Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Syzyfowe prace

Streszczenie „Syzyfowych prac”

Chłopiec wykonał polecenie, dokonał po polsku rozbioru gramatycznego i logicznego całego wiersza, czym zdziwił niebywale prowadzącego zajęcia. Zaczęli rozmawiać o literaturze polskiej, której Zygier dużo czytał w Warszawie. Chłopiec przybliżył biografię Mickiewicza, a potem – stając na środku klasy – zaczął głośno recytować Redutę Ordona, zmieniając skalę głosu i gestykulując:
„Gdy Turków za Bałkanem twoje straszą spiże,
Gdy poselstwo francuskie twoje stopy liże,
Warszawa jedna mocy twej urąga!
Podnosi na cię rękę (…)
nieraz widziałem
Garstkę naszych, walczącą z Moskali nawałem,
Gdy godzinę wołano dwa słowa: - pal! nabij!
Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi,
A wciąż grzmi rozkaz wodzów, wre żołnierza czynność,
Nakoniec bez rozkazu pełnią swą powinność,
Nakoniec bez rozwagi, bez czucia pamięci
Żołnierz, jako młyn palny, nabija, grzmi, kręci
Broń od oka do nogi, od nogi - na oko...
Aż ręka w ładownicy długo i głęboko -
Szukała... Nie znalazła... I żołnierz pobladnął,
Nie znalazłszy ładunku, już bronią nie wtadnął
I poczuł, że go pali strzelba rozogniona
I puścił ją i upadł... Nim dobiją, skona (...)”
.

Zebrani do tej pory na lekcjach języka polskiego znudzeni drzemali lub odrabiali zaległości. Teraz pierwszy raz, z zaciekawieniem i w ciszy, przysłuchiwali się, stojąc wyprostowani. Profesor kazał Tomaszowi Waleckiemu sprawdzić, czy nikt ich nie podsłuchiwał z korytarza. Z jego bladej twarzy spływały łzy.

Marcin również słuchał recytacji w skupieniu: „Serce Marcina szarpnęło się nagle, jakby chciało wydrzeć się z piersi, ciałem jego potrząsało wewnętrzne łkanie. Ścisnął mocno zęby, żeby z krzykiem nie szlochać. Zdawało mu się, że nie wytrzyma, że skona z żalu.”. Przypomniał sobie historię powstańca, usłyszaną niegdyś od Nogi w Gawronkach.

Rozdział XVI
Czytamy opis posesji i mieszkania Mariana Gontali, u którego dochodzi do potajemnych zebrań, odczytów referatów zbuntowanych przeciw rusyfikacji gimnazjalistów. Chłopcy czytają zakazaną literaturę polską. Następuje przemiana głównego bohatera pod wpływem lektury Mickiewicza i rozmów o historii Polski z Zygierem. Pewnego wieczora Marcin podąża na „bibkę” do Mańka, gdy przypadkiem napotyka inspektora Majewskiego, chcącego wyszpiegować kryjówkę patriotów. Chłopiec (niezauważenie) obrzuca błotem szpiega i ostrzega kolegów przed pedagogiem i rychłą rewizją. Poszukiwania kryjówki zbuntowanych uczniów przez znieważonego pedagoga i władze kończą się niepowodzeniem.


Marcin chodził do ósmej klasy. W Klerykowie znajdowała się olbrzymia posesja należąca do Żyda. Wcześniej mieściła się tam fabryka „Starego Browaru”. Została przerobiona na mieszkania przez nowego właściciela. Okinawa były małe, sienie jak pieczary, ze ścian odpadał tynk. Podwórze było brukowane, a wkoło rosły ogrody. Z jednej strony płynęła gnijąca rzeczułka, a trzy pozostałe otaczały mury z bramami. Ponad kanałem stał „drewniany parkan na podmurowaniu wiszący nad rzeką”. Brzegami kanału biegła błotnista uliczka, którą można było przebyć tylko w długich kaloszach, by uniknąć zamoczenia.

W tym domu w oficynie na pięterku mieszkał z rodzicami, rodzeństwem, ciotką Matyldą i starą babką kolega Marcina z klasy ósmej – Marian Gontala. Nazywano go „Mańkiem”. Jego ojciec był urzędnikiem w Izbie Skarbowej. Rodzina zajmowała trzy izby i kuchnię. Maniek z dwoma braćmi (uczniami niższych klas) mieszkał w pokoiku na „górce” (strychu). Od piątej klasy utrzymywał się z korepetycji i pomagał finansowo rodzicom. Pokoik na strychu miał żelazny piecyk i małe okienko z widokiem na przedmieście Klerykowa. Gdy Marian o godzinie dwudziestej drugiej wracał do domu z korepetycji, wówczas zbierali się u niego koledzy (wymykali się potajemnie ze swych stancji). Wieczorem bramy wokół posesji były zamykane, więc chłopcy na podwórze przechodzili tylko sobie znanym przejściem. Nazywali je „dziurą Efialtesa”. Efialtes był greckim zdrajcą. W czasie najazdu Persów na swą ojczyznę w 480 roku p.n.e. wskazał wrogom górskie przejście udostępniające napad na tył wojsk Greckich, broniących się w wąwozie Termopilskim. Kładli na rzece deskę ukrytą w zaroślach, przechodzili przez nią. W parkanie była jedna deska ruchoma, odsuwali ją i już byli na posesji, a potem na „górce”. U Mańka spotykali się: Zygier, Marcin, Walecki, Radek (bardzo zaprzyjaźnił się z Zygierem). Zbiórki były potajemne (nauczyciele zakazywali przecież jakichkolwiek spotkań). Dzięki Bernardowi chłopcy zaczęli wszystko postrzegać inaczej. Czytali zakazaną literaturę polską, którą dostarczał Radek (u niego na stancji w izbie była szafka z książkami pana Płoniewicza). Poznawali utwory Mickiewicza. Borowicz przeczytał: „utwory Mickiewicza i Słowackiego, «Historja powstania listopadowego» M. Mochnackiego, mnóstwo pamiętników z r. 1831 i 63, broszury polityczne, wydanie pisarzy okresu Zygmuntowskiego, przekład Boskiej Komedji, dzieł Szekspira, powieści Wiktora Hugo, Balzaca i t. d., wreszcie dosyć utworów literatury «miejscowej» (…)”.

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    11    12    13    14    15    16    17    18    19  


Szybki test:

Lekcje języka polskiego w pierwszej klasie gimnazjum:
a) wszystkie odpowiedzi są poprawne
b) odbywały się w porannych godzinach
c) odbywały się 4 razy w tygodniu
d) prowadził profesor Szretter
Rozwiązanie

„Romanse pornograficzne" w Gawronkach trzymał Marcin:
a) w stodole
b) w pieczarze na zboczu wąwozu
c) u myśliwego Nogi
d) na strychu
Rozwiązanie

Kogo obrzucił błotem Marcin, idąc do mieszkania Gontali?
a) dyrektora Kriestiobriodnikowa
b) inspektora Majewskiego
c) pomocnika Mieszoczkina
d) inspektora Zabielskiego
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
Streszczenie „Syzyfowych prac”
„Syzyfowe prace” streszczenie w pigułce
Stefan Żeromski - biografia
„Napisać muszę książkę, gdzie wypowiem, ze historia mego czasu była przedmiotem mego badania i bólu mego serca”, czyli powstanie powieści
Geneza i autobiografizm „Syzyfowych prac”
Czas i miejsce akcji „Syzyfowych prac”
Język i styl „Syzyfowych prac”
Kompozycja „Syzyfowych prac”
Znaczenie tytułu powieści
Metody rusyfikacji polskiej młodzieży na podstawie „Syzyfowych prac”
Artyzm „Syzyfowych prac” Żeromskiego
Rusyfikacja ziem polskich w XIX wieku
Szczegółowy plan wydarzeń „Syzyfowych prac”
Rusyfikacja ziem polskich w XIX wieku
„Syzyfowe prace” na wielkim i małym ekranie
Morfologia, składnia oraz stylistyka „Syzyfowych prac”
Krytycy i badacze o „Syzyfowych pracach”
Żeromski - kalendarium twórczości
Twórczość Stefana Żeromskiego
Najważniejsze cytaty „Syzyfowych prac”
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka Marcina Borowicza
Charakterystyka Andrzeja Radka
Charakterystyka Bernarda Zygiera (Siegera)
Charakterystyka pozostałych bohaterów



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies