Motyw miłości w „Granicy”
Miłość w „Granicy” rzadko bywa szczęśliwa. Najważniejsze uczucie, miłość Zenona i Elżbiety, rozbija się o niezakończoną sprawę Justyny Bogutówny. Obok niego pojawiają się miłość nieszczęśliwa, małżeńska, matczyna i syna do matki, a każda z nich ma swoją cenę.
Rodzaje miłości w powieści
Miłość w „Granicy” Zofii Nałkowskiej jest jednym z głównych wątków powieści. Można tu znaleźć nie tylko przykłady miłości między kobietą a mężczyzną, lecz także miłości matczynej czy też miłości syna do matki.
Zenon i Elżbieta: od gimnazjum do zerwanych zaręczyn
Miłość do Elżbiety była dla Zenona pierwszym uczuciem wieku młodzieńczego. Uczuciem, które od początku niosło za sobą cierpienie. Zakochał się w niej, kiedy był w gimnazjum. Udzielał jej korepetycji z matematyki. Dziewczyna, wówczas piętnastoletnia, traktowała go z wyższością. Dokuczała mu. Pomimo to z uporem wracał do niej następnego dnia. Po jego wyjeździe za granicę na studia, ich kontakt się zerwał.
Podczas ostatnich wakacji w Boleborzy i krótkim pobycie w mieście, Zenon zobaczył Elżbietę na ulicy. Postanowił ją odwiedzić. Chciał przekonać się, że jego „sztubackie” uczucie minęło. Z przekory zjawił się u niej kolejnego dnia. Zrozumiał, że nadal ją kocha.
Przed powrotem do Paryża również Elżbieta zakochała się w nim. Było to trudne uczucie. Rozdzieleni na rok, musieli sobie zaufać.Wątpliwa jest w tym czasie wierność Zenona, który w Paryżu miewał liczne „przygody”. Tłumaczył je zaspokajaniem potrzeb fizycznych.
Ich uczucie zostało wystawione na próbę w momencie ponownego związania się Zenona z Justyną. Elżbieta dowiedziała się o jego romansie i nieślubnym dziecku. Zerwała wówczas zaręczyny. Wyjechała do matki do Warszawy. Zenon pojechał do niej po pewnym czasie. Ponownie poprosił ją o rękę. Kobieta zgodziła się. Wkrótce zaszła w ciążę.
Miłość idealna, która staje się tragiczna
Miłość Zenona i Elżbiety zapewne byłaby uczuciem bezgranicznym i wyjątkowym, co szczególnie widoczne było podczas ich podróży poślubnej, gdyby nie romans Zenona i Justyny. Justyna z kolei obdarzyła Ziembiewicza uczuciem naiwnym i pełnym ufności. Zenon swoje uczucia do Elżbiety postrzegał jako doskonałe, zaś z Justyną łączyło go przede wszystkim pożądanie.
Ziembiewicz twierdził, że jego miłość do Elżbiety to uczucie idealne. Zgadzali się ze sobą na wielu płaszczyznach. Znalazł w niej oparcie i zrozumienie oraz wsparcie, którego potrzebował w czasie narastającego niepokoju, związanego z romansem z Justyną. Elżbieta wybaczyła zdradę, biorąc częściowo na siebie załatwienie spraw związanych z Bogutówną. Świadczyło to o jej głębokim uczuciu do Zenona.
Niestety, w pewnym momencie nie potrafiła dać sobie ze wszystkim rady. Mąż obarczył ją winą za chorobę psychiczną Justyny. Za to, że na jej tragedii zbudowali swoje szczęście. Wśród ludzi traktował ją lekceważąco. Gdy zostawali sami, był czuły.
Elżbieta stopniowo traciła złudzenia, że ich małżeństwo ma szansę na prawdziwe szczęście i spokój. Zenon coraz bardziej oddalał się od niej. Skupiał się głównie na strachu przed ujawnieniem jego związku z Justyną. Była to miłość tragiczna, w którą nieustannie wdzierała się niezakończona sprawa Bogutówny.
Miłość nieszczęśliwa: Elżbieta i Justyna
Motyw miłości nieszczęśliwej obrazuje miłość Elżbiety do Zenona, która rozbudziła w kobiecie kobiecość, dała poczucie bezpieczeństwa i pozorne szczęście. Kiedy dowiedziała się, że inna kobieta oczekuje dziecka Zenona, postanowiła poświęcić siebie, swoje uczucia i prawo do miłości. Zerwała z mężczyzną. Walczyła z tęsknotą za nim i nadzieją, że odezwie się do niej. Wróciła do Ziembiewicza pewna, że zakończył sprawę z Justyną, ponownie mu zaufała, a potem razem z nim starała się nieść poczucie winy i obowiązku wobec innej kobiety. Równie nieszczęśliwe było uczucie Justyny do Zenona, przez niego potraktowane jako przelotna przygoda, dla niej ważne i niosące nadzieję na przyszłość. Naiwność, z jaką godziła się być jego kochanką, zapewnienia, że zniesie wszystkie męki, skoro on jest przy niej, świadczyły o intensywności jej uczuć, a jednocześnie były próbą pogodzenia się z samotnością i zagubieniem po śmierci matki. Romans Zenona i Justyny to również przykład nieszczęśliwego związku. Ich znajomość, która narodziła się podczas ostatnich wakacji Zenona w Boleborzy od początku według założeń Zenona miał się zakończyć w dniu jego wyjazdu do Paryża. Potem wielokrotnie Ziembiewicz zastanawiał się, co nim kierowało, kiedy zainteresował się córką kucharki, dlaczego wszędzie ją spotykał, a ona zawsze szukała jego towarzystwa. Urzekła go radością życia, naiwnym podejściem do wielu spraw i oddaniem. Niczego tak naprawdę jej nie obiecywał. Kiedy podjął decyzję, że należy zakończyć związek, okazało się, że dziewczyna jest w ciąży. Romans wpłynął destrukcyjnie zarówno na Ziembiewicza, jak i Bogutównę. Zenon wciąż odczuwał niepokój, bojąc się, że o jego związku z Justyną dowiedzą się inni, potem winił się za jej stan psychiczny i starał się za wszelką cenę pomóc dziewczynie, chociaż zawsze znajdował wytłumaczenie dla swoich poczynań. Dla Justyny jej pierwsza miłość, którą naiwnie obdarzyła syna pracodawców matki, pomimo różnic społecznych i wiary w to, że potem będą razem, miała tragiczny finał.
Miłość małżeńska i rodzinna
Walerian i Żancia Ziembiewiczowie
Bardzo charakterystyczna jest miłość Waleriana i Żanci Ziembiewiczów. On – wieczny erotoman, zdradzający żonę z dziewczynami ze wsi, szukający po każdej zdradzie wyrozumiałości żony i jej wybaczenia, kochał ją szczerze. Ona – wybaczająca mu wszystko i pobłażliwie patrząca na jego romanse, przez wiele lat ich małżeństwa była mu wierna. Swoistym symbolem ich wzajemnej miłości był gest obojga na koniec dnia – Walerian całował dłoń żony, a ona całowała jego rękę.
Cecylia, Karol i Łucja Posztraska
Pani Cecylia przez wiele lat kochała swojego syna, pragnąc, by wrócił z zagranicy, choć poświęciła ich bliskość, by związać się z innym mężczyzną. Kiedy po latach Karol przyjechał z zagranicy, zrozumiała, że stał się dla niej obcym człowiekiem, którego jednak potrafiła polubić. Karol nie potrafił pogodzić się z faktem, że uwielbiana przez niego matka związała się z nieodpowiednim mężczyzną. Był zazdrosny o miejsce w jej życiu. Ślepą miłością darzy swojego męża lenia i nieudacznika, Łucja Posztraska. Nie widzi jego wad i zawsze potrafi stanąć w jego obronie.
Pytania i odpowiedzi
Od kiedy Zenon kocha Elżbietę?
Od gimnazjum. Udzielał jej wtedy korepetycji z matematyki, a piętnastoletnia Elżbieta traktowała go z wyższością i dokuczała mu. Po latach, gdy zobaczył ją na ulicy, zrozumiał, że uczucie nie minęło.
Dlaczego małżeństwo Zenona i Elżbiety nie jest szczęśliwe?
Elżbieta wybacza zdradę i bierze na siebie część spraw związanych z Justyną. Zenon obarcza ją jednak winą za chorobę psychiczną Bogutówny, a przy ludziach traktuje ją lekceważąco. W ich życie ciągle wdziera się niezakończona sprawa Justyny.
Co oznacza gest Waleriana i Żanci na koniec dnia?
Walerian całował dłoń żony, a ona jego rękę. Był to symbol ich wzajemnej miłości, choć on zdradzał ją z dziewczynami ze wsi, a ona mu to wybaczała.
Dlaczego Justyna zgadza się być kochanką Zenona?
Jest naiwna i ufna, zapewnia, że zniesie wszystkie męki, byle był przy niej. Po śmierci matki zostaje sama, więc to uczucie jest też próbą pogodzenia się z samotnością.