Streszczenie „Balladyny” w pigułce
„Balladyna” Juliusza Słowackiego to tragedia napisana jesienią 1834 roku w Genewie i wydana w lipcu 1839 roku w Paryżu z dedykacją dla Zygmunta Krasińskiego. Ma pięć aktów (3, 2, 5, 5 i 4 sceny) oraz Epilog, a akcja trwa cztery dni „za czasów bajecznych, koło jeziora Gopła”. Słowacki oparł ją na legendach i baśniach, ale przedstawił je ironicznie, dlatego dramat nazywa się też antybaśnią. Pigułka opowiada każdy akt w osobnym akapicie.
Akt I: Pustelnik, Goplana i chata Wdowy
Kirkor, pan zamku z czterema wieżami, przychodzi do Pustelnika po radę, kogo poślubić. Pustelnik okazuje się wygnanym królem Popielem III i radzi: „weź pannę ubogą”. Nad jeziorem Gopło budzi się wiosną nimfa Goplana, zakochana w wiejskim chłopaku Grabcu, który woli Balladynę. Żeby zatrzymać go przy sobie, każe Skierce wywrócić powóz Kirkora przy chacie Wdowy, a Chochlikowi błąkać Grabca po lesie. Kirkor zakochuje się w obu córkach Wdowy, Alinie i Balladynie. Wdowa, za podszeptem Skierki, proponuje konkurs: żoną zostanie ta, która pierwsza przyniesie dzban malin.
Akt II: zabójstwo Aliny
Goplana zamienia niewiernego Grabca w wierzbę płaczącą. W lesie Alina pierwsza napełnia dzban, a Balladyna zabija ją nożem i zabiera maliny. Na jej czole zostaje krwawa plama. Pasterz Filon znajduje ciało i całuje je w martwe usta, a Goplana, mówiąc głosem Aliny, próbuje wmówić Balladynie, że to był sen. Balladyna wraca do chaty, mówi matce, że Alina uciekła z mężczyzną, i wychodzi za Kirkora. Przy ślubie ukrywa plamę na czole, a Wdowa pyta, czy to nie ślad po malinie.
Akt III: tajemnica i król dzwonkowy
Chata Wdowy spłonęła, a Wdowa i Balladyna mieszkają w zamku. Kirkor wyjeżdża, żeby odzyskać koronę dla Popiela III, i zostawia żonę pod opieką dowódcy straży, Fon Kostryna. Balladyna prosi Pustelnika o lek na plamę, ale ten odgaduje zbrodnię i każe jej zawołać zmarłą siostrę. Balladyna ucieka, a jej tajemnicę podsłuchuje Kostryn. Tymczasem Goplana zamienia Grabca w króla dzwonkowego i daje mu koronę Popielów, którą porzucił Pustelnik. Gdy rycerz Gralon przywozi od Kirkora zapieczętowaną skrzynię, Kostryn wyzywa go na pojedynek, a Balladyna zabija go mieczem.
Akt IV: uczta i kradzież korony
Na uczcie w zamku Grabiec zasiada jako król, a Balladyna podaje się za księżniczkę i każe wypędzić matkę w burzę. Goniec przynosi wieść, że Kirkor zabił Popiela IV, odmówił korony i ogłosił, że królem ma być właściciel prawdziwej korony Popielów. Echa śpiewają o zbrodni, a Balladynie ukazuje się widmo Aliny z dzbanem malin. Ślepa Wdowa błąka się po lesie, a Kirkor dowiaduje się od Pustelnika o kradzieży korony. Wdowa, wygnana przez córkę, wiesza się na drzewie, ale gałąź się łamie, a piorun wypala jej oczy. Tej nocy Balladyna zabija śpiącego Grabca, Kostryn zabiera koronę, a ona każe mu zabić Pustelnika.
Akt V: bitwa, sąd i piorun
Goplana odlatuje z żurawiami na północ. Pod Gnieznem Kirkor walczy z „samozwańcem”, którym jest jego żona, a przekupieni żołnierze przechodzą na drugą stronę. Kirkor ginie, a Balladyna zostaje królową. Chlebem przeciętym zatrutym nożem truje Kostryna. Przed koronacją, zgodnie z prawem, musi sądzić. Oskarżają ją po kolei Lekarz o otrucie Kostryna, Filon o zabójstwo Aliny i ślepa Wdowa o niewdzięczną córkę, która umiera na torturach, nie wyjawiwszy jej imienia. Za każdym razem Balladyna orzeka śmierć, a po słowach „Winna śmierci!” zabija ją piorun.
Epilog
Publiczność przywołuje kronikarza Wawla, który mówi, że królowa panowała mądrze. Widzowie uznają jego sąd za pochopny i wyrzucają go ze sceny słowami: „Pochlebiasz, mój łysy, I królom, i poetom… Idź precz za kulisy!”.
Pytania i odpowiedzi
O czym jest „Balladyna” w skrócie?
O dziewczynie z ludu, która zabija siostrę, żeby wyjść za bogatego rycerza, a potem kolejnymi zbrodniami zdobywa tron i ginie rażona piorunem po tym, jak sama wydaje na siebie wyrok śmierci.
Czy Balladyna zostaje ukarana przez ludzi?
Nie. Jako królowa sama orzeka śmierć w trzech sprawach, które dotyczą jej własnych zbrodni, a wyrok wykonuje piorun, uderzając w chwili, gdy mówi „Winna śmierci!”.
Gdzie przeczytać szczegółowe streszczenie?
W artykule streszczenie akt po akcie. Pełniejsza wersja jest na stronie głównej lektury, a kolejność wydarzeń zbiera plan wydarzeń.