Komedia intrygi i komedia charakteru: „Śluby panieńskie”

„Śluby panieńskie” łączą dwa typy komedii. Są komedią intrygi, bo oś akcji stanowi plan wymyślony przez Gustawa, i komedią charakteru, bo każda postać ma jedną wyraźną cechę, którą Fredro wyolbrzymia: Gustaw to fircyk, Albin płaczliwy zalotnik, Klara przekorna panna, Radost łatwowierny stryj.

Komedia intrygi

Śluby panieńskie zaliczamy do dramatu, a dokładniej mówiąc – do komedii intrygi.

Intrygę w komedii Fredry Tadeusz Boy-Żeleński opatrzył określeniem „misterna”.

Osią kompozycyjną dramatu jest intryga wymyślona przez sprytnego i inteligentnego Gustawa, pozwalająca poznać charakter i postępowanie bohaterów.

Dzięki niej zdobywa zainteresowanie, a później miłość Anieli i przyczynia się bezpośrednio do połączenia Klary i Albina. Intryga jest w tym przypadku czymś pozytywnym, ponieważ doprowadza do realizacji początkowych pragnień Radosta i Dobrójskiej, którzy jeszcze przed rozpoczęciem akcji zadecydowali o ślubie Anieli i Gucia. Utwór ma pogodną i ciepłą atmosferę, ponieważ opowiada o uczuciowych perypetiach wzbudzających sympatię bohaterów.

Komedia charakteru

Dramat Aleksandra Fredry jest także komedią charakteru.

Pisarz stworzył przeciętnych reprezentantów środowiska szlacheckiego, ukazując ich w sposób prawdziwy, bez patosu czy sztucznej wzniosłości. Każdy z bohaterów jest indywidualnością, nosicielem niepowtarzalnych cech charakteru, uzupełnieniem innych postaci. Energiczny Gustaw postępuje i mówi inaczej, niż flegmatyczny Albin, czym jeszcze bardziej wyolbrzymia delikatną osobowość zalotnika Klary.

Fredro konstruował sylwetki bohaterów, podkreślając jedną z dominujących cech postaci tak, by nasilić uczucie kontrastu miedzy nimi, podkreślić odmienną psychikę. Gustawa określa spryt i inteligencja, Albina charakteryzuje sentymentalny sposób przeżywania miłości. Aniela nie bez powodu nosi „anielskie” imię, jest łagodna i wrażliwa, tymczasem Radost nie potrafi ukrócić wybryków ukochanego bratanka – Gucia.

Na uwagę zasługuje podkreślenie faktu, iż Fredro w swej komedii charakterów bohaterami uczynił postaci dynamiczne, przechodzące przemiany charakteru, dojrzewające do pewnych decyzji (Klara dojrzewa do ślubu, Aniela do prawdziwej miłości). W dworku pod Lublinem mieszkają osoby posiadające zarówno cechy pozytywne (wrażliwość Anieli, dobroduszność pani Dobrójskiej i Radosta czy energiczność Gustawa), jak i negatywne (flegmatyczność Albina, przekorność Klary), co jeszcze bardziej przybliża literaturę do prawdziwego życia, w którym nie ma ideałów (wszystkie postaci są niejednoznaczne).

Lekkość i humor

Śluby panieńskie to utwór wypełniony dowcipnymi i lekkimi dialogami, w którym kontrastowe postacie prowadzą salonową grę towarzyską przy wykorzystaniu inteligentnej intrygi i dużej dawki humoru.

Pytania i odpowiedzi

Co to jest komedia intrygi?

Komedia, w której akcja opiera się na zręcznie ułożonym planie jednej z postaci i na zaskakujących zwrotach. W „Ślubach panieńskich” jest to plan Gustawa.

Co to jest komedia charakteru?

Komedia, w której śmieszą wyraziste cechy postaci. Albin jest sentymentalny i płaczliwy, Klara przekorna, a Radost łatwowierny i kochający.

Dlaczego Gustaw jest dobrym intrygantem?

Zna kobiecą psychikę, potrafi odgrywać role i przewidzieć reakcje innych. Nie przewiduje tylko jednego: że sam zakocha się w Anieli.