Uniwersalna wymowa „Jądra ciemności”
Choć akcja „Jądra ciemności” toczy się w XIX-wiecznej Afryce, powieść mówi o sprawach, które nie przemijają: o złu, chciwości, władzy i zderzeniu kultur. Dlatego jej fabułę można było przenieść do innych czasów, jak zrobił to film „Czas apokalipsy”.
Dlaczego powieść się nie starzeje
Powieść Josepha Conrada bez wątpienia cechuje się ponadczasowością. Pomimo, iż akcja utworu ma miejsce w dziewiętnastowiecznej Afryce, to słowa Marlowa sugerują, iż ciemność istnieje również w miejscach „ujarzmionych” przez ludzkość: „Prawda, że w owej chwili to miejsce nie było już puste. Od czasów mego dzieciństwa zapełniły je rzeki i jeziora, i nazwy. Przestało być próżną przestrzenią pełną rozkosznej tajemnicy - białą plamą, budzącą w chłopcach wspaniałe marzenia. Przeobraziło się w miejsce, gdzie panuje ciemność”.
Zło, cierpienie, żądza pieniędzy i władzy zawsze towarzyszyły i będą towarzyszyć człowiekowi, dlatego przemyślenia Conrada zawarte w „Jądrze ciemności” nigdy się nie zdezaktualizują. Dawniej Rzymianie podbijali Anglię, w czasach Conrada państwa europejskie zdobywały i eksploatowały kolonie. Lata późniejsze i dwie wojny światowe pokazały, że wyzysk człowieka przez drugiego człowieka nie zniknął. Słowa Korzeniowskiego o pracy, jako wartości, która potrafi uratować człowieka i nie pozwala popaść mu w obłęd również na zawsze pozostaną aktualne.
„Czas apokalipsy” i współczesne „jądra ciemności”
Najlepszym dowodem na uniwersalność dzieła Conrada jest oparty na nim film. W Czasie apokalipsy, akcja została przeniesiona w realia dwudziestego wieku, a scenerię z afrykańskiego buszu zmieniono na wietnamską dżunglę. Zmiany fabularne nie wpłynęły na przekaz filmu, który pozostał taki sam, jak w oryginale.
Wynika z tego, że wydarzenia opisane w dziewiętnastym wieku przez wybitnego pisarza polskiego pochodzenia są ponadczasowe. Nawet w dzisiejszych czasach można odnaleźć miejsca, które przypominać będą conradowską Afrykę. Wszędzie, gdzie dochodzi do zderzenia kultur i cywilizacji istnieje zagrożenie sprawdzenia się przepowiedni zawartej w Jądrze ciemności.
Pytania i odpowiedzi
Dlaczego „Jądro ciemności” uważa się za utwór uniwersalny?
Bo opisuje zło, żądzę pieniędzy i władzy, które towarzyszą ludziom w każdej epoce. Wyzysk człowieka przez człowieka nie zniknął po XIX wieku.
Gdzie rozgrywa się akcja w „Czasie apokalipsy”?
W Wietnamie, a nie w Afryce. Przesłanie filmu pozostaje takie samo jak w powieści.