Geneza „Innego świata”

Herling-Grudziński pisał „Inny świat” w latach 1949 do 1950, kilka lat po wojnie. Wydarzenia pochodzą z jego własnych doświadczeń z lat 1940 do 1942. Książka powstała jako świadectwo i dokument, a zarazem jako refleksja o granicach człowieczeństwa.

Kiedy i jak powstał utwór

Gustaw Herling – Grudziński pisał „Inny świat” w latach 1949-1950. Na zakończenie epilogu podaje daty: „Lipiec 1949 – lipiec 1950”. Utwór więc powstał kilka lat po zakończeniu II wojny światowej. Wydany został najpierw w przekładzie angielskim (1951). W 1953 roku książka ukazała się po polsku.

Wydarzenia, które zobrazował w powieści pochodzą z jego osobistych doświadczeń . Datują się na lata 1940 – 1942. Epizod wspomniany w epilogu miał miejsce w Rzymie w 1945 roku, Na frontach kończyły się wówczas działania wojenne.

Doświadczenia autora

Grudziński został aresztowany w marcu 1940 roku. Zarzucano mu szpiegostwo i działania antyrosyjskie. W więzieniu w Grodnie skazano go na pięć lat pobytu w obozach sowieckich. Przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołogdzie trafił do łagru w Jercewie.

Przebywał w nim do stycznia 1942 roku. Został zwolniony w następstwie wielodniowej głodówki. Chciał, by respektowano prawo do amnestii. Więzionym w ZSRR Polakom gwarantował ją układ Sikorski-Majski). Po dwumiesięcznej podróży – w marcu 1942 roku wstąpił do formowanych na Wschodzie oddziałów generała Andersa(Kazachstan).

Skąd tytuł i po co książka

W momencie przekroczenia zadrutowanej zony w Jercewie pisarz stał się więźniem radzieckiego obozu pracy. Rzeczywistość „łagrowa” rządziła się odrębnymi prawami. Panowały w niej odrębne zasady, dlatego autor nazwał ją „innym światem”.

Takim tytułem opatrzył osobiste wspomnienia z tamtego okresu. Przedstawił w nich ludzi i sytuacje z jakimi się zetknął. Dzięki opowieściom współwięźniów warstwa faktograficzna stała się bogatsza. Ponadto, dzięki relacjom współtowarzyszy przybliżył inne fakty historyczne: czas „Wielkiej Czystki” w Rosji (1934-1939), czy okres kolektywizacji (1929-1938).

Głównym jednak tematem i zamiarem autora było ukazanie prawdy dotyczącej obozowych realiów. Zacierały się tam wszelkie granice, a zwłaszcza granice człowieczeństwa. „Inny świat”opowiada o granicach moralności, poszukiwaniu humanitaryzmu. Mówi o sensie egzystencji tam, gdzie etyka „zamierała”, traciła znaczenie.

Powieść ukazuje jednocześnie wymiar ludzkiego cierpienia w sensie indywidualnym. Dokumentuje przeżycia jednostek w sytuacjach ekstremalnych. Stanowi także istotne źródło historyczne, ponieważ pisana jest w oparciu o relacje naocznego świadka – uczestnika zbiorowej dramatycznej historii.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy Herling napisał „Inny świat”?

W latach 1949 do 1950. Na końcu epilogu autor podaje daty: lipiec 1949 do lipiec 1950.

Czy książka jest oparta na prawdziwych wydarzeniach?

Tak. Powstała na podstawie osobistych przeżyć autora z lat 1940 do 1942 i opowieści współwięźniów. Dlatego jest ważnym źródłem historycznym.

Kiedy utwór ukazał się drukiem?

Najpierw w przekładzie angielskim w 1951 roku, a po polsku w 1953 roku.

Szybki test

W języku polskim "Inny świat" został wydany w:

Gustaw Herling – Grudziński pisał „Inny świat” w latach:

Pierwsze wydanie "Innego świata" wyszło w języku: