Nie-Boska komediaZygmunt Krasiński

Maria w „Nie-Boskiej komedii”: charakterystyka

Maria to żona Hrabiego Henryka i matka Orcia. W tekście dramatu najczęściej nazywana jest Żoną albo Hrabiną, a imię pada w kilku miejscach, na przykład gdy Henryk woła ją w pustym domu. Występuje tylko w Części I: wraz z odejściem męża za Dziewicą traci rozum, trafia do szpitala dla obłąkanych i tam umiera. Jej los pokazuje, ile kosztuje rodzinę marzenie męża o poezji.

Kim jest Maria

Maria jest mężatką z małym dzieckiem. W scenie w salonie siedzi przy fortepianie i opowiada Mężowi o przygotowaniach do chrztu: zamówiła księdza i czekoladowe torty. Niepokoi ją, że od jakiegoś czasu on nie okazuje jej czułości i nie rozmawia z nią. Gdy słyszy od niego zdanie Czuję, że powinienem cię kochać, błaga, żeby kochał przynajmniej dziecko.

Dramat nie opisuje jej wyglądu ani przeszłości. Poznajemy ją przez to, co mówi i co przeżywa: jest wierna, boi się o męża i nie rozumie, dlaczego stał się dla niej obcy.

Maria wobec Dziewicy

Gdy do salonu wchodzi Dziewica, Maria widzi to samo, co widzi Henryk, ale zupełnie inaczej. Henryk ma przed oczami piękną dziewczynę. Maria dostrzega bladego upiora, czuje zapach siarki i zaduch grobowca. Przekonuje męża, żeby porzucił widmo, ale on zamierza odejść. Maria mdleje i upada z dzieckiem na rękach.

Ta scena pokazuje różnicę między dwiema postawami. Mąż wybiera złudne piękno poezji, Żona zostaje przy prawdziwym życiu, w którym są dziecko, rodzina i codzienność.

Chrzest Orcia: błogosławieństwo i przekleństwo

Gdy ksiądz Beniamin chrzci Orcia, Henryka nie ma w domu. Maria podchodzi do dziecka i mówi: Przeklinam cię, jeśli nie będziesz poetą. Chce, żeby syn został poetą, bo wtedy ojciec nigdy się go nie wyrzeknie. Wypowiedziane przy chrzcie słowa ciążą potem na chłopcu, a ona sama mdleje.

Zaraz po niej nad kołyską pochyla się Ojciec Chrzestny, życzy dziecku wspaniałej kariery urzędniczej i przypomina, że śmierć za Ojczyznę to wielki honor.

Szpital dla obłąkanych i śmierć

Kiedy Henryk wraca do domu, służący mówi mu, że Hrabinę odwieziono do szpitala wariatów. W szpitalu słychać głosy obłąkanych zza ścian i spod podłogi, a Maria leży w pokoju z zakratowanym oknem. Mówi, że dusza opuściła ciało moje, wstąpiła do głowy.

Maria opowiada, że wybłagała u Boga łaskę poezji, żeby być równą mężowi i żeby on już jej nie opuścił. Mówi o sobie jak o poetce, chce zobaczyć bitwę i ją opisać, a Henryk słyszy w tym obłęd. Rysuje przed nim wizję oszalałego świata, w którym Chrystus nas już nie zbawi. Umiera, mówiąc: Kto jest poetą, ten nie żyje długo.

Maria po śmierci

Maria nie znika z dramatu wraz ze śmiercią. W Części II Orcio widuje ją w półśnie jako bladą, wychudłą postać, a nawet z nią rozmawia. Na końcu, gdy chłopiec ginie od kuli w czasie szturmu, słychać Głos w górze, który woła go do siebie. Orcio mówił wcześniej, że matka czeka na niego wieczorem. Matka pozostaje więc w dramacie głosem, który wiąże syna ze światem poza ziemią.

Jej choroba nawraca też w pamięci innych. Ojciec Chrzestny tłumaczy Lekarzowi, że matka Orcia przed śmiercią chorowała psychicznie, i traktuje to jako wskazówkę do zrozumienia choroby chłopca.

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego Maria traci rozum?

Dramat podaje to bardzo oszczędnie: Maria zostaje sama po odejściu męża za Dziewicą, a potem mówi, że wybłagała od Boga dar poezji. Dla Henryka jest to obłęd, który zaczyna się w chwili, gdy jej życie rozpada się razem z małżeństwem.

Co znaczy zdanie „Przeklinam cię, jeśli nie będziesz poetą”?

Maria wypowiada je przy chrzcie Orcia. Chce, żeby syn został poetą, bo wierzy, że wtedy ojciec nie wyrzeknie się dziecka. Błogosławieństwo staje się przekleństwem, bo Orcio rzeczywiście zyskuje dar widzenia, ale cenę płaci wzrokiem i życiem.

Czy Maria występuje tylko w pierwszej części?

Na scenie pojawia się tylko w Części I. W Części II Orcio widuje jej ducha przy grobie i w półśnie, a w Części IV mówi, że matka czeka na niego wieczorem.