Najważniejsze cytaty z „Zemsty”

Najważniejsze cytaty z „Zemsty” dotyczą sporu sąsiadów, miłości Wacława i Klary, przechwałek Papkina i powiedzonek Rejenta. Wiele z nich weszło do polskiego języka jako przysłowia, na przykład „Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba” albo „Zgoda, a Bóg wtedy rękę poda”.

Cytaty o sporze sąsiadów

- dotyczące sąsiedzkiego sporu i wzajemnej nienawiści

„Ja - z nim w zgodzie? – Mocium panie, Wprzódy słońce w miejscu stanie, Wprzódy w morzu wyschnie woda, Nim tu u nas będzie zgoda.”

„Od powietrza, ognia, wojny, I do tego od człowieka, Co się wszystkim nisko kłania – Niech nas zawsze Bóg obrania.” (wypowiedź Cześnika) (Akt II, scena 1)

„Mur naprawia, Mur graniczny, trzech murarzy On rozkazał! On się waży!... Mur graniczny!... Trzech na murze! Trzech wybiję, a mur zburzę, Zburzę, zniszczę aż do ziemi!” (wypowiedź Cześnika) (Akt I, scena 5)

Cytaty o miłości Wacława i Klary

- o uczuciach Wacława i Klary

„Żem kochany, Że cię kocham nad te nieba, Że przy sobie żyć pragniemy, To oboje dobrze wiemy; (...)”

„Widzieć ciebie jedną chwilę, Potem spędzić godzin tyle Bez twych oczu, twego głosu – I mam chwalić hojność losu!” (słowa Wacława) (Akt I, scena 6)

Niezapomniane kwestie Papkina

- niezapomniane kwestie Papkina:

„O, królowo wszechpiękności! Ornamencie człowieczeństwa! Powiedz: „W ogień skocz Papkinie” – A twój Papkin w ogniu zginie.” (Akt II, scena 7)

„Wdzięczność ludzi, wielkość świata - Każdy siebie ma na względzie, A drugiego za narzędzie, Póki dobre – cacko, złoto; Jak zepsute, ruszaj w błoto.” (Akt IV, scena 6)

„Fiu, fiu, fiu! Taż z miłości (o Podstolinie) Trzykroć na dzień wpada w mdłości. Cześnik także rozogniony, Jak gromnica ku niej pała – Będzie para doskonała; A że wierna w każdej sprawie, Ręce, nogi w zakład stawię.” (Akt III, scena 5 )

Wacław o kobietach

- Wacław o kobietach:

„O, płci piękna, luba, droga! Twoja radość, twoje żale – To jeziora lekkie fale: Jedna drugą ciągle ściga – Ta się schyla, ta się dźwiga, Ale zawsze w blasku słońca, Zawsze czysta i bez końca! – A my, dumni władcy świata, Mimo siebie pochwyceni Za tym cieniem , co ulata, Całe życie, z chwili w chwilę, Przepędzamy jak motyle.” (Akt II scena 4)

Powiedzonka Rejenta

- powiedzonka Rejenta

„Cierpliwości wiele trzeba; Niech się dzieje wola Nieba.” (Z nią się zawsze zgadzać trzeba) (Akt III, scena 4)

„Pan jak piórko stąd wyjedzie.” (Akt III, scena 4)

„Bądź, serdeńko, bez obawy.” (Akt III, scena 4)

„Niech się dzieje wola Nieba, / Z nią się zawsze zgadzać trzeba.” (m. in. Akt III, scena 2) Rejent często powtarza te słowa. Zdaje się na boską opiekę. Tak naprawdę swoim zachowaniem przeczy chrześcijańskim zasadom. Jest zawzięty i sprytny.

Idź, serdeńko, bo cię trzepnę (Akt III, scena 1) Rejent odnosi się w ten sposób do murarzy. Lekceważy ich i chce jak najszybciej się ich pozbyć. Współcześnie zwrotu możemy użyć, gdy chcemy się kogoś pozbyć.

„Bądź, serdeńko, bez obawy.” (Akt III, scena 4) Rejent zwraca się tak do Papkina. Papkin przybył, by w imieniu Cześnika wywołać Rejenta na pojedynek. Posłaniec boi się, że stanie się mu krzywda. Rejent uspokaja go.

Krokodyl: „Jeśli nie chcesz mojej zguby, Krrokodyla daj mi, luby”

Papkin o żądaniu Klary Jeśli nie chcesz mojej zguby, / Krrokodyla daj mi, luby (Akt II, scena 8) Klara chce by Papkin przestał się do niej zalecać. Mężczyzna jest nachalny i mówi tylko o swych zaletach. Klara obiecuje być z nim po spełnieniu trzech warunków. Ma milczeć, żyć o chlebie i wodzie i… przywieźć jej krokodyla. Tych życzeń Papkin nie może spełnić. W ironiczny sposób przedstawia żądanie Klary. Współcześnie słowa te można odnieść do kobiecych zachcianek, którym trudno sprostać.

Słowa „Jeśli nie chcesz mojej zguby, Krrokodyla daj mi, luby” wypowiada Papkin, opisując żądania Klary. Papkin wierzy, że jest świetnym uwodzicielem. Romansuje z Klarą. Mówi, że może dla niej wskoczyć w ogień. Chce się z nią ożenić.

Dziewczyna wie, że Papkin to tchórz i kłamca. Nie wierzy w jego przechwałki. Nie chce wyjść za niego. Wystawia go na próbę. Pragnie posłuszeństwa i wytrwałości. Wymyśla trzy zadania. Każe Papkinowi milczeć przez sześć miesięcy, żyć o chlebie i wodzie przez rok i sześć dni. Ostatnim życzeniem jest przywiezienie z dalekich stron krokodyla.

Pierwsze dwie prośby Papkin może spełnić. Przywiezienie krokodyla jest niemożliwe. Wie o tym Klara. Specjalnie wymyśla takie życzenie. Chce by Papkin odczepił się od niej.

Zgoda na zakończenie

Wacław Zgoda, a Bóg wtedy rękę poda. (Akt IV, scena 13) Wacław wypowiada te słowa po zakończeniu konfliktu między Cześnikiem i Rejentem. Klara po jego prawej stronie, podaje rękę Cześnikowi, on zaś ojcu po lewej. Zgoda powoduje, że Bóg patrzy na godzące się strony przyjaznym okiem. Zgoda buduje, czyni wszystkich szczęśliwymi.

Pytania i odpowiedzi

Które słowa Rejent powtarza najczęściej?

„Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”. Mówi je, gdy knuje intrygę, żeby wyglądać na człowieka pokornego.

Jakie jest ostatnie zdanie „Zemsty”?

Wypowiada je Wacław: „Tak jest, zgoda, a Bóg wtedy rękę poda”. Podsumowuje pojednanie Cześnika i Rejenta.

Skąd pochodzi zdanie „Mocium panie”?

To powiedzonko Cześnika, które wplata w prawie każdą wypowiedź. Dyndalski zapisuje je w liście, który dyktuje mu Cześnik, i doprowadza go tym do wściekłości.