Herhor: charakterystyka arcykapłana i późniejszego faraona

Herhor to arcykapłan Amona i minister wojny, najpotężniejszy człowiek w Egipcie za panowania Ramzesa XII. W powieści jest głównym przeciwnikiem Ramzesa XIII i wygrywa z nim walkę o władzę: po śmierci młodego faraona rządzi jako namiestnik, a potem zostaje pierwszym faraonem dwudziestej pierwszej dynastii. Jest jedyną z głównych postaci powieści, która naprawdę istniała.

Kim jest Herhor

Pełne imię Herhora w powieści brzmi San-amen-Herhor. Jest arcykapłanem Amona tebańskiego i ministrem wojny, więc łączy władzę religijną z wojskową. Prus opisuje go jako człowieka czterdziestokilkuletniego, silnie zbudowanego i zamkniętego w sobie. Mówi rzadko i rzadko patrzy ludziom w oczy. Na dworze stary Ramzes XII słucha jego rad, a królowa Nikotris ma w nim powiernika. Do najbliższych współpracowników Herhora należą arcykapłan Mefres i kapłan Mentezufis, a doradcą ministra wojny jest przez kilka lat Pentuer.

Cechy Herhora i ich przykłady

Przenikliwość. Herhor z góry przewiduje ruchy księcia. Gdy Ramzes zdobywa popularność, minister liczy, że wojna z Libijczykami zajmie go na kilka lat. Plan zawodzi tylko dlatego, że książę wygrywa wojnę szybciej, niż ktokolwiek się spodziewał.

Wiedza o państwie. Herhor tłumaczy Ramzesowi, jak działa piramida urzędników, i opowiada anegdotę o faraonie Snofru. Kapłan poradził władcy, żeby ułożył z kamieni piramidę: sześć milionów głazów to lud, na górze leży jedna bryła ze złotym słońcem. Ta bryła to faraon.

Spokój i rozsądek. Herhor jest człowiekiem opanowanym i kieruje się rozsądkiem. Gdy po powrocie z wojny wita Ramzesa w królewskiej infule, czyli w hełmie z wężem, wywołuje gniew następcy.

Bezwzględność. Kapłani, z którymi pracuje, nie cofają się przed morderstwem. W obozie ginie w tajemniczych okolicznościach Patrokles, który oskarżał Mentezufisa o złamanie rozkazu księcia. Mefres wykorzystuje Lykona, żeby kraj uwierzył w szaleństwo faraona.

Herhor wobec Ramzesa

Na początku powieści Herhor jest obserwatorem w sztabie księcia, ale już po manewrach uważa, że Ramzes mimo zwycięstwa popełnił błędy. Faraon nie powierza wtedy synowi korpusu. Gdy stary władca wyjeżdża do Teb, Herhor zostaje namiestnikiem, a obrażony książę przenosi się do Sary. W podziemiach świątyni Seta Herhor, Mefres i Pentuer zawierają z chaldejskim kapłanem Beroesem tajny układ o traktacie z Asyrią.

Po śmierci Ramzesa XII młody faraon odsuwa Herhora od rządów. Kapłani przechwytują wtedy jego plan buntu i ataku na świątynie, a Ramzes przyspiesza uderzenie o trzy dni i wpada w pułapkę. W dniu ataku słońce się zaćmiewa i tłum się cofa. Kilka miesięcy później Herhor mówi o tym otwarcie: „Gdyby nie jego list o zaćmieniu słońca w dniu dwudziestym Paofi, może obaj z nieboszczykiem Mefresem łamalibyśmy kamienie w kopalni…” Mówi to o mędrcu Menesie, którego list zapowiadał zaćmienie.

Rządy Herhora po śmierci Ramzesa XIII

Do dnia pogrzebu Ramzesa XIII państwem rządzi namiestnik Herhor. W ciągu trzech miesięcy uspokaja bunty pospólstwa i przywraca co siódmy dzień odpoczynku dla pracujących. Wprowadza surową dyscyplinę wśród kapłanów, otacza opieką cudzoziemców, zwłaszcza Fenicjan, i zawiera traktat z Asyrią, nie oddając jej Fenicji. Spłaca długi skarbca: namawia Fenicjan do zrzeczenia się części należności, a resztę pokrywa pieniędzmi z Labiryntu. Ludzie błogosławią jego rządy i szybko zapominają, że wszystko to było planem młodego faraona.

Dwudziestego piątego dnia miesiąca Tobi w świątyni Amona zbiera się zgromadzenie dostojników. Herhor ogłasza, że wraz z Ramzesem XIII skończyła się dwudziesta dynastia. Gdy nomarcha memfijski przypomina, że żyje jeszcze królowa Nikotris, Herhor pokazuje akt ślubu zawartego z nią dwa dni wcześniej. Najpierw proponuje na faraona generała Nitagera, ale ten odpowiada okrzykiem na cześć Herhora i to on dostaje koronę.

Ocena postaci i jej rola w powieści

Herhor wygrywa, bo ma pieniądze, dobrą organizację i ludzi w obozie przeciwnika. Kapłani są niezależni finansowo i wiedzą więcej niż młody faraon. Żeby utrzymać władzę, Herhor musi wykonać reformy poprzednika. Według autora ważniejsze od tego, kto nosi koronę, jest to, czy los ludu się poprawia. Więcej o planie reform i o konflikcie Herhora z Ramzesem przeczytasz w artykułach o reformach Ramzesa XIII i o walce o władzę.

Pytania i odpowiedzi

Czy Herhor istniał naprawdę?

Według opracowań jest jedyną z głównych postaci powieści, o której wiadomo z historii. Ramzes XIII jest wymyślony, bo w prawdziwej historii dwudziesta dynastia kończy się na Ramzesie XI.

Jak Herhor zostaje faraonem?

Najpierw rządzi jako namiestnik zmarłego Ramzesa XIII, potem żeni się z jego matką, królową Nikotris. Na zgromadzeniu dostojników w świątyni Amona zostaje wybrany pierwszym faraonem dwudziestej pierwszej dynastii.

Co Herhor robi z planem reform Ramzesa XIII?

Wprowadza go w życie jako własny: przywraca co siódmy dzień odpoczynku, spłaca długi skarbca i ogranicza władzę kapłanów. Ludzie widzą w nim wspaniałego władcę.

Czym Herhor różni się od Ramzesa XIII?

Herhor jest opanowany i rozsądny, a Ramzes porywczy i dumny. Kapłan ma też pieniądze i organizację, a książę musi pożyczać od Fenicjan.