„Zemsta” Fredry: bohaterowie
W „Zemście” główni bohaterowie to dwaj sąsiedzi: porywczy Cześnik Maciej Raptusiewicz i przebiegły Rejent Milczek. Obaj mieszkają w jednym zamku, który dzieli mur. Drugoplanowi są Klara i Wacław, Podstolina, Papkin i Dyndalski, a epizodyczni Śmigalski, Perełka, murarze, hajducy i pachołkowie.
Cześnik Maciej Raptusiewicz
Stary kawaler, wybuchowy i szczery, opiekun Klary i właściciel jednej połowy zamku.
Cześnik jest szlachcicem z dawnego rodu i wspomina swój udział w konfederacji barskiej. Zamek należy do jego bratanicy Klary, a on zarządza jej majątkiem. W akcie I chce ożenić się z Podstoliną, bo uważa ją za zamożną, i wysyła do niej Papkina jako swata. Gdy Rejent każe naprawiać mur, Cześnik posyła pachołków, a z okna woła o strzelbę, żeby strącić Rejentowi „makówkę”.
Po zdradzie Podstoliny postanawia się zemścić. Zwabia Wacława i zmusza go do ślubu ze swoją bratanicą, żeby zrobić na złość Rejentowi. Gdy Rejent przychodzi na pojedynek, Cześnik przyjmuje go jak gościa i w końcu podaje mu rękę.
Rejent Milczek
Wdowiec, ojciec Wacława i drugi właściciel zamku, pozornie cichy, w rzeczywistości przebiegły.
Rejent mówi cicho i często składa ręce, powtarzając „Niech się dzieje wola nieba”. Z zawodu zna prawo i umie je wykorzystać: po bójce o mur każe murarzom zaświadczyć, że Cześnik nastawał na jego życie, a pod zeznaniami podpisują się krzyżykiem. Odbiera Cześnikowi narzeczoną i chce wydać ją za swojego syna Wacława, a w intercyzie zapisuje karę stu tysięcy dla strony, która zerwie umowę.
W akcie IV Rejent przychodzi na pojedynek, zastaje wesele syna z Klarą i po rozmowie z Cześnikiem przyjmuje jego rękę z niskim ukłonem.
Bohaterowie drugoplanowi i epizodyczni
Józef Papkin
Samochwał i tchórz, swat i posłaniec Cześnika, najśmieszniejsza postać komedii.
Rozwiń
Papkin nazywa siebie „lwem Północy”, a w majątku ma tylko szablę Artemizę, angielską gitarę i zastawioną kolekcję motyli. W akcie I Cześnik wysyła go do Podstoliny, a w akcie II do Rejenta z wyzwaniem na pojedynek. W bójce o mur Papkin stoi z tyłu. Wacław przekupuje go za milczenie, a Klara, której Papkin się oświadcza, wymyśla mu trzy zadania, w tym przywiezienie krokodyla.
Po wizycie u Rejenta i zrzuceniu ze schodów Papkin sądzi, że został otruty, i pisze testament. W ostatniej scenie okazuje się, że nic mu nie jest, więc drze kartkę i wznosi toast.
Klara Raptusiewiczówna
Bratanica Cześnika, rozsądna i szczera, kocha Wacława.
Rozwiń
Klara jest starościanką zakroczymską i właścicielką zamku. Spotyka się z Wacławem w ogrodzie przy murze, ale odrzuca jego plan ucieczki. Zbywa Papkina trzema niemożliwymi zadaniami. W akcie IV zgadza się na ślub z Wacławem i obiecuje zapłacić Podstolinie sto tysięcy ze swojego posagu.
Wacław Milczek
Syn Rejenta, zakochany w Klarze, gotów na każdy podstęp.
Rozwiń
Wacław kocha Klarę mimo wrogości ojca do Cześnika. Podaje się za jeńca Papkina i za komisarza Rejenta, żeby dostać się na stronę Cześnika. Spotyka też Podstolinę, z którą kiedyś miał romans i której przedstawiał się jako książę Radosław. Rejent każe mu ożenić się z wdową, ale Wacław błaga ojca o litość. Ostatecznie żeni się z Klarą.
Podstolina (Hanna Czepiersińska)
Trzykrotna wdowa, która zmienia narzeczonego, bo boi się biedy.
Rozwiń
Podstolina mieszka w domu Cześnika i razem z nim zarządza majątkiem Klary. Najpierw przyjmuje oświadczyny Cześnika, a potem godzi się na ślub z Wacławem, bo Rejent zapewnia jej bezpieczeństwo intercyzą. Kończy komedię bez męża, ale z obietnicą stu tysięcy, które Klara zapłaci z własnego posagu.
Dyndalski
Marszałek i wierny sługa Cześnika, pisarz listu z „mocium panie”.
Rozwiń
Dyndalski obsługuje Cześnika przy stole, przypomina mu o chorobach i pomaga przypasać karabelę. W akcie IV pisze pod dyktando list rzekomo od Klary, zapisując każde „mocium panie”. Gdy Cześnik drze kartkę, Dyndalski zbiera kawałki i wzdycha: „Ot, krzyż Pański, a ja znoszę”.
Śmigalski, Perełka i Rózia
Słudzy Cześnika: dworzanin, kuchmistrz i posługaczka.
Rozwiń
Śmigalski, dworzanin Cześnika, próbuje przerwać pracę murarzy i bierze udział w bójce. Perełka, kuchmistrz, w akcie IV dostaje polecenie przygotowania potraw na wesele. Rózię, posługaczkę, Cześnik wysyła po Wacława.
Murarze, hajducy i pachołkowie
Postacie epizodyczne, które napędzają bójkę i zeznania.
Rozwiń
Trzej murarze Rejenta naprawiają mur, więc dochodzi do bójki z pachołkami Cześnika. Później Rejent każe murarzom podpisać fałszywe zeznania. W akcie IV w pogotowiu czeka „poczt hajduków”, który ma pochwycić Wacława, gdyby stawiał opór.
Cześnik · Rejent · Papkin · Klara i Wacław · Podstolina · Dyndalski · Kto jest kim
Pytania i odpowiedzi
Którzy bohaterowie „Zemsty” są główni?
Cześnik Maciej Raptusiewicz i Rejent Milczek. Cała akcja wynika z ich sporu o mur, a pozostałe postacie są w niego uwikłane.
Którzy bohaterowie są epizodyczni?
Śmigalski, Perełka, murarze, hajducy i pachołkowie. Pojawiają się przy bójce o mur i przy zasadzce na Wacława.
Kto w „Zemście” jest najbardziej komiczny?
Papkin. Chwali się odwagą, a przy murze stoi z tyłu, deklaruje bogactwo, a ma tylko gitarę i zastawioną kolekcję motyli.
Kim są Klara i Wacław dla Cześnika i Rejenta?
Klara jest bratanicą Cześnika, a Wacław synem Rejenta. Ich miłość jest przeszkodą w sporze opiekunów, a jednocześnie powodem zgody.