„Lalka” Prusa: streszczenie w pigułce

W 1878 roku do Warszawy wraca Stanisław Wokulski, dawny subiekt, który dorobił się majątku na wojnie tureckiej. Wcześniej uczył się, wyjechał do Irkucka, a po powrocie ożenił się z wdową po właścicielu sklepu galanteryjnego i po jej śmierci odziedziczył interes. Sklepem zarządza Ignacy Rzecki, który wieczorami w tajemnicy pisze pamiętnik i wspomina dawne czasy.

Tomasz Łęcki, dawniej zamożny, jest bankrutem, a jego córka Izabela wychowana w luksusie ma poślubić kogoś bogatego. Wokulski zakochuje się w niej, choć ona z początku gardzi nim jako kupcem.

Aby zbliżyć się do ukochanej, Wokulski w tajemnicy wykupuje weksle Tomasza Łęckiego i jego kamienicę. Kupuje też ulubioną klacz Izabeli i wygrywa wyścigi. Baron Krzeszowski, którego Wokulski potrącił, wyzywa go na pojedynek, w którym Wokulski go rani. Hojnie pomaga innym: zatrudnia Wysockiego, wspiera byłą prostytutkę Mariannę. Rzecki z niepokojem patrzy, jak przyjaciel traci dla Izabeli głowę.

Po powrocie Wokulski spotyka Izabelę w Zasławiu, u prezesowej Zasławskiej. Przez kilka dni wydaje się, że zbliżają się do siebie, ale Izabela kokietuje go i nie daje jednoznacznej odpowiedzi. Wokulski sprzedaje sklep Szlangbaumom i nieudolnie próbuje wejść do arystokratycznego świata.

Wokulski popada w apatię, rezygnuje ze spółki, sprzedaje majątek Henrykowi Szlangbaumowi i razem z Ochockim zajmuje się badaniami. Potem znika w Moskwie. Zostaje odczytany jego testament, w którym wspomina Rzeckiego, Ochockiego, panią Stawską i Węgiełka. W zasławskim zamku dochodzi do wybuchu, więc doktor Szuman przypuszcza, że Wokulski zginął w ruinach. Rzecki w to nie wierzy, ale umiera po tym, jak Szlangbaum oskarża go o wynoszenie towarów. Izabela po śmierci ojca planuje wstąpić do klasztoru.