Stanisław Wokulski: charakterystyka
Opracowanie
Czterdziestosześcioletni bohater powieści Bolesława Prusa to jedna z najciekawszych postaci w literaturze polskiej. Dlaczego? Ponieważ jego osobowość nie jest jednoznaczna, lecz pełna sprzeczności.
Jako młody chłopiec, mimo szlacheckich korzeni, trafił do sklepu i restauracji Hopfera na stanowisko subiekta. Jego ojciec stracił majątek odziedziczony po dziadku Stanisława. Choć ciężko pracował w sklepie, a wszystkie zarobione pieniądze musiał oddawać ojcu. Przy pomocy studentów-subiektów i Ignacego Rzeckiego zdał pomyślnie końcowe egzaminy w Szkole Przygotowawczej i dostał się na wyższy stopień edukacji do Szkoły Głównej.
Po dwóch latach nauki zaangażował się w działalność spiskową i organizację demonstracji religijno-patriotycznych. W końcu przerwał studia i wziął udział w walkach partyzanckich, wskutek czego został zesłany na Syberię. Pobyt w niewoli spożytkował na badania naukowe, dzięki czemu zdobył uznanie w środowisku. Do kraju powrócił w 1870 roku z nadzieją na dalszy rozwój.
Szybko się jednak rozczarował, wygłaszając wewnętrzny monolog – podsumowanie swych aspiracji: „Potem w wielkich konturach przyszła mu na myśl jego własna historia. Kiedy dzieckiem będąc łaknął wiedzy - oddano go do sklepu z restauracją. Kiedy zabijał się nocną pracą, będąc subiektem - wszyscy szydzili z niego, zacząwszy od kuchcików, skończywszy na upijającej się w sklepie inteligencji.
Kiedy nareszcie dostał się na uniwersytet - prześladowano go. Odetchnął dopiero na Syberii, gdzie został zesłany za udział w powstaniu styczniowym. Tam mógł pracować, tam zdobył uznanie i przyjaźń Czerskich, Czekanowskich, Dybowskich. Wrócił do kraju prawie uczonym, lecz gdy w tym kierunku szukał zajęcia, zakrzyczano go i odesłano do handlu... " To taki piękny kawałek chleba w tak ciężkich czasach” [Rozdział 8, tom I].
Wziął ślub z wdową po majętnym Janie Minclu, a z kolei po jej śmierci stał się właścicielem dosyć pokaźnego majątku. Żył bez sprecyzowanego celu, pogrążając się w apatii i melancholii. Taki stan trwał do momentu ujrzenia w teatrze panny Izabeli Łęckiej. Aby pokonać przepaść dzielącą go od arystokratki, postanowił zdobyć duży majątek. Pojechał więc na wojnę do Bułgarii, na której, dzięki zajmowaniu się wojskowymi dostawami, powiększył swój fundusz dziesięciokrotnie. Od tej pory bohater zaczął zabiegać o względy ukochanej, co jest głównym tematem powieści.
Imię i nazwisko: Stanisław Wokulski.
Wiek: 46 lat.
Płeć: mężczyzna.
Pochodzenie: szlacheckie.
Miejsce zamieszkania: Warszawa, Krakowskie Przedmieście.
Moi przyjaciele to: Ignacy Rzecki, doktor Szuman, Julian Ochocki.
Moim najlepszym przyjacielem jest: Ignacy Rzecki.
Moi wrogowie to: Kazimierz Starski.
Mój największy sukces: dziesięciokrotne pomnożenie majątku na wojnie w Bułgarii.
Najbardziej chciałbym: by panna Łęcka odwzajemniła moje uczucia.
Gdybym mógł cofnąć czas: nie poszedłbym do teatru, gdzie po raz pierwszy zobaczyłem pannę Izabelę.
Najbardziej żałuję: lat straconych na zdobycie serca Łęckiej. Boję się: niczego się nie boję.
Jestem dumny z tego, że: pomogłem wielu ludziom.
Miłość to dla mnie: wciąż zagadkowe uczucie.
Małżeństwo to dla mnie: powód do ustatkowania się.
Podziwiam: profesora Geista za upór w pracy nad wynalazkami.
Marzę o : powszechnej sprawiedliwości społecznej.
Zamierzam: poświęcić się nauce.
W przyszłości: planuję osiąść na wsi, z dala od miejskich tłumów.
Cieszę się: z postępu we współczesnym świecie.
Moja pasja: nauki przyrodnicze.
Moja największa zaleta: to upór w dążeniu do celu.
Moja wada: nadwrażliwość.
Nie potrafiłbym obejść się bez: marzeń i pieniędzy.
W innych doceniam: ambitne stawianie sobie celów, przedsiębiorczość.
Mój sposób na chandrę: długie spacery.
Lubię: spotkania z przyjaciółmi.
Jeśli chodzi o pieniądze, to: nie są one dla mnie celem samym w sobie, a środkiem do realizacji planów.
Czuję satysfakcję, gdy: inni wydźwigają się z nędzy i złej sytuacji.
Stanisław Wokulski po wzbogaceniu się na wojnie rosyjsko-tureckiej zgromadził wielki majątek. Po powrocie hojnie wspiera wszelkie charytatywne akcje. Na ręce baronowej ofiarowuje wsparcie dla ochronki dla sierot. Pomaga w urządzeniu miejsca zbiórki datków podczas świąt wielkanocnych. Sponsoruje: „fontannę, ptaszki i dywany do ubrania grobu Pańskiego”. Osobiście wykłada niemałą kwotę. Wygraną z wyścigu końskiego również przeznacza na wsparcie dla potrzebujących. Gesty te wykonuje publicznie, pragnąc zjednać sobie arystokrację.
Jednak Wokulski jest także filantropem w sytuacjach, gdy nikt tego nie widzi. Pomaga podnieść się z nędzy furmanowi Wysockiemu. Zatrudnia go przy dostawach do swego sklepu. Załatwia też przeniesienie do dawnego miejsca pracy jego bratu – dróżnikowi. Wstawia się za kobietą upadłą – Marianną u magdalenek. Wskutek tego dziewczyna przestaje być prostytutką i zaczyna pracę jako szwaczka.
Wokulski pomaga także zdolnemu Węgiełkowi. Gdy dowiaduje się, że stracił warsztat w pożarze zabiera go do Warszawy. Pomaga otworzyć zakład. Dba o dalsze losy i sytuację materialną osób, którym pomógł, na przykład organizuje ślub Marianny i Węgiełka.
Wspiera także Helenę Stawską. Najpierw zatrudnia ją w sklepie, a później pomaga założyć jej sklep w Częstochowie.
Główny bohater utworu zarządza wielki majątkiem i zatrudnia wiele setek ludzi. W swych decyzjach często wspomina o ich losie. Zapewnia byt wielu rodzinom. Z jednej strony hojne datki na cele charytatywne są robione na pokaz. Z drugiej o wrażliwości i sercu Wokulskiego świadczą jego gesty wobec prostych ludzi.