Egipt wśród sąsiadów: Fenicja, Asyria i Libia w „Faraonie”

W „Faraonie” Egipt jest państwem osłabionym wojnami, które ma wokół siebie kilku wpływowych sąsiadów: Fenicję, Asyrię i Libię. Fenicjanie pożyczają faraonowi pieniądze, Asyria czeka na traktat, a Libijczycy napadają na kraj i przegrywają z Ramzesem. Od sprawy Fenicji zależy, kogo Fenicjanie wspierają i jaką kapłankę podsuwają Ramzesowi.

Fenicjanie w Egipcie

Fenicjanie są w powieści bankierami i dzierżawcami. Dagon pożycza Ramzesowi pieniądze i w zamian dostaje w dzierżawę kilka folwarków, a jego urzędnicy siłą odbierają podatki od chłopów. Hiram należy do najwyższej rady Tyru. Fenicjanie zarabiają na pożyczkach, ale też obawiają się o swoją ojczyznę, bo egipscy kapłani zawarli układ, który ma oddać Fenicję Asyrii. Dlatego chcą pozyskać Ramzesa i podsuwają mu kapłankę Kamę. Wzrost znaczenia cudzoziemców jest jedną z przyczyn kryzysu państwa egipskiego.

Traktat z Asyrią

Kapłani zawierają umowę o traktacie z Asyrią, żeby ustrzec państwo przed niebezpieczeństwem. Układ obejmuje oddanie Fenicji Asyryjczykom. Zawierają go w tajemnicy w podziemiach świątyni Seta, w obecności chaldejskiego kapłana Beroesa, który przybył jako posłaniec rady babilońskiej. Ramzes dowiaduje się o układzie od Hirama i uznaje go za hańbę dla państwa. Asyryjskim posłem jest Sargon, który w Pi-Bast zabiega o względy Kamy i domyśla się wcześniej niż kapłani, że książę wie o traktacie. Faraon podpisuje wstępny traktat. Herhor po objęciu władzy zawiera traktat, ale nie oddaje Fenicji, która pozostaje hołdowniczką Egiptu.

Wojna z Libijczykami

Libijczycy napadają na zachodnią granicę Egiptu, a książę libijski Musawasa wypowiada Egiptowi wojnę, sądząc, że to słaby kraj. Według Herhora wojna ma zająć Ramzesa na kilka lat. Książę gromadzi wojsko w okolicy Jezior Sodowych i wygrywa bitwę. Jego pościg za libijskim wodzem Tehenną kończy się burzą piaskową. Musawasa składa Ramzesowi hołd. Zwycięstwo daje księciu miłość żołnierzy, ale pogłębia jego dumę, która później go zgubi.

Grecy i inni cudzoziemcy w wojsku

Na dworze Ramzesa stoi grecki pułk, który tworzy jego sztab. Jednym z Greków jest Patrokles, który ginie w obozie w tajemniczych okolicznościach. Innym jest Lykon, śpiewak świątyni Astoreth, zakochany w Kamie. W powieści wojsko najemne jest drogie w utrzymaniu, a napływ obcych słabi jedność narodu. Prus pisze o tym już we wstępie, gdzie mówi, że obce pierwiastki osłabiały spójność kraju. Badacze zauważają, że historycznie w Egipcie służyły raczej wojska libijskie i nubijskie niż greckie.

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego Fenicjanie boją się traktatu z Asyrią?

Bo według układu Fenicja miała przejść pod władzę Asyryjczyków. Fenicjanie, którzy wcześniej korzystali z wolności handlu w Egipcie, chcieli zachować niezależność swojej ojczyzny.

Kto to jest Beroes?

Arcykapłan chaldejski, mędrzec i prorok, który przybywa do Egiptu jako posłaniec rady babilońskiej. Jest zwolennikiem traktatu z Asyrią i zawiera układ z egipskimi arcykapłanami.

Jak kończy się wojna z Libijczykami?

Ramzes pokonuje wojska libijskie nad Jeziorami Sodowymi, a ich książę Musawasa składa mu hołd. Ramzes goni wodza Tehennę i chwyta libijskich uciekinierów.

Czy Fenicja trafia pod władzę Asyrii?

Nie. Herhor zawiera traktat z Asyrią, ale nie odstępuje jej Fenicji, która pozostaje hołdowniczką Egiptu.