MedalionyZofia Nałkowska

„Wiza”: streszczenie, interpretacja i cytaty (Nałkowska, „Medaliony”)

„Wiza” to rozmowa z kobietą, która przeżyła obóz, choć była Żydówką, bo ukrywała się pod polskim nazwiskiem. Opowiada o wizie, czyli łące, na którą wypędzano więźniarki, i o dniu, w którym najsłabsze z nich, Greczynki, zaśpiewały po hebrajsku hymn.

Wiza: w skrócie

  • Miejsce: pokój hotelowy, w którym Nałkowska rozmawia z kobietą; w opowieści łąka w obozie, zwana wizą
  • Kto mówi: Żydówka, która przeszła na katolicyzm i w obozie przebywała jako Polka
  • Temat: siła ducha, wiara, pamięć o innych
  • Najważniejsze: najsłabsze więźniarki, Greczynki, pięknie zaśpiewały żydowski hymn i dały innym nadzieję

Streszczenie szczegółowe

„Nie mam niechęci do Żydów” – rozpoczyna kobieta, która przyszła do autorki z wizytą. Siedzą w hotelowym pokoju. Nie rozstała się jeszcze z obozowym odzieniem w pasy. Włosy też ma ścięte jak wtedy – króciutko przy skórze. Szpeci ją to, bo jest dosyć ładna. Ma ciemną i rumianą cerę. Jest nieco tęga. Nie dodają jej tez urody zbyt duże okulary. Przytrzymuje ręką dwie duże drewniane kule. Nie zdradza, w jakich okolicznościach złamała nogę. Nie komentuje swojego kalectwa, twierdzi tylko, że kończyna źle się zrosła i trzeba ją będzie ponownie łamać. Ale nie planuje iść teraz do szpitala. Raczej później. Musi załatwić jeszcze sporo spraw. Chce pojechać do Gdańska i zobaczyć morze. Zamierza też odwiedzić przyjaciółkę z obozu, mieszkającą aktualnie w Poznaniu. Podobno będzie mogła jej w czymś pomóc. Wspomina coś o pieniądzach, które dostała z Opieki. Nie potrzebuje ich, a może raczej nie chce. Napawają ją wstrętem, chętnie powierzyłaby je komuś lub oddała na przechowanie.

Z pochodzenia jest Żydówką, ale przeszła na katolicyzm na początku wojny, „gdy bardzo się męczyła oglądając tyle niesprawiedliwości. Myśl o mękach Pana Jezusa pomogła jej łatwiej to znieść.” Miała polskie nazwisko i dokumenty. W obozie też przebywała jako Polka. Nie zna swoich rodziców, nie wie, kim byli. Nigdy ich nie widziała. Zna tylko swoja babkę, ale ta już nie żyje. Lakonicznie wypowiada się o sobie, przywiązuje wagę do innych faktów, jak np. do tego o myszce. Kiedyś, pracując z koleżanką w kuchni blokowej, znalazły wewnątrz ziemniaka gniazdko malutkich myszy. Druga pracownica chciała je oddać kotu do zjedzenia, ale ona nie pozwoliła – ukryła je ponownie w tym samym miejscu. Nie wyobrażała sobie, jak ten kot mógłby je jeść: „ - Była we mnie taka ciekawość jak w gestapowcu – jak to będzie wyglądało?...” Nie bała się pobytu w lagrze i tak wiedziała, że umrze. A gdy ją bili, modliła się, ale tylko o to, by nie czuć nienawiści.

Rozmówczyni tłumaczy autorce, czym w obozie była wiza: „A wiza to jest łąka pod samym lasem.” Wyganiano na nią więźniarki w trakcie czyszczenia i dezynfekcji bloków. „Stały tam na zimnie przez cały dzień bez jedzenia i żadnej roboty. (...) Stały wszystkie ciasno, jedna obok drugiej, chociaż miejsca było dosyć. Brudne, owrzodziałe, ostrupiałe.” Czasami trwało to kilka dni. Kobiety były różnych narodowości: Francuzki, Holenderki, Belgijki, Greczynki, Polki i Rosjanki. Najsilniejsze były Polki i Rosjanki, najsłabsze Greczynki.

Podczas stania na wizie, kobiety przyciskały się do siebie, żeby było im cieplej. Pewnego dnia, choć doskwierał chłód, w południe zaświeciło słońce i wówczas Greczynki pięknie zaśpiewały po hebrajsku żydowski hymn: „ – To nie była fizyczna siła, proszę pani, bo przecież one właśnie były najsłabsze. To była siła tęsknoty i pragnienia.” Kolejnego dnia w obozie była selekcja i wiza była już pusta.

Interpretacja

W nieco innym tonie utrzymana jest „Wiza”. Ta część utworu opowiada o kobiecie będącej świadkiem niecodziennego zjawiska: wyznawczynie religii mojżeszowej, z pochodzenia Greczynki, postrzegane w lagrze jako najsłabsze, pewnego słonecznego dnia zaśpiewały po hebrajsku żydowski hymn narodowy, skazując się tym samym na śmierć, lecz ich pieśń i charakter jej wykonania przyniosły nadzieję innym. Stały się wizerunkiem wewnętrznej siły i rozbudzonej tęsknoty, za którą ofiarowały życie.

Miejsce i czas

Wiza („Wiza”) była częścią terytorium obozowego. Odsyłano na nią kobiety podczas czyszczenia bloków, niezależnie od warunków atmosferycznych „ (...) wiza to jest łąka pod samym lasem, pod drzewami. Stały tam na zimnie przez cały dzień bez jedzenia i żadnej roboty.”

Ważne cytaty

  • „Nie mam niechęci do Żydów”: pierwsze zdanie rozmówczyni, która sama jest z pochodzenia Żydówką.

Zobacz też

Poprzednie: Dwojra Zielona · Następne: Człowiek jest mocny · Wszystkie opowiadania w pigułce · Najważniejsze cytaty · Motywy literackie · Motto zbioru

Pytania i odpowiedzi

Co to jest wiza?

Łąka pod lasem w obozie, na którą wypędzano więźniarki w czasie czyszczenia bloków. Stały tam przez cały dzień na zimnie, bez jedzenia i pracy.

Co zaśpiewały Greczynki?

Żydowski hymn po hebrajsku, w słońcu, głośno i mocno. Dały innym nadzieję i same poszły na śmierć.