Motywy literackie w „Zbrodni i karze”
W „Zbrodni i karze” ważne są motywy zbrodni i kary, sumienia, nędzy, miasta, ofiary, wiary, miłości i przemiany. Wszystkie łączą się w historii Raskolnikowa, który po zabójstwie traci spokój i dopiero w epilogu zaczyna odnowę.
Zbrodnia i wina
Raskolnikow zabija lichwiarkę Alonę Iwanownę i jej siostrę Lizawietę. Sam mówi Soni: nie człowieka zabiłem, zabiłem zasadę
. Więcej: Dlaczego Raskolnikow zabił.
Kara i cierpienie
Pierwszą karą jest gorączka, lęk i samotność po zbrodni. Drugą wyrok: osiem lat ciężkich robót na Syberii. Najważniejsze jest jednak cierpienie, które prowadzi do odrodzenia. Więcej: Kara i odrodzenie.
Sumienie
Raskolnikow nie żałuje przez większość powieści, ale sumienie dręczy go gorączką, omdleniami i strachem przed każdym spojrzeniem. Porfiry mówi mu, że natura, jak zwierciadło, zdradza kłamcę.
Człowiek niezwykły i teoria
Raskolnikow dzieli ludzi na zwykłych i niezwykłych. Wzorem jest dla niego Napoleon. Więcej: Teoria Raskolnikowa.
Nędza i ubóstwo
Raskolnikow mieszka w klitce podobnej do trumny, rodzina Marmieładowów w pokoju przechodnim, a Sonia sprzedaje swoje ciało. Więcej: Petersburg w powieści.
Miasto
Petersburg w lipcowym upale jest miejscem zaduchu, szynków i brudnych podwórzy. Swidrygajłow nazywa go miastem półwariatów.
Ofiara i poświęcenie
Sonia poświęca się dla rodziny, Dunia chce wyjść za Łużyna dla brata, a Raskolnikow oddaje wdowie dwadzieścia rubli. Mikołaj bierze na siebie cudzą winę, bo chce przyjąć cierpienie.
Wiara i Bóg
Sonia czyta o wskrzeszeniu Łazarza, Marmieładow wierzy w Sąd Ostateczny, Raskolnikow w epilogu sięga po Ewangelię. Więcej: Religia w powieści.
Miłość
Miłość Soni i Raskolnikowa, miłość matki do syna i Razumichina do Duni. W epilogu to miłość budzi bohatera do nowego życia.
Sen i choroba
Sen o koniu poprzedza zbrodnię, gorączka następuje po niej, a sen o zarazie zamyka powieść. Więcej: Sny w powieści.
Samobójstwo
Swidrygajłow strzela sobie w głowę na Małej Newie. Raskolnikow w epilogu zastanawia się, dlaczego sam się nie zabił, gdy stał nad rzeką.
Sobowtór
Swidrygajłow jest ciemnym odbiciem Raskolnikowa: obaj nie wierzą w życie pozagrobowe i przekroczyli granicę. Obaj są też związani z Dunią.
Alkoholizm
Marmieładow pije, kradnie żonie pieniądze i mówi, że pije nie po to, żeby zapomnieć, ale żeby bardziej cierpieć.
Pytania i odpowiedzi
Jakie są najważniejsze motywy „Zbrodni i kary”?
Zbrodnia i kara, sumienie, nędza, miasto, ofiara, wiara, miłość i przemiana. Wszystkie łączą się w historii Raskolnikowa.
Który motyw jest centralny?
Zbrodnia i kara. Powieść pokazuje, że prawdziwą karą jest wewnętrzne cierpienie, a nie tylko wyrok sądu.
Jak motyw snu wiąże się z motywem winy?
Sen o koniu ostrzega przed zbrodnią, a sen o zarazie pokazuje, do czego prowadzi przekonanie, że tylko ja mam rację.