aa
aaaJesteś w: Ostatni dzwonek -> Szewcy
Gerould, jak pisze przywoływany już wielokrotnie Eustachiewicz, dostrzegł interesującą analogię między Witkacym a Czechowem: „zwłaszcza jako autorem Wiśniowego Sadu. Zbliża ich nie tylko poetycko kreowane poczucie kresu pustego i wyczerpanego świata, do którego należeli, ale i uznawanie rozmowy za najważniejszy element struktury literackiej”.
Bohaterowie zostali podzieleni na pierwszoplanowych (szewcy, Księżna, Scurvy) oraz pozostałych, „stworzonych” do wypełnienia różnych funkcji (np. bojówkarze, lokaj, Chochoł – aluzja literacka). Nieprzypadkowo po lekturze odnosi się wrażenie, że postaci dramatu przypominają raczej automaty, manekiny wprawiane w ruch jakaś niewidzialną rękę, zewnętrzną siłą, a nie ludzi z krwi i kości.
To właśnie ruch, gestykulacja, mimika są kolejną osią kompozycyjną. Organizują akcję, która – choć wypełniona dyskusją – nie nudzi (mamy obraz walki, liczne zamaszyste gesty, gwałtowną pracę w warsztacie, przypominającą zbliżenie seksualne). W akcie I na przykład odnajdujemy opis pracy szewców, którzy walili młotem „w co popadło”, a w ostatnim – awantury z chłopami w krakowskich strojach, zabawy z bombą (termosem), strzałów z colta czy finałowego, „nagłego jak piorun” opadnięcia żelaznej kurtyny.
Lesław Eustachiewicz trafnie zauważył, że finał Szewców przypomina zakończenie Balladyny Juliusza Słowackiego, z tą jednak różnicą, że w romantycznym dziele piorun wymierzył sprawiedliwość i ukarał winowajczynię, a w utworze Witkacego wszyscy w jakimś stopniu byli zbrodniarzami: „Jeden piorun nie mógłby wystarczyć”..
Oddzielnym elementem struktury dramatu, który należy wymienić, jest uzupełnienie akcji informacjami o rekwizytach. Czytelnik zostaje zapoznany z narzędziami pracy szewców, szpicrutą prowokacyjnej, sadystycznej Księżnej, bombą Hiper-Robociarza (która okazuje się termosem z kawą), czerwoną togą prokuratora, złotą siekierą, klatką spadającą na Księżną, kołpakiem z piórem i karabelą Gnębona. Eustachiewicz pisze: „Znaczenie rekwizytów, zarówno udających ludzi, jak i będących przedmiotami bez antropomorficznej maski, jest w ogóle duże. Nie tylko buty i narzędzia pracy szewskiej są wizualnie lub metaforycznie ważne; do rekwizytów o szczególnym, często koszmarnym lub wulgarnym sensie skojarzeń, należy szpicruta Księżnej, czerwona toga Prokuratora, złota siekiera, którą podnosi Czeladnik (…) bomba Hiper-Robociarza (…) kostium „rajskiego ptaka” dla Księżnej i zielone skrzydła nietoperza, kołpak z piórem i karabela Gnębona Puczymordy, zastąpione po pewnym czasie przez zawszone łachmany i kaszkiet, kajdanki Sajetana w akcie pierwszym i łańcuch, którym jest w akcie trzecim Scurvy przywiązany do psiej budy, druciana klatka (…) cały ten magazyn antykwaryczny to wspaniały teatr marzeń sennych, o jakim rozmyślał w swej teorii teatru Witkacy”.
Złota siekiera jest aluzją literacką do złotego rogu z Wesela Stanisława Wyspiańskiego. Struktura i kompozycja „Szewców”
Gerould, jak pisze przywoływany już wielokrotnie Eustachiewicz, dostrzegł interesującą analogię między Witkacym a Czechowem: „zwłaszcza jako autorem Wiśniowego Sadu. Zbliża ich nie tylko poetycko kreowane poczucie kresu pustego i wyczerpanego świata, do którego należeli, ale i uznawanie rozmowy za najważniejszy element struktury literackiej”.
Bohaterowie zostali podzieleni na pierwszoplanowych (szewcy, Księżna, Scurvy) oraz pozostałych, „stworzonych” do wypełnienia różnych funkcji (np. bojówkarze, lokaj, Chochoł – aluzja literacka). Nieprzypadkowo po lekturze odnosi się wrażenie, że postaci dramatu przypominają raczej automaty, manekiny wprawiane w ruch jakaś niewidzialną rękę, zewnętrzną siłą, a nie ludzi z krwi i kości.
To właśnie ruch, gestykulacja, mimika są kolejną osią kompozycyjną. Organizują akcję, która – choć wypełniona dyskusją – nie nudzi (mamy obraz walki, liczne zamaszyste gesty, gwałtowną pracę w warsztacie, przypominającą zbliżenie seksualne). W akcie I na przykład odnajdujemy opis pracy szewców, którzy walili młotem „w co popadło”, a w ostatnim – awantury z chłopami w krakowskich strojach, zabawy z bombą (termosem), strzałów z colta czy finałowego, „nagłego jak piorun” opadnięcia żelaznej kurtyny.
Lesław Eustachiewicz trafnie zauważył, że finał Szewców przypomina zakończenie Balladyny Juliusza Słowackiego, z tą jednak różnicą, że w romantycznym dziele piorun wymierzył sprawiedliwość i ukarał winowajczynię, a w utworze Witkacego wszyscy w jakimś stopniu byli zbrodniarzami: „Jeden piorun nie mógłby wystarczyć”..
Oddzielnym elementem struktury dramatu, który należy wymienić, jest uzupełnienie akcji informacjami o rekwizytach. Czytelnik zostaje zapoznany z narzędziami pracy szewców, szpicrutą prowokacyjnej, sadystycznej Księżnej, bombą Hiper-Robociarza (która okazuje się termosem z kawą), czerwoną togą prokuratora, złotą siekierą, klatką spadającą na Księżną, kołpakiem z piórem i karabelą Gnębona. Eustachiewicz pisze: „Znaczenie rekwizytów, zarówno udających ludzi, jak i będących przedmiotami bez antropomorficznej maski, jest w ogóle duże. Nie tylko buty i narzędzia pracy szewskiej są wizualnie lub metaforycznie ważne; do rekwizytów o szczególnym, często koszmarnym lub wulgarnym sensie skojarzeń, należy szpicruta Księżnej, czerwona toga Prokuratora, złota siekiera, którą podnosi Czeladnik (…) bomba Hiper-Robociarza (…) kostium „rajskiego ptaka” dla Księżnej i zielone skrzydła nietoperza, kołpak z piórem i karabela Gnębona Puczymordy, zastąpione po pewnym czasie przez zawszone łachmany i kaszkiet, kajdanki Sajetana w akcie pierwszym i łańcuch, którym jest w akcie trzecim Scurvy przywiązany do psiej budy, druciana klatka (…) cały ten magazyn antykwaryczny to wspaniały teatr marzeń sennych, o jakim rozmyślał w swej teorii teatru Witkacy”.
Autor dał dowód swego mistrzostwa w posługiwaniu się komicznym językiem, tworząc tekst żywy, lecz nie zabawny. Gerould, Błoński i wielu innych historyków literatury stwierdzili zgodnie, że żaden z dramatów Witkacego nie jest tak „przygniatający, nie wywołuje tak przygnębiającego poczucia zamknięcia”.
Bohaterowie autora „Nienasycenia”, choć po pierwszej lekturze jawią się nam jako co najmniej „dziwni”, tak naprawdę są doskonale przemyślani. Podobnie jest z występującymi w tekście rekwizytami czy informacjami umieszczonymi w didaskaliach.
strona: 1 2
Szybki test:
Dramat Witkacego składa się z:a) trzech aktów, podzielonych na „podakty”
b) trzech aktów, bez podziału na sceny
c) trzech aktów, podzielonych na równą ilość scen
d) trzech aktów, podzielonych na nierówną ilość scen
Rozwiązanie
Trójkowość kompozycji i struktury dramatu jest w pewnym stopniu cechą:
a) cykliczną
b) beletrystyczną
c) magiczną
d) matematyczną
Rozwiązanie
Złota siekiera jest aluzją do:
a) złotego runa
b) złotego rogu
c) złotego sztyletu
d) złotego miecza Damoklesa
Rozwiązanie
Zobacz inne artykuły:
kontakt | polityka cookies