, który jest gotów poprowadzić swój kraj do zwycięstwa.

- Hetman - Ksawery Branicki - symbol hańby i zdrady narodowej, jakiej dopuścił się za życia podczas konfederacji targowickiej. Sprzedał Polskę carycy Katarzynie. Symbolizuje też pychę magnacką.

- Upiór – Jakub Szela to symbol wielkiej, krwawej zemsty chłopów, wielkiej siły jaką stanowi chłop. To także uosobienie naiwności i łatwowierności chłopstwa. Ucieleśnia on również niemożność porozumienia pomiędzy tymi dwoma stanami.

- Wernyhora to symbol porozumienia ponad podziałami. Porozumienia polsko-ukraińskiego w sprawie odbudowy wielkiej Rzeczypospolitej. Daje nadzieję na odzyskanie niepodległości. Inicjuje wszelkie działania mające do tego doprowadzić. Jego przeciwieństwem jest w tym sensie Chochoł. Niweczy wszelkie działania Wernyhory.

Przedmioty

- Chata, w której rozgrywa się akcja symbolizuje całą Polskę, osoby w niej przebywające to bardzo szeroki przekrój polskiego społeczeństwa.

- Czapka z pawim piórem jest symbolem próżności, przywiązania do dóbr materialnych, przywiązywania zbyt dużej uwagi do ubioru, egoizmu, ciągoty chłopów do bogactwa. Postacią, która uosabia te cechy jest Jasiek. Schylając się po czapkę nawet nie zauważył jak zsunął mu się z szyi złoty róg.

- Złoty róg symbolizuje szansę odzyskania niepodległości, jego dźwięk miał wyzwolić ducha narodu.

- Złota podkowa zgubiona przez konia Wernyhory symbolizuje wielkie szczęście jej znalazcy.

- Sznur jest najwymowniejszym symbolem niewoli, która pozostała Polsce po zaprzepaszczeniu największej szansy na odzyskanie niepodległości, jaką niósł ze sobą złoty róg.

- Dzwon Zygmunta w słowach Stańczyka symbolizował wielką tradycję historyczną Polski. Dzwon jest sercem narodu i dopóki on bije, naród żyje.

- Kaduceusz, który Stańczyk wręcza Dziennikarzowi jest symbolem przywództwa politycznego. Przede wszystkim wiąże się z usypianiem i dezorientowaniem narodu. Zniechęcaniem go do walki narodowo-wyzwoleńczej i lojalności wobec zaborców.

- Przykryty słomą krzak róży symbolizuje naród żyjący w niewoli, naród, w którym tli się życie i nadzieja.

Sceny symboliczne

- Chocholi taniec symbolizuje stan, w jakim znajdowała się wówczas Polska, a więc uśpienie, marazm, niewolę, beznadzieję.

- Błędne koło taneczne oznacza bierność narodu, brak inicjatywy niepodległościowej, poddanie się.

- Zasłuchanie, czyli moment, gdy wszyscy nasłuchiwali w milczeniu i bezruchu przybycia Wernyhory, symbolizuje bezczynne czekanie na cud.

- Widok chłopów stojących z postawionymi kosami to symbol dzielności chłopów. Nawiązuje do ich mężnej walki w bitwie pod Racławicami, gdzie walczyli właśnie takim orężem.

W zakończeniu „Wesele” pojawia się postać Chochoła. Przybywa, gdy zasłuchany tłum czeka na sygnał do rozpoczęcia powstania. Wszyscy pozostają w stanie uśpienia. Jasiek zgubił złoty róg. Jego dźwięk miał rozpocząć narodowy zryw.

Chochoł nakazuje Jaśkowi odebrać broń zebranym powstańcom i schować ją. Zaczyna grać na skrzypcach powolne dźwięki. Objęte postaci zaczynają tańczyć w kręgu. Błędne koło taneczne oznacza brak aktywności obywatelskiej i bezczynność. Oznacza zanik ducha narodowego.

Tańczący są nieprzytomni. Nie reagują na wołania Jaśka. Nie chwytają za broń. Nie myślą om powstaniu. Biernie poddają się dźwiękom. Pokazuje to w przenośni zniewolony naród. Jest on niezdolny do żadnych czynów.

Scena ta symbolicznie charakteryzuje Polaków. Nie są zdolni do działania. Biernie poddają się dochodzącym z zewnątrz sygnałom. Są uśpieni. Do tańca przygrywa Chochoł. To ożywiony pęk słomy, którym na zimę okrywa się wrażliwe na mróz rośliny. Na wiosnę zdejmuje się z roślin chochoły. Roślinność odradza się.

Scenę tę możemy odczytać jako krótką charakterystykę Polaków na przełomie wieków. Są pogrążeni w transie, uśpieni. Reagują tylko na dźwięki muzyki. Ich przebudzenie może zapowiadać zniknięcie Chochoła na wiosnę. O tym jednak autor wprost nie pisze.

Pytania i odpowiedzi

Co symbolizuje złoty róg?

Szansę na odzyskanie niepodległości.

Co symbolizuje Chochoł?

Uśpienie narodu i nadzieję na przebudzenie.

Co oznacza chocholi taniec?

Bierność narodu.

Szybki test

Czapka z pawim piórem to symbol:

Chocholi taniec oznacza:

Jakub Szela symbolizuje: