Pan TadeuszAdam Mickiewicz

Zosia: charakterystyka bohaterki „Pana Tadeusza”

Zosia to czternastoletnia wychowanka Telimeny, córka Ewy Horeszkówny i wnuczka Stolnika Horeszki. W Soplicowie opiekuje się ogródkiem i dziećmi. W pierwszej księdze Tadeusz widzi ją na parkanie, a w ostatniej bierze z nią ślub. Zosia łączy Horeszków i Sopliców, a jej proste, wiejskie życie kontrastuje z wielkim światem Telimeny.

Zosia w skrócie

Kim jest
wychowanka Telimeny, wnuczka Stolnika Horeszki, narzeczona Tadeusza
Wiek
czternaście lat
Miejsce w utworze
bohaterka wątku miłosnego, uosobienie niewinności
Ważne sceny
pierwsze pojawienie się w ogrodzie (Ks. I i III), pożegnanie z Tadeuszem (Ks. X), uczta zaręczynowa (Ks. XI i XII), uwłaszczenie (Ks. XII)

Pochodzenie i wychowanie

Córka Ewy Horeszkówny i wojewody, wnuczka Stolnika Horeszki. Osierocona we wczesnym dzieciństwie, została oddana pod opiekę Telimenie. Przez wiele lat mieszkała w Petersburgu. Na dwa lata przed powrotem Tadeusza do Soplicowa, zamieszkała ze swoją opiekunką we dworze Sędziego. W chwili rozpoczęcia akcji utworu ma czternaście lat – Telimena mówi jej w dniu łowów na niedźwiedzia, że właśnie zaczyna czternasty rok życia. Wychowywana w ukryciu, wedle przykazań Telimeny, która nie chciała przyzwyczajać ludzi do widoku dziewczyny, by w odpowiednim momencie wprowadzić ją w towarzystwo. Zajmowała się ogródkiem i opiekowała dziećmi. Zakochał się w niej Sak Dobrzyński, lecz Sędzia odmówił wydania Zosi, ponieważ uznał, że dziewczyna jest zbyt młoda. Zosia kochała życie na wsi. Chłopski świat, w otoczeniu którego dorasta, jest jej bliższy niż miasto.

Wygląd i pierwsze wrażenie

Jej postać już od początkowych scen dzieła ukazana jest jako zjawiskowa i pełna tajemniczości. Tadeusz widzi ją w poświacie słońca, które złotą aureolą rozświetla jej jasne włosy:

„(…) Białe jej ubranie Wysmukłą postać tylko aż do piersi kryje, Odsłaniając ramiona i łabędzią szyję (…) Włos w pukle nierozwity, lecz w węzełki małe Pokręcony, schowany w drobne strączki białe, Dziwnie ozdabiał głowę, bo od słońca blasku Świecił się, jak korona na świętych obrazku”. [Ks. I, 110 – 120]

Równie atrakcyjna wydaje się Hrabiemu, który nazywa ją nimfą i boginką. Jej ruchy cechuje zwinność i lekkość, zdaje się ona płynąć w powietrzu. Zosia prezentuje sobą typowo słowiański typ urody, z jasnymi włosami i niebieskimi oczami. Dzięki pracy w ogrodzie jest zdrowa i opalona.

Charakter Zosi

Wprowadzona w towarzystwo, świetnie daje sobie radę. Ta młoda i delikatna dziewczyna wykazuje się również sporą odwagą, kiedy zasłania podczas kłótni na zamku Klucznika, a potem osłania Sędziego podczas walki z Moskalami. Postać słodka i przepojona liryzmem, wyidealizowana zarówno jako narzeczona Tadeusza, jak i dziedziczka Horeszków. Widać jej uległość wobec narzeczonego, lecz potrafi wykazać się uporem, m.in. zjawiając się wbrew woli Telimeny w stroju chłopskim na uczcie zaręczynowej. Łączy w sobie piękno ciała i ducha.

  • Prosta i pracowita. Hrabia, który zobaczył ją z gęsiami w ogrodzie, uznał na początku, że jego „nimfa tajemna pono gęsi pasie” (Ks. III).
  • Wrażliwa na cudzy los. W księdze XI Protazy opowiada, jak Zosia rozdzieliła walczące wróble, przykrywając je dłonią. Baby uznały to za zapowiedź, że dziewczyna pogodzi zwaśnione rody.
  • Pobożna. Gdy Tadeusz wyjeżdża, wręcza mu obrazek świętej Genowefy i relikwie świętego Józefa.
  • Skromna. Kiedy Tadeusz pyta o zdanie w sprawie uwłaszczenia, odpowiada: „Jestem kobietą, rządy nie należą do mnie”, a potem dodaje, że zgodzi się na wszystko, co on postanowi.

Relacje z innymi postaciami

  • Tadeusz. W księdze X słyszy, jak mówi o swojej miłości. To dla niej pierwszy raz, kiedy dowiaduje się, że ktoś ją kocha. Na koniec zostaje jego żoną.
  • Telimena. Opiekunka. To od niej Zosia nauczyła się dygać, ale potrafi też sprzeciwić się jej woli, kiedy przychodzi na ucztę w chłopskim stroju.
  • Sędzia. Zosia mówi później, że była przez Sopliców „za córkę przybrana”.
  • Hrabia. Zachwycony jej urodą, ale rozczarowany jej prostotą.

Znaczenie postaci

Zosia jako wnuczka Stolnika Horeszki wnosi do rodu Sopliców prawo do spornego zamku. Jej ślub z Tadeuszem zamyka więc spór, który dzielił sąsiadów od lat. W poemacie jest też symbolem czystości i polskiej wsi. Telimena pokazuje, jak wygląda wielki świat, a Zosia jak wygląda życie w Soplicowie.

Pytania i odpowiedzi

Kim są rodzice Zosi?

Zosia jest córką Ewy Horeszkówny i wojewody. Wcześnie osierocona, trafiła pod opiekę Telimeny.

Dlaczego Zosia ma w poemacie takie znaczenie?

Jest wnuczką Stolnika Horeszki, więc jej małżeństwo z Tadeuszem Soplicą łączy dwa zwaśnione rody i kończy spór o zamek.

Co Zosia daje Tadeuszowi na pożegnanie?

Obrazek świętej Genowefy i relikwie z szatą świętego Józefa. Prosi, żeby zawsze nosił je przy sobie i pamiętał o niej.

Jak Zosia reaguje na pomysł uwłaszczenia chłopów?

Zgadza się, choć mówi, że rządy nie należą do kobiet. Dodaje, że jeśli Tadeusz zubożeje, będzie jej jeszcze droższy.