Hrabia: charakterystyka bohatera „Pana Tadeusza”
Hrabia to młody magnat, daleki krewny Stolnika Horeszki, który wrócił na Litwę po latach spędzonych za granicą. Ubiera się po angielsku, rysuje i marzy o czynach bohatera z romansów. W poemacie walczy o zamek Horeszków, zabiega o względy Telimeny i Zosi, a w ostatnich księgach wraca jako pułkownik wojska polskiego.
Hrabia w skrócie
- Kim jest
- młody magnat, krewny Horeszków, sierota wychowana za granicą
- Miejsce w utworze
- postać komiczna i wzruszająca zarazem, rywal Tadeusza
- Najważniejsze sprawy
- spór o zamek, zaloty do Telimeny i Zosi, zajazd na Soplicowo
- Koniec
- zostaje pułkownikiem jazdy i zwraca się ku Podkomorzance
Pochodzenie i wygląd
Sierota, młody panicz spokrewniony z Horeszkami. Wychowany za granicą, ubiera się wedle mody angielskiej. Dziedziczy niewielkie ziemie po Stolniku. Lubiany i poważany w okolicy ze względu na rodzinne powiązania z Horeszkami, choć na tle szlacheckiej gromady jawi się jako dziwak i ekscentryk. Był urodziwym mężczyzną:
„W istocie był to piękny pan: słusznej urody, Twarz miał pociągłą, blade lecz świeże jagody. Oczy modre, łagodne, włos długi, białawy” [Ks. III, 107 – 11]
Hrabia należał do dalekich krewnych Stolnika Horeszki w linii żeńskiej (”po kądzieli”). Jako potomek rodu Horeszków był stroną w porze z Soplicami o zamek. Był przedstawicielem warstwy magnackiej. Hrabia był przystojny, twarz miał pociągłą, , niebieskie łagodne oczy oraz białawe, długie włosy.
Po upadku Rzeczpospolitej opuścił ojczyznę. Otrzymał dobre wykształcenie i był obyty w świecie. W życiu poszukiwał przygód. Za najszczęśliwszą uważał chwilę, gdy mógł uratować damy od rozbójników w bitwie pod Birbante Rocca na Sycylii.
Dziwak, romantyk i artysta
Po powrocie do kraju był lubiany przez poddanych. Dobrze odnosił się do sąsiadów, chłopów oraz Żydów. Przedstawiony został jako dziwak i modniś. Często się zamyślał, błąkał się bez celu po okolicy. Cechowała go romantyczna i sentymentalna uczuciowość. Umiał się pięknie wyrażać, o czym świadczy scena jego rozmowy z Zosią w sadzie. Fascynował się kulturą i sztuką angielską. Ubierał się na styl angielski, m.in. nosił długi, biały surdut. Miał także modne wówczas kolczyki. W przejażdżkach towarzyszyli mu dżokeje.
Obce zwyczaje przedkładał nad wzorce polskie. Uważał, że nawet przyroda na Zachodzie jest piękniejsza. Jest artystą – zna się na malarstwie, potrafi szkicować, jednak jego wiedza jest powierzchowna. Lubił romansować, mawiał o sobie, że ma „romansową głowę”. Świadczą o tym jego zaloty do Telimeny i zachwyt nad urodą Zosi. Hrabia znany był ze swej niepunktualności i roztargnienia: „...nie może / Nigdy nigdzie stawić się w naznaczonej porze.” Spóźnia się na polowanie na zająca.
Można o nim powiedzieć, że jest ofiarą romansideł i powieści awanturniczych. We wszystkim widzi wzniosłe cele, którym musi sprostać jako bohater. Chodzi ze szkicownikiem, uwieczniając to, co wzbudza jego zachwyt. Mieszka niedaleko Soplicowa. Początkowo pragnie odzyskać zamek Horeszków, który nęci go swoją wzniosłością i legendą, lecz po jakimś czasie, znudzony procesami, zamierza pójść na ugodę z Sędzią.
W księdze II narrator mówi, że Hrabia „zwał je romansowymi; mawiał, że ma głowę romansową: w istocie był wielkim dziwakiem”. Te słowa dobrze streszczają jego usposobienie. Gdy w księdze III spotyka Zosię w ogrodzie, widzi w niej bohaterkę smutnego romansu, a potem rozczarowany stwierdza: „Moja nimfa tajemna pono gęsi pasie!”.
Rycerz mimo marzycielstwa
Mimo swego marzycielstwa miał cechy rycerza. Nie stchórzył na polowaniu podczas spotkania z niedźwiedziem. Wobec Sopliców także był stanowczy. Swego męstwa dowiódł podczas bitwy z Moskalami w Soplicowie. W życiu cenił honor, między innymi dlatego zmienia zdanie i postanawia nie oddawać zamku Soplicom. Wstąpił do wojsk Księstwa Warszawskiego i wraz z nimi wyruszył na wojnę. Za własne pieniądze wystawił dla Polski cały pułk i stanął na jego czele.
W księdze VIII Hrabia bierze udział w zajeździe na Soplicowo. Przy zdobyciu dworu opowiada o swoim zwycięstwie pod Birbante-rokką na Sycylii i zapewnia: „Nigdy się krwią bezbronnych ta szpada nie splami”: „Soplicowie! jesteście moimi więźniami”. Ta scena jest zabawna, ale pokazuje też jego dobre serce.
Dalsze losy Hrabiego
Po najeździe na Soplicowo i walce z Moskalami postanawia uciec za Niemen, by, podobnie jak Tadeusz, zostać żołnierzem i bohaterem. Nie musi tego robić, ponieważ jest wystarczająco zamożny, by wykupić się od więzienia. Pada „ofiarą” Telimeny, przed wyjazdem dostaje jej wstążkę i nosi ją przypiętą do munduru. Powraca do Soplicowa jako pułkownik jazdy. Już w pierwszej walce dowiódł swej odwagi. Kiedy Telimena chce porzucić dla niego Rejenta, unosi się dumą i ostatecznie zwraca się ku córce Podkomorzego.
W księdze XI pojawia się w mundurze pułkownika, z ołówkiem w ręku, i znów rysuje Zosię. Sędzia poznaje go po malarskim przyborniku. W księdze XII Telimena proponuje mu, że porzuci Rejenta, jeśli się z nią ożeni, ale Hrabia mówi, że kiedyś była dla niego „poetyczna”, a teraz wydaje się „prozaiczna”. Z urażonej dumy zwraca się ku Podkomorzance.
Ocena postaci
Hrabia jest satyrycznym portretem szlachcica, który zachwycił się cudzoziemszczyzną. Mickiewicz żartuje z jego manier, ale pokazuje, że w chwili próby potrafi zachować się odważnie. Dlatego rośnie ponad swój początkowy obraz: zaczyna jako modniś, kończy jako ofiarny oficer, który własnym kosztem wystawił pułk.
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego Hrabia ubiega się o zamek Horeszków?
Jest dalekim krewnym Stolnika Horeszki, więc uważa się za spadkobiercę zamku. Z czasem nudzą go procesy i skłania się ku ugodzie.
Czym Hrabia różni się od innych szlachciców w poemacie?
Wychował się za granicą, nosi angielski strój, zachwyca się obcą kulturą i maluje. Dla otoczenia jest dziwakiem.
Co Hrabia robi w finale poematu?
Na własny koszt wystawia pułk jazdy i zostaje jego pułkownikiem. Odrzuca propozycję Telimeny i zwraca się ku Podkomorzance.