„Wesele” Wyspiańskiego: bohaterowie
W „Weselu” występuje ponad trzydzieści postaci. Mają dwa rodzaje: realistyczne, czyli goście i domownicy wesela (ich pierwowzory to prawdziwi ludzie z Bronowic i Krakowa), oraz fantastyczne, czyli Chochoł, Widmo, Stańczyk, Rycerz Czarny, Hetman, Upiór i Wernyhora, które ukazują się w nocy. Siedem najważniejszych postaci realistycznych opisano poniżej w całości, a pozostałe krótko, z możliwością rozwinięcia.
Pan Młody
Poeta z Krakowa, który żeni się z chłopką. Zachwyca się wsią, ale boi się chłopskiej siły.
Pierwowzorem Pana Młodego jest Lucjan Rydel. W dramacie ożenił się z Panną Młodą, córką chłopa, i zachwyca się wszystkim, co wiejskie: strojami, krajobrazem, tężyzną chłopów. Mówi do żony czule i marzy o dworku, w którym będą siedzieć w sadzie. Czepiec drwi z niego za poezje i książki.
Pan Młody jest szczery, ale jego chłopomania jest powierzchowna. Gdy chłopi wszczynają bójkę, martwi się i nie chce myśleć o rabacji. Hetman wyrzuca mu w drugim akcie ożenek z chłopką, a rano Pan Młody nie rozumie, po co Czepiec przyniósł kosę, i woli patrzeć na wschód słońca.
Panna Młoda
Chłopka z Bronowic, praktyczna i silna. Zadaje pytanie: „A kaz tyz ta Polska?”
Panna Młoda (w dramacie zwana Jagą) jest córką chłopa i żoną poety z miasta. Mówi najczystszą gwarą ze wszystkich bohaterów, trzyma się ludowych wierzeń i ma zdrowy rozsądek. Kiedy mąż marzy o brzózkach pod oknem, odpowiada: Brzoza straśnie sybko pusco, het ściany we trzy roki ocieni
.
W trzecim akcie opowiada Poecie sen o złotej karecie, która jedzie do Polski, i pyta: A kaz tyz ta Polska, a kaz ta?
Poeta każe jej przyłożyć rękę do serca. To jedna z najczęściej cytowanych scen dramatu.
Gospodarz
Pan domu, pierwowzór Włodzimierz Tetmajer. Dostaje od Wernyhory złoty róg, ale nie wypełnia rozkazów.
Gospodarz, malarz z Krakowa, który mieszka na wsi, łączy świat inteligencji i chłopów. Mówi o chłopach: chłop potęgą jest i basta
. W nocy spotyka Wernyhorę i przysięga wypełnić trzy rozkazy: rozesłać wici, zebrać ludzi i nasłuchiwać tętentu od krakowskiego gościńca.
Zamiast jechać, przekazuje złoty róg Jaśkowi, a potem w drugim akcie wygłasza do gości z miasta gniewną przemowę o fałszu. W trzecim akcie zasypia, a gdy rano Czepiec go budzi, nie pamięta niczego z nocy. Na końcu poddaje się muzyce Chochoła.
Poeta
Dekadent i bawidamek, pierwowzór Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Rycerz Czarny budzi w nim chęć czynu.
Poeta flirtuje z Maryną i Rachel, trzyma się z dala od chłopów i mówi o sobie Jestem sobie pan, żurawiec
. Czepcowi odpowiada: No pewnie, my do Sasa, wy do lasa
. Czuje jednak, że pospolitość go przytłacza.
W drugim akcie Rycerz Czarny wzywa go do czynu, a Poeta mówi Panu Młodemu: Polska to jest wielka rzecz
. Rano jego zapał słabnie, a w trzecim akcie opowiada, że widział znaki na niebie.
Dziennikarz
Konserwatysta z Krakowa, pierwowzór Rudolf Starzewski. Stańczyk mówi mu, że usypia naród.
Dziennikarz na początku rozmawia z Czepcem z wyższością, a potem flirtuje z Zosią. W drugim akcie ukazuje mu się Stańczyk, który wyrzuca mu bierność, a on odpowiada: Usypiam duszę mą biedną i usypiam brata mego
. Stańczyk daje mu kaduceusz i każe mącić wodę.
Po tej rozmowie Dziennikarz ma dość swojej roli, co mówi Poecie, ale rano nie robi nic. Jest przykładem inteligenta, który widzi problem, a nie podejmuje działania.
Czepiec
Zamożny chłop, zawzięty i dumny. Jako jedyny w trzecim akcie bierze kosę na serio.
Czepiec jest głównym przedstawicielem chłopów. Jest zawzięty (Zawzięty jestem okrutnie
), lubi się napić i bić, ma długi u Żyda. Jest dumny, że jest chłopem: Z takich, jak my, był Głowacki
. Chce zgody ludzi z miasta i wsi: Jo chce, by sie ludzie brali
.
W trzecim akcie jako pierwszy staje z kosą postawioną na sztorc i budzi Gospodarza do walki. Nie rozumieją go jednak ani Poeta, ani Pan Młody.
Jasiek
Drużba i brat Panny Młodej, dumny z czapki z pawim piórem. Gubi złoty róg.
Jasiek jest chłopcem, który marzy o bogactwie i lubi tańczyć. Gospodarz powierza mu złoty róg i misję rozesłania wici. Gospodarz przestrzega go: Ino nie zgub, bo róg złoty
, ale Jasiek schyla się po czapkę z pawim piórem, a róg zostaje na ziemi. Wraca z samym sznurem.
W ostatniej scenie próbuje obudzić zaklętych w tańcu ludzi, wołając: chyćcie broni, chyćcie koni
, ale nikt go nie słyszy. Chochoł powtarza mu: Miałeś, chamie, złoty róg
.
Bohaterowie drugoplanowi i zjawy
Marysia
Siostra Panny Młodej, żona Wojtka. Ukazuje jej się Widmo dawnego narzeczonego.
Rozwiń
Marysia wyszła za chłopa Wojtka, ale tęskni za dawnym narzeczonym, malarzem. W drugim akcie ukazuje się jej jego Widmo. Proponuje ostatni taniec, a ona, przestraszona, woła: Stój, ach, stój!
i chowa się w ramionach męża. Rano prosi ojca o pomoc w spłacie gruntu.
Gospodyni
Żona Gospodarza (Anna Tetmajer). Silna, rozsądna, nie wierzy w opowieści męża.
Rozwiń
Gospodyni kładzie dzieci spać i pilnuje porządku w domu. Gdy mąż opowiada o Wernyhorze, uważa, że jest pijany. Każe ukryć złotą podkowę, bo według zwyczaju znalezione szczęście należy schować.
Radczyni
Krewna Pana Młodego z Krakowa, niechętna chłopom.
Rozwiń
Radczyni nie cieszy się z małżeństwa krewnego z chłopką. Jej zdanie o stosunkach miasta i wsi streszcza przysłowie: Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie
. Zgadza się jednak, żeby Zosia i Haneczka tańczyły z chłopami.
Klimina
Wdowa po wójcie, przyjaciółka Gospodyni, wesoła i rubaszna.
Rozwiń
Klimina rozmawia z Radczynią i chętnie wyswatałaby jej syna. W trakcie wesela zwołuje zamężne kobiety do oczepin.
Żyd (Mosiek)
Karczmarz z Bronowic. Przyszedł na wesele w interesach, nie dla zabawy.
Rozwiń
Żyd Mosiek mówi Panu Młodemu, że są tacy przyjaciele, co się nie lubią
. Prowadzi interesy z Księdzem i domaga się długu od Czepca. Kocha córkę Rachel i chciałby, żeby Pan Młody ożenił się z kimś takim jak ona.
Rachel
Córka Żyda, wykształcona i zafascynowana poezją. Z Poetą wymyśla gości na wesele.
Rozwiń
Rachel czyta, zna francuski, mówi o sztuce i dostrzega poezję wszędzie. W pierwszym akcie prosi, żeby na wesele zaprosić wszystkie dziwy, kwiaty, krzewy
, a Poeta dodaje: I chochoła!
W drugim akcie wraca przestraszona dziwnymi przeczuciami.
Ksiądz
Duchowny z chłopskiej rodziny, zajęty interesami.
Rozwiń
Ksiądz mówi o sobie: Sami swoi, polska szopa, i ja z chłopa, i wy z chłopa
. Państwo Młodzi przepowiadają mu karierę. Ksiądz ma wspólne sprawy z Żydem i broni jego interesów wobec Czepca.
Dziad
Stary chłop, który pamięta rabację galicyjską i widzi Upiora.
Rozwiń
Dziad wspomina rzeź z 1846 roku: Bawiom, bawiom, moiściewy, a toć były dawniej gniewy!
W drugim akcie ukazuje mu się Upiór i przedstawia się jako Szela. Żyd traktuje Dziada jak służącego.
Ojciec
Ojciec Panny Młodej, Gospodyni, Marysi i Jaśka. Doświadczony gospodarz.
Rozwiń
Ojciec cieszy się, że wydał córkę za pana z miasta. O gościach mówi: Ot, pany się nudzą sami, to się pieknie bawiom z nami
. Marysi, która prosi o pomoc, odpowiada, że nie jest bogaty.
Nos
Pijany dekadent, jeden z gości z Krakowa.
Rozwiń
Nos pije, bo jak mówi, wtedy czuje serce. Powtarza: Chopin gdyby jeszcze żył, toby pił
. W trzecim akcie zasypia w izbie, a w drugim próbuje wymienić z Kasprem butelkę wódki na pocałunek Kasi.
Zosia, Haneczka i Maryna
Młode panny z Krakowa, które tańczą z chłopami.
Rozwiń
Zosia i Maryna to siostry, a Haneczka jest siostrą Pana Młodego. Haneczka z Jaśkiem, a Zosia z Kasprem tańczą w pierwszym akcie. Zosia mówi później o braterstwie z chłopami: muru głową nie przewiercę
. Maryna flirtuje z Poetą.
Kasper, Kasia, Wojtek, Czepcowa, Kuba, Staszek, Isia
Weselnicy i domownicy: parobkowie, druhny, mąż Marysi i córka Gospodarza.
Rozwiń
Kasper (drużba) zabiega o Kasię i słucha rozkazu Czepca. Wojtek to mąż Marysi. Czepcowa jest żoną Czepca. Kuba i Staszek to parobkowie: Staszek znajduje złotą podkowę po koniu Wernyhory. Isia, najmłodsza córka Gospodarza, jako pierwsza widzi Chochoła.
Chochoł
Słomiana osłona róży, zaproszona na wesele. Na końcu gra do chocholiego tańca.
Rozwiń
Chochoł ukazuje się najpierw Isi. W ostatniej scenie wchodzi na skrzynię i nakazuje Jaśkowi rozbroić chłopów: Powyjmuj im kosy z rąk
. Gra na skrzypcach, a wszyscy tańczą. Powtarza: Ostał ci sie ino sznur
.
Widmo
Duch dawnego narzeczonego Marysi, malarza.
Rozwiń
Widmo przychodzi do Marysi, wspomina wspólne chwile i prosi o taniec. Ona jednak boi się go dotknąć i woła o pomoc.
Stańczyk
Nadworny błazen z obrazu Matejki. Zarzuca Dziennikarzowi bierność.
Rozwiń
Stańczyk mówi o dzwonie Zygmunta jako symbolu dawnej potęgi i krytykuje Dziennikarza za pisanie, które usypia naród. Daje mu kaduceusz: Masz tu kaduceus, chwyć!
Rycerz Czarny (Zawisza)
Zjawa dawnego rycerza, która wzywa Poetę do walki.
Rozwiń
Rycerz Czarny wzywa Poetę: Na koń, zbudź się, ty żak
. Przypomina czasy Jagiełły i Grunwald. Poeta ostatecznie nie składa mu przysięgi.
Hetman
Zjawa Ksawerego Branickiego, uczestnika Targowicy.
Rozwiń
Hetman skarży się, że diabły męczą go w piekle, i wyrzuca Panu Młodemu ożenek z chłopką. Na końcu kpi: sursum corda, wiwat Car!
Upiór (Szela)
Zjawa Jakuba Szeli, wodza rabacji galicyjskiej.
Rozwiń
Upiór jest zakrwawiony i prosi Dziada o wodę. Przedstawia się: ja Szela!!
, a o swojej wizycie mówi: Przyszedłem tu do Wesela
. Przypomina szlachcie rzeź z 1846 roku.
Wernyhora
Legendarny lirnik z Ukrainy. Przynosi Gospodarzowi trzy rozkazy i złoty róg.
Rozwiń
Wernyhora wita Gospodarza słowami: Sława, panie Włodzimierzu
. Zleca mu rozesłanie wici, zebranie ludzi i nasłuchiwanie tętentu od krakowskiego gościńca, a potem daje złoty róg. Po jego odjeździe Staszek znajduje złotą podkowę.
Pytania i odpowiedzi
Którzy bohaterowie „Wesela” mają prawdziwych pierwowzorów?
Większość postaci realistycznych. Pan Młody to Lucjan Rydel, Panna Młoda to Jadwiga Mikołajczykówna, Gospodarz to Włodzimierz Tetmajer, Poeta to Kazimierz Przerwa-Tetmajer, a Dziennikarz to Rudolf Starzewski.
Ile postaci fantastycznych występuje w „Weselu”?
Siedem: Chochoł, Widmo, Stańczyk, Rycerz Czarny, Hetman, Upiór i Wernyhora. Poza Chochołem pojawiają się w drugim akcie.
Który bohater jest głównym bohaterem dramatu?
Dramat nie ma jednego głównego bohatera. Ważne są Gospodarz, Poeta, Pan Młody, Czepiec i Jasiek, bo to oni wchodzą w relacje ze zjawami i decydują o losie złotego rogu.
Którzy bohaterowie to chłopi?
Czepiec, Jasiek, Panna Młoda, Ojciec, Dziad, Marysia, Wojtek, Kasper, Kasia, Czepcowa, Kuba i Staszek. Należy do nich też Ksiądz z pochodzenia.