Realizm „Faraona”: historyczna tematyka, realistyczna technika
„Faraon” jest powieścią historyczną, ale Prus opisał w niej Egipt realistycznie: dokładnie przedstawił przyrodę, budowle, wnętrza i wygląd ludzi. Opisy są ogólne, rzeczowe i pozbawione ozdobników, jak relacja obserwatora. Najważniejsi są jednak bohaterowie, których psychologię uzupełniają szczegóły strojów i codziennych czynności.
Historia w realistycznej formie
Faraon jest powieścią historyczną, lecz Bolesław Prus nadał jej zupełnie nowy wymiar. Jako czołowy polski pozytywista, swoją powieść historyczną zabarwił elementami, charakterystycznymi dla realizmu. Faraon przez to pozostaje historyczny w sferze tematyki, a realistyczny w aspekcie techniki pisarskiej i sposobu kreowania świata przedstawionego.
Prus w sposób realistyczny przedstawia cztery aspekty życia Egiptu. Są to: 1. opisy przyrody, 2. opisy budowli, 3. opisy wnętrz i przedmiotów codziennego użytku, 4. opisy zewnętrznego wyglądu człowieka.
Przyroda i budowle
Przyroda w dziele ukazana jest w sposób ogólny, pozbawiony plastycznego artyzmu. Jest to rodzaj relacji narratora – obserwatora, który w sposób zdystansowany i raczej naukowy ukazuje czytelnikowi ogół świata natury Egiptu. Szczególną uwagę skupił autor na świętej rzece, Nilu, który wytycza rytm życia i pracy mieszkańców. Taki opis stanu rzeki poprzedza wydarzenia i sprawia, że całość utworu zachowuje ciągłość i spójność. Ciekawym zastosowaniem realizmu w powieści jest scena Tyfonu na pustyni. Dynamiczna relacja zjawiska przyrody buduje atmosferę grozy i tajemniczości.
Również w opisach budowli Prus wykazał się talentem iście reporterskim. Pozostają one suchą relacją i opisem faktów, lecz pozwalają na konkretną wizualizację budynków, świątyń i piramid, dzięki dbałości pisarza o szczegóły. Tworzą w wyobraźni odbiorcy obraz – ilustrację czy też fotografię, pozbawioną malowniczości i nadmiernych ozdobników. W ten sposób Prus ukazał panoramiczny obraz życia w starożytnym Egipcie.
Wnętrza, ludzie i nastrój powieści
Kolejnym przejawem realizmu w Faraonie jest ukazanie wnętrz, które autor krótko charakteryzuje. Nie skupia się na rozbudowanych opisach, co może dać wrażenie ascetyczności miejsc wydarzeń. Zamysł Prusa był zgoła inny. Akcentuje on jedynie, gdzie dzieje się akcja, a skupia się na bohaterach.
To właśnie bohaterowie są głównym elementem powieści. Ich psychologizm zostaje uzupełniony poprzez realistyczne i bogate opisy strojów, czynności życia codziennego. Skupienie się na wyglądzie zewnętrznym stanowi istotny element charakteryzujący postacie.
Realizm Faraona jest ogólnikowy i pozbawiony kolorytu artystycznego. To właśnie dzięki takiej technice, treść utworu nie przytłacza, jest łatwa do przyswojenia przez czytelnika. Ta pustka tła zostaje w ciekawy sposób wypełniona atmosferą tajemniczości oraz nastrojem grozy.
Pytania i odpowiedzi
Które cztery aspekty życia Egiptu Prus opisuje realistycznie?
Przyrodę, budowle, wnętrza wraz z przedmiotami codziennego użytku oraz zewnętrzny wygląd człowieka.
Jaką rolę pełni opis Nilu?
Stan rzeki poprzedza wydarzenia i nadaje utworowi ciągłość oraz spójność. Nil wytycza rytm życia i pracy mieszkańców Egiptu.
Która scena przyrodnicza buduje grozę?
Tyfon na pustyni, czyli burza piaskowa. Dynamiczna relacja z tego zjawiska tworzy atmosferę grozy i tajemniczości.
Szybki test
Głównym elementem powieści są:
Poprawna odpowiedź: b) opisy architektury egipskiej
Talentem reporterskim wykazał się Prus:
Poprawna odpowiedź: b) w opisach budowli
Przyroda w dziele ukazana jest w sposób:
Poprawna odpowiedź: a) ogólny