Streszczenie „Faraona” w pigułce

„Faraon” Bolesława Prusa to powieść historyczna z Egiptu z XI wieku przed naszą erą, napisana w latach 1894 i 1895 i drukowana w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” w latach 1895 do 1896. Ma trzy tomy i 67 rozdziałów z epilogiem, a późniejsze wydania dzielą ją na dwa tomy (39 i 28 rozdziałów z epilogiem). Poprzedza ją wstęp o przyrodzie, ustroju i religii Egiptu. Utwór opowiada o walce młodego władcy z kapłanami o władzę w państwie. Tak liczne rozdziały trudno streścić po jednym akapicie, więc ta pigułka opowiada fabułę w ośmiu etapach. Rozdziały po kolei omawia osobny artykuł.

Manewry pod Pi-Bailos

Ramzes, najmłodszy syn faraona Ramzesa XII i królowej Nikotris, zostaje następcą tronu. Dowództwo nad korpusem Menfi ma dostać dopiero po zwycięstwie na manewrach pod Pi-Bailos. Do obozu jedzie sztab z ministrem wojny Herhorem, arcykapłanem Amona. Podczas manewrów Ramzes pokonuje wojska generała Nitagera i spotyka żydowską dziewczynę Sarę, córkę Gedeona. Jego krewny Tutmozis wykupuje ją od ojca. Wodzowie chwalą księcia przed faraonem, a mimo to korpusu nie dostaje.

Pożyczki i dom Sary

Ramzes pożycza pieniądze od fenickiego bankiera Dagona i w zamian oddaje mu w dzierżawę kilka folwarków. Sara mieszka w folwarku, który dostała od księcia. Gdy Nil spóźnia się z wylewem, tłum obwinia Żydówkę i napada na jej dom. Ratuje ją tajemniczy kapłan, a Ramzes doprowadza do umorzenia sprawy. Wśród ludu rośnie sława następcy. Królowa Nikotris radzi synowi, żeby odsunął Sarę, ale on na jakiś czas przenosi się do niej. W końcu faraon mianuje go dowódcą korpusu i namiestnikiem Dolnego Egiptu, a Sara spodziewa się dziecka.

Podróż po kraju i spisek kapłanów

Faraon wysyła syna w podróż po Dolnym Egipcie, żeby odkrył, dlaczego skarbiec co roku ubożeje. Ramzes odwiedza kolejne nomesy, a w świątyni Hator wysłuchuje wykładu kapłana Pentuera o niedoli ludu: ludzi jest coraz mniej, wojsko jest słabe, a cudzoziemcy pożyczają na wysoki procent. W tym samym czasie w podziemiach świątyni Seta kapłan chaldejski Beroes umawia się z Herhorem i Mefresem na traktat Egiptu z Asyrią. Ramzes marzy o wojnie, która napełniłaby skarbiec.

Fenicjanie, Kama i Sargon

Książę pożycza od Fenicjanina Hirama i od niego dowiaduje się o tajnym układzie. Uważa go za hańbę, bo na jego mocy Fenicja miałaby przejść pod władzę Asyrii. W świątyni Astoreth widzi człowieka podobnego do siebie jak bliźniak i poznaje fenicką kapłankę Kamę. Fenicjanie oddają mu ją za kochankę, żeby wpłynęła na jego decyzje, a asyryjski poseł Sargon chce ją wykupić. Ramzes dowiaduje się, że jego syn został wychowany na Żyda, więc wypędza Sarę i każe jej służyć Kamie. Faraon podpisuje wstępny traktat z Asyrią.

Wojna z Libijczykami i śmierć Sary

Libijczycy napadają na Egipt, a Ramzes zostaje naczelnym wodzem. Kama podsuwa Lykonowi, zakochanemu w niej Grekowi, pomysł zabicia syna Sary. Lykon zabija chłopca i porywa Kamę, a wszyscy podejrzewają o morderstwo Ramzesa. Sara bierze winę na siebie, a gdy poznaje prawdę, umiera. Ramzes tymczasem rozbija Libijczyków nad Jeziorami Sodowymi, ściga ich wodza i zdobywa miłość żołnierzy. W obozie Pentuer zostaje jego doradcą. Dopiero tam książę dowiaduje się, że syn i Sara nie żyją.

Ramzes XIII na tronie

Ramzes XII umiera, a książę wraca do Memfis jako Ramzes XIII. Zastaje pusty skarbiec i odmowę kapłanów, którzy nie chcą dać pożyczki. Hiram i kapłan Samentu podsuwają mu inne wyjście: skarbiec w Labiryncie, który wolno ruszyć tylko za zgodą zgromadzenia. W podróży po kraju faraon zwiedza Labirynt, a ludzie powtarzają plotkę, że oszalał, bo Lykon, więziony przez kapłanów, udaje władcę. Tutmozis żeni się z Hebron, ale ona zakochuje się w faraonie. Ramzes planuje przejęcie świątyń i skarbca.

Zaćmienie słońca i klęska

Zgromadzenie delegatów wszystkich stanów odrzuca prośbę faraona o sięgnięcie do skarbca. Ramzes każe wywołać bunt i uderzyć na świątynie. Kapłani wiedzą o wszystkim: Samentu popełnia samobójstwo w Labiryncie, a faraona skłaniają do przyspieszenia ataku o trzy dni. Dwudziestego Paofi, gdy tłum idzie na świątynie, następuje zaćmienie słońca, które kapłani przewidzieli, i przerażeni ludzie się cofają. Tutmozis ginie z ręki zdrajcy Eunany. Mefres wysyła Lykona ze sztyletem, a Ramzes dusi Greka, lecz sam umiera od zadanej mu rany.

Herhor faraonem i epilog

Po śmierci Ramzesa XIII rządzi namiestnik Herhor. Uspokaja bunty, wprowadza co siódmy dzień odpoczynku, spłaca długi skarbca i zawiera traktat z Asyrią bez oddawania Fenicji. Żeni się z królową Nikotris i zostaje wybrany pierwszym faraonem nowej dynastii. Ludzie szybko zapominają, że wszystkie te dzieła realizowały plan młodego faraona. Pentuer odchodzi do mędrca Menesa. W epilogu Menes wyjaśnia mu, że Ramzes XIII urodził się w złej epoce i musiał upaść, ale Egipt nie zginie, bo po okresach upadku wracają czasy rozkwitu.

Pytania i odpowiedzi

O czym jest „Faraon” w skrócie?

O krótkich rządach Ramzesa XIII, który chce uzdrowić skarbiec i ulżyć ludowi, więc walczy z kapłanami o władzę. Przegrywa przez własną pychę, a plan jego reform realizuje po nim arcykapłan Herhor.

Jak kończy się „Faraon”?

Ramzes XIII umiera od rany zadanej sztyletem przez Lykona, a Herhor zostaje pierwszym faraonem nowej dynastii. W epilogu mędrzec Menes tłumaczy Pentuerowi, że Egipt przetrwa upadek.

Gdzie przeczytać streszczenie każdego rozdziału?

W osobnym artykule: streszczenie rozdział po rozdziale. Pełny, bardzo szczegółowy opis jest na stronie głównej lektury, a punkty fabuły zebrano w planie wydarzeń.