Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Nowele Konopnickiej

„Nowele” Marii Konopnickiej: streszczenie i opracowanie


Kompendium maturalne

„Nowele” Marii Konopnickiej: streszczenie i opracowanie


Nowele Marii Konopnickiej, napisane w drugiej połowie XIX wieku, opowiadają o ludziach biednych, starych i prześladowanych. W tej lekturze są „Mendel Gdański”, „Nasza szkapa”, „Miłosierdzie gminy”, „Dym” i „Obrazki więzienne”. Każdy utwór ma własny hub z pigułką, streszczeniem szczegółowym i opracowaniem, a pigułki wszystkich nowel są zebrane w zakładkach niżej.



Lektura w pigułce



  • Autorka: Maria Konopnicka (1842 do 1910), poetka i nowelistka pozytywizmu.

  • Utwory: „Mendel Gdański”, „Nasza szkapa”, „Miłosierdzie gminy”, „Dym”, „Obrazki więzienne” (trzy części: „Podług księgi”, „Jeszcze jeden numer”, „Onufer”).

  • Epoka: pozytywizm.

  • Rodzaj i gatunek: epika, nowela (obrazki więzienne to szkice reportażowe).

  • Czas akcji: druga połowa XIX wieku.

  • Miejsca akcji: Warszawa („Mendel Gdański”, „Nasza szkapa”), szwajcarska gmina Hottingen („Miłosierdzie gminy”), małe miasteczko („Dym”), więzienie („Obrazki więzienne”).

  • Temat: bieda, krzywda słabszych, antysemityzm, fałszywa dobroczynność, miłość matki do syna.





Opracowanie lektury



„Mendel Gdański”: pigułka


Stary Mendel Gdański, warszawski introligator, od dwudziestu siedmiu lat mieszka i pracuje w jednej izbie. Wychowuje dziesięcioletniego wnuka Jakuba, zwanego Kubusiem, którego matka Lija umarła po porodzie. Od wczoraj w uliczce panuje niepokój, bo po okolicy chodzą obcy ludzie, którzy wchodzą do szynku.


Pewnego dnia Kuba wraca ze szkoły bez czapki i płacze, bo jakiś chłopak krzyczał za nim „Żyd”. Mendel tłumaczy wnukowi, że urodzili się w Warszawie i mają prawo kochać to miasto. Potem dependent i zegarmistrz mówią mu, że ludzie szykują się na Żydów. Zegarmistrz twierdzi, że Żyd zawsze będzie Żydem, a Mendel odpowiada, że jest Polakiem, i opowiada, skąd wzięło się jego imię i nazwisko.


Następnego ranka student z facjatki ostrzega Mendla, że w mieście biją Żydów. Mendel nie chce uciekać, bo jest we własnym domu. Odmawia też sąsiadkom, które radzą mu postawić w oknie krzyżyk albo schować się w alkowie. Staje z wnukiem w otwartym oknie. Tłum rzuca kamieniem i trafia Kubę w głowę. Student wskakuje do izby i zasłania okno własnym ciałem, a napastnicy odchodzą.


Wieczorem Mendel siedzi bez ruchu w kącie, z twarzą ukrytą w dłoniach. Kuba ma tylko gorączkę, ale dziadek mówi studentowi, że w nim umarło to, z czym się urodził i z czym chciał umierać: serce do tego miasta.


Cały hub noweli · Mendel Gdański · Antysemityzm i wymowa




„Nasza szkapa”: pigułka


Jest zima na warszawskim Powiślu. Filip Mostowiak przewozi szkapą żwir i piasek znad Wisły, ale zwózka się skończyła i nie ma pracy. Jego żona Anna jest chora na gruźlicę i nie wstaje z łóżka. W izbie mieszkają też trzej synowie: Wicek, który opowiada całą historię, Felek i mały Piotruś.


Brakuje pieniędzy na lekarstwa, jedzenie i opał, więc ojciec sprzedaje kolejne rzeczy: najpierw Żydowi łóżko chłopców i szafę, potem ubrania, zegar, płaszcz i harmonijkę. Po każdej sprzedaży przez kilka dni jest ciepło i w domu jest jedzenie, a potem znowu wraca głód. Chłopcy traktują opustoszały pokój jak zabawę.


Na końcu zostaje tylko szkapa, stara i ślepa na jedno oko, ale kochana przez całą rodzinę. Matka nie chce jej sprzedawać, bo koń ich karmi. Ojciec odpowiada, że nie ma innego wyjścia. Szkapę kupuje dorożkarz Łukasz Smolik, krewny Mostowiaków i ojciec chrzestny Piotrusia.


Wkrótce Anna umiera. Gdy sąsiadki nazywają chłopców sierotami, przed bramą staje wóz z ich dawną szkapą. Łukasz przywozi na nim trumnę. Chłopcy cieszą się z konia i bawią się, a ojciec modli się przy mogile. Do domu wracają w pochodzie, a Piotruś idzie na przedzie i nadeptuje świeże grobki dziecięce.


Cały hub noweli · Bohaterowie · Problematyka




„Miłosierdzie gminy”: pigułka


W szwajcarskiej gminie Hottingen przed urzędem czeka gromada ludzi. W środku radca Storch otwiera posiedzenie sekcji dobroczynności. Mówi, że gmina nie dopuszcza do nędzy, że o



Zobacz inne artykuły:

Dym
„Dym”: czas, miejsce, plan wydarzeń i narracja
„Dym”: streszczenie, bohaterowie i interpretacja (Konopnicka)
„Dym”: charakterystyka bohaterów
„Dym”: najważniejsze cytaty
„Dym”: motywy literackie
„Dym”: problematyka
„Dym”: znaczenie tytułu i rola dymu w utworze

Mendel Gdański
„Mendel Gdański”: streszczenie, bohaterowie i interpretacja (Konopnicka)
„Mendel Gdański”: pozostali bohaterowie
Mendel Gdański: charakterystyka bohatera
„Mendel Gdański”: problem antysemityzmu i wymowa noweli
„Mendel Gdański”: czas, miejsce, plan wydarzeń, kompozycja i narracja
„Mendel Gdański”: geneza i tytuł noweli
„Mendel Gdański”: najważniejsze cytaty
„Mendel Gdański”: motywy literackie
„Mendel Gdański”: obraz Warszawy

Miłosierdzie gminy
„Miłosierdzie gminy”: czas, miejsce i plan wydarzeń
„Miłosierdzie gminy”: streszczenie, bohaterowie i interpretacja (Konopnicka)
Kuntz Wunderli: charakterystyka bohatera
„Miłosierdzie gminy”: znaczenie tytułu i problematyka
„Miłosierdzie gminy”: najważniejsze cytaty
„Miłosierdzie gminy”: motywy literackie
„Miłosierdzie gminy”: pozostali bohaterowie

Nasza szkapa
„Nasza szkapa”: czas, miejsce, narracja i plan wydarzeń
„Nasza szkapa”: streszczenie, bohaterowie i interpretacja (Konopnicka)
„Nasza szkapa”: charakterystyka bohaterów
„Nasza szkapa”: problematyka
„Nasza szkapa”: najważniejsze cytaty
„Nasza szkapa”: motywy literackie, w tym motyw dziecka
„Nasza szkapa”: rodzina Mostowiaków

Obrazki więzienne
„Obrazki więzienne”: czas, miejsce i plan wydarzeń
„Obrazki więzienne”: streszczenie, bohaterowie i interpretacja (Konopnicka)
„Obrazki więzienne”: problematyka
„Obrazki więzienne”: charakterystyka bohaterów
„Obrazki więzienne”: najważniejsze cytaty

Inne
Nowele Konopnickiej: cechy i miejsce w pozytywizmie
Maria Konopnicka: życiorys, twórczość, cytaty i opinie
„Nowele” Marii Konopnickiej: streszczenie i opracowanie
Nowela jako gatunek literacki
Bibliografia: Maria Konopnicka



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies