Charakterystyka pozostałych bohaterów „Balladyny”

Kirkor: rycerz i mąż

Kirkor Mówi o sobie, że jest bogatym „panem czterowieżowym”, czyli właścicielem zamku. Udaje się do Pustelnika zamieszkującego w lesie z prośbą o radę. Chciałby się ożenić, ale nie wie, gdzie powinien szukać przyszłej małżonki. Słynący z mądrości starzec radzi, by pojął za żonę zwykłą wiejską dziewczynę. Panna z ludu nigdy nie będzie miała złych zamiarów wobec męża, będzie spokojna, gospodarna i doceni to, czym obdarzy ją przyszły wybranek:

„Ani się wahaj, weź pannę ubogą, Żeń się z prostotą, i niechaj ci błogo I lepiej będzie, niżbyś miał z królewną...”

Kirkorowi przypada do gustu pomysł Pustelnika. Za sprawą duchów (Skierki i Chochlika) oraz Goplany trafia pod strzechę ubogiej Wdowy. Tu poznaje dwie piękne panny: Alinę i Balladynę. Zakochuje się w obydwu. Rozważa:

„Więc jednej mężem – drugiej być kochankiem; Więc obie kochać, a jedną zaślubić?... Lecz którą kochać? którą tylko lubić?...”

„Po stokroć, matko, wolę twoje ciche I wiejskie życie... Miło na tym ganku Czekać wieśniaczej małżonki, jak lubo Kołysze sercem ten powiew poranku.”

W postaci Kirkora wykpił Słowacki mit romantycznego bojownika – obrońcy ojczyzny. Zadrwił z wartości jednostkowego poświęcenia za sprawę narodową, a ponadto, ukazując dwuznacznie uczucie młodzieńca do obydwu sióstr, wyśmiał ideał wiernej, spełnionej miłości.

Osobny artykuł o tej postaci: Kirkor: charakterystyka.

Fon Kostryn: karierowicz

Fon Kostryn Jest dowódcą warty na zamku Kirkora. O swoim pochodzeniu mówi:

„Z niemieckich książąt rodzę się. (...) Jak biedny ptaszek spod płonących dachów W lot się puściłem... dziś obcy... nieznany Własnej ojczyźnie, sługa w obcym kraju; Niech to nie będzie moim potępieniem! (...)”

Słudze podoba się pani Kirkorowa. Schlebia jej i prawi komplementy. Pragnie bliżej się z nią związać. Śledzi ją nawet i podsłuchuje rozmowę z Pustelnikiem. W ten sposób poznaje jej sekret. Zamierza go wykorzystać do swoich celów: „O! szczęście! – teraz panem złotej tajemnicy; Mógłbym ja z pałacowej rozkrzyczeć wieżycy, Albo mojemu panu wiernie opowiedzieć, Albo okropną powieść wyrazami cedzić, Jako piasek klepsydry, w pani trwożne ucho, Aż zobaczę skarbnicę tego zamku suchą (...) Mogę mieć ją i skarby. – Szczęśliwa godzina.”

Kiedy zapała żądzą władzy, może okazać się bezwzględny. W pewnym momencie planuje posiąść koronę Popielów, w którą „ozdobiony” jest Grabiec. Na drodze staje mu Balladyna, ale i tej, mimo że jest jego kochanką, w dodatku w ciąży, nie zawahałby się zabić. Balladyna domyśla się tego i uświadamia sobie, że Fon Kostryn jest jednak jej wrogiem. Postanawia sprytnie i podstępnie wyeliminować go z „gry o władzę” i być jedyną pretendentką do tronu. Podaje mu połowę zatrutego chleba i Kostryn pada martwy, przed śmiercią jednak ostrzega zebranych przed „trującą jędzą”.

Kostryn to człowiek zaślepiony ambicją i pragnieniem posiadania. Gdy pozna swoje możliwości, gotów uczynić wszystko, by osiągnąć cel. „Niszczy” go sprytniejsza kochanka.

Osobny artykuł o tej postaci: Fon Kostryn: charakterystyka.

Pustelnik, czyli Popiel III

Pustelnik To człowiek, który samotnie żyje w lesie. Okoliczny lud uważa go za mędrca. Udziela cennych wskazówek i rad. Kirkorowi wyjawia tajemnicę swego pochodzenia:

„Żyłem w purpurze, dziś noszę łachmany; Muszę przeklinać. Miałem dziatek troje. Nocą do komnat weszli brata zbóje, Różyczki moje trzy z łodygi ścięto! Dziecinki moje w kołyskach zarżnięto! Aniołki moje!... wszystkie moje dzieci!”

„Ach, jam przeklęty! Przeklęty! Trzy razy Przeklęty! winien jestem nieszczęść ludu.”

„Lecz na skrzypiącej gałęzi przed chatą Trup jego wisiał na grubym powrozie Z białymi włosy i z podartą szatą Wicher się bawił i trupa kołysał (...)”

Pustelnik wyobraża w dramacie przywiązanie do narodowej tradycji, patriotyzm i zasady moralne. W „programie politycznym” zawarłby międzystanowy kompromis: bogaczy połączył z biednymi, zniósłby podziały społeczne i walkę klas. Jest to program utopijny, niemożliwy w realizacji, dlatego mędrzec „pada” ofiarą owego „manifestu”, przekreślając tym samym możliwość jego urzeczywistnienia. Strażnik korony traci ponownie cenny symbol, a ten trafia w niepowołane ręce. Kołowrotek władzy przędzie nadal krwawą dzianinę dla kraju.

Osobny artykuł o tej postaci: Pustelnik: charakterystyka.

Filon: pasterz i poeta

Filon Jest pasterzem, wędrownym śpiewakiem i jednocześnie poszukiwaczem piękna i kobiecego ideału:

„(...)Żyłem na świecie jako na pustyni; Nienasycony, dumający, rzewny. Byłem na dworach, widziałem królewny Podobne gwiaździe Wenus, co wynika Wieczorem z nieba różowego zorzą, Zaczerwieniona, ale bez promyka.(...)”

Pustelnik drwi z niego:„Głupcze! | Niedoścignionych gwiazd szalony kupcze!” Nazywa „kwiatem beznasiennym”, szaleńcem, którego, gdy tylko wróci na tron, obiecuje zamknąć w szpitalu dla umysłowo chorych. Uważa, że „marnuje” swój czas, próżno wypełniając go zbędną, niezrozumiałą poezją. Starzec radzi Filonowi pójść śladami Kirkora i zostać rycerzem, a nie „obłąkanym” piewcą „pustych”, bezcelowych wartości. Ów jednak odnajduje ideał kobiety. W zachwyt i wzruszenie wprawia go widok martwej Aliny. Pragnąłby, żeby dziewczyna ożyła. Niestety, to marzenie nie spełnia się.

Grabiec: ludowy błazen

„Mój tata grał na dudach; pięknie grywał pjany, A kiedy na trzeźwo, okropnie rzępolił; Do tego był balwierzem i całą wieś golił, Golił i grał na dudach, bo golił w sobotę, Na dudach grał w niedzielę; a miał taką cnotę, Że nie pił, kiedy golił, a pił, kiedy grywał. I wszystko szło jak z płatka. Wtem kogut zaśpiewał I mój ojciec małżeństwem z żoną los zespolił. Panna młoda wąs miała, ojciec wąs ogolił. I wszystko szło jak z płatka. Lecz tu nowe cuda! Żona grała na dudach, a tatuś był duda; Grała wiec po tatusiu i dopóty grała, Aż go na cmentarzyku wiejskim pogrzebała. Ja zaś, pośmiertne dzieło pana organisty, Jestem, jak mówią, ojca wizerunek czysty, Bo lubię stary miodek i kocham gorzonnę, I uciekam od matki...”

Dla ludu on jest przedmiotem kpin. Naśmiewają się z niego dzieci i dorośli, gdy opowiada o swojej przemianie w wierzbę. Ceni głównie jadło i gorzałkę, dlatego chętnie przystałby na służbę do kuchni Kirkora. W życiu nie zamierza niczego osiągać, nie wybiera się dalej niż do najbliższej karczmy, a i ta „jeśli karczma dama Kocha mię, jak ja kocham..., to nadejdzie sama” – żartuje Grabek. Podoba mu się córka Wdowy – Balladyna i ma z nią romans. To za nią udaje się w królewskim „uniformie” na przyjęcie do zamku. Tam dyskretnie obserwuje panią Kirkorową, bo dokładnie wie, jakiej zbrodni się dopuściła. „Świadkował” wtedy jako „wierzba żałobna”. Prowokująco prosi o dzban malin:

„W podzamkowym lesie Muszą być słodkie maliny i duże, I smakowite, skoro Kirkor woli Dzban takich malin, niż meszty papuże I płaszcz królewski. – Każ, niech nam podstoli Malin dzban poda na pokosztowanie.”

„(...) Odtąd brać w rekruty I żubry, i zające, i dziki, i łosie Kwiaty, jeżeli zechcą kąpać listki w rosie, Niech płacą, (...) Zabronić, aby sejmik jaskółczy usiadał Na trzcinach i o sprawie politycznej sądził. Wróblów sejmy rozpędzić; ja sam będę rządził I wieszał, i nagradzał... Jaskółkom na drogę Dawać paszporta, w takich opisywać nogę, Dziób, ogonek i skrzydła, i rodzime znaki. (...) Róża płaci od pączka, od kalin kalina, Od każdego orzecha zapłaci leszczyna, Czy to pusty, czy pełny... mak od ziarek maku.”

Ironizując (co byłoby w stylu Grabka), można powiedzieć, że Grabiec zginął, ponieważ „wiedział za dużo”, zarówno o zbrodni, jak i otaczającej, przygnębiającej rzeczywistości.

Osobny artykuł o tej postaci: Grabiec: charakterystyka.

Wdowa: miłość rodzicielska

Wdowa Uboga matka dwóch córek: Aliny i Balladyny. Zamieszkuje wraz z nimi w wiejskiej okolicy otoczonej leśnym borem, nieopodal zamku Kirkora. Ucieleśnia miłość rodzicielską – miłość bezgraniczną. Równie mocno kocha obydwie dziewczyny, choć z pozoru wydawałoby by się, że szala jej uczuć chyli się w stronę starszej – Balladyny, ale to dlatego, że zgodnie z tradycją starszą z cór chciałaby najpierw wydać za mąż. Jest prostą kobietą, znachorką. Po jej przeprowadzce do zamku, rozmawiają o autorytecie Wdowy mieszkańcy wsi. Pewien starzec przypomina:

„Pamiętajcie, że ona ubogie leczyła, Ty sama, co tu wrzeszczysz moja pani miła, Już by cię dawno szatan pojął do swej chwały. Gdyby nie ta staruszka.”

Próbuje pomóc Balladynie „zmazać” jej krwawe znamię, lecz irytuje tym córkę. W święta ubiera swoją „cycową suknię”, choć Kirkor nie dostrzega, że to jej odświętne „ornaty”. Sądzi, iż to zwykły ludowy strój – „gruba szata”. Gdy zamieszkuje w twierdzy zięcia, namawia Balladynę, by „zmieniła” jej odzież na bardziej stosowną, lecz córka wstydzi się matki. Niewinnie proponuje, by przeniosła się do wieży. Nie chce, by za często poruszała się po książęcych komnatach. Potem nawet, w obecności sługi, nazywa ją mamką – kobietą, która ją wykarmiła, a nie dała życie.

Cierpi z powodu ucieczki Aliny i nie zdaje sobie sprawy z tego, co w istocie stało się z młodszą córką. Ufa, że rozsądna i dobra dziewczyna opamięta się i, porzucając młodziana, z którym rzekomo uciekła, powróci do matki. Ubolewa z powodu niemożności spotkania się z kumą Barbarą, która przyjechała w odwiedziny do zamku drabiniastym wozem – zabrania jej tego Balladyna, ale ostatecznie, by się nie narażać, godzi się z decyzją córki.

Głęboko i tragicznie przeżywa zdradę Balladyny. Zrozpaczona próbowała odebrać sobie życie, a piorun wypala jej oczy. Mówi do Pustelnika:

„(...) W taką zawieruchę! W takie pioruny, na deszcz wygnać matkę!”

Jako niewidoma żebraczka porusza się po świecie, by kiedyś stanąć przed obliczem króla i wyznać mu swój ból, opowiedzieć o niesprawiedliwości, jakiej doświadczyła:

„Królu! Złoty panie! Każ córce, która ma złota obfitość, Niechaj mnie kocha.”

Gdy staje przed władcą, królem i sędzią jest Balladyna:

„Na dzieci Skargę zanoszę... Mówią, że królowa Piękna jak anioł, niechaj ona sądzi... Miałam dwie córki (...)”

Alina: niewinność i wiara w bajkę

Alina Jest młodszą siostrą Balladyny i drugą córką Wdowy. To postać „jasna” – kontrastowa do „czarnej” Balladyny. Ma wygląd „niewinnej” istoty:

„Starsza jak śniegi – u tej warkocz cudny Niby listkami brzoza przyodziana; Ta z alabastrów - a ta zaś różana Ta ma pod rzęsą węgle – ta fijołki (...)”

Ma również „dziecięcy” charakter. Wierzy matczynym przekazom o księciu z bajki. Mogłaby zostać żoną takiego, ale jeśli byłaby w kimś innym zakochana, nie zdradziłaby lubego:

„(...) tylko mówię, że ja bym nie chciała Rzucić kochanka ani dla rycerza, Ani dla króla... a gdybym kochała, Wzajem kochana, rolnika, pasterza, To już by żaden Kirkor...”

Opowiada się za szczerością uczuć i bezkrytyczną miłością zaczyna darzyć Kirkora:

„Ja kocham Kirkora Ach, nie dlatego, że Kirkor bogaty, Że ma karetę złotą, złote szaty. (...)”

Niestety starsza siostra – rywalka „wydziera” jej ukochanego, mimo że to Alina jest „laureatką” malinowego konkursu. Lenistwo nie jest cechą tej młodej panny. Wykazuje zapał do pracy, troszcząc się tym samym o matkę staruszkę:

„(...) jutro odpoczywa matka, A my z siostrzycą idziemy na żniwo. Słoneczko lubi twoją główkę siwą (...) O! biedna matko!”

Nie zapomniałaby o niej również jako można pani Kirkorowa:

„Jeśli mnie wybierzesz, Szlachetny panie, to musisz obiecać, Że mię do zamku twojego zabierzesz Z matką i siostrą... Bo któż będzie matce Gotować garnek? kto ogień rozniecać? Ona nie może zostać w biednej chatce Kiedy ja będę w pałacach mięszkała. Patrz, ona siwa jak różyczka biała. O! widzisz panie... musisz także ze mną I matkę zabrać...”

Podczas zbioru owoców po dziecinnemu droczy się z Balladyna, w ten sposób prowokuje ją:

„(...) ten dzbanek To moje szczęście, mój mąż, mój kochanek, Moje sny złote i mój ślubny wianek, I wszystko moje...”

Zawistna Balladyna pozbywa się konkurentki - zabija ją nożem. Ciało krasawicy znajduje pastuszek Filon i zakochuje się nieboszczce, odnajdując w niej wzorzec kobiecego piękna.

Młodsza córka Wdowy uosabia dobroć, piękno wewnętrzne idące w parze z urodą ciała. Symbolizuje niewinność, troskę, współczucie, skromność, wierność uczuć i pobożność. Modli się wieczorem przed „malinowym turniejem”:

„Widzisz, mój Boże! ja mam serce czyste, A przysięgając nie złamię przysięgi... Jeśli ty zechcesz, Boże mój jedyny, Gdzie stąpię... wszędzie czerwone maliny...”

Porównanie sióstr znajdziesz w artykule Alina i Balladyna, a zbiorczy przegląd postaci w artykule „Balladyna”: bohaterowie.