PrzedwiośnieStefan Żeromski

Streszczenie „Przedwiośnia” w pigułce

„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego to powieść z 1924 roku o losach Cezarego Baryki, który dorasta w rewolucyjnym Baku, a potem poznaje odrodzoną Polskę. Ma trzy części: „Szklane domy”, „Nawłoć” i „Wiatr od wschodu”, poprzedzone krótkim wstępem „Rodowód”. Powieść nie ma numerowanych rozdziałów, więc ta pigułka opowiada fabułę w ośmiu etapach. Część po części omawia osobny artykuł, a plan wydarzeń podaje kolejne punkty fabuły.

Rodowód i dzieciństwo w Baku

Seweryn Baryka jest Polakiem, który zrobił w Rosji karierę urzędnika, choć nie ma wykształcenia. W Siedlcach ożenił się z Jadwigą z Dąbrowskich i zabrał ją za sobą w głąb Rosji. Ich jedyny syn Cezary wychowuje się w dostatku w Baku, mieście naftowym nad Morzem Kaspijskim. W rodzinie przechowuje się książeczkę z zapiskiem o przodku Kalikście Baryce, który walczył w powstaniu, i Seweryn traktuje ją jak świętość.

Wojna, swoboda i rewolucja

W 1914 roku Seweryn idzie na wojnę, a czternastoletni Cezary zaczyna włóczyć się po ulicach i nie słucha matki. Z frontu przychodzą coraz rzadsze listy, aż w końcu nie przychodzą wcale. Gdy do Baku dociera rewolucja, Cezary chodzi na wiece, patrzy na egzekucje i z przekonania oddaje bolszewikom ukryte złoto ojca. Matka, żeby wyżywić syna, przemyca zboże, a potem trafia do przymusowych robót w porcie.

Śmierć matki i rzeź w Baku

Pani Jadwiga umiera z wycieńczenia, a na pogrzebie Cezary widzi, że ktoś zdarł jej z palca obrączkę. Wiara w rewolucję słabnie, a w mieście wybucha walka Tatarów z Ormianami. Cezary zostaje wciągnięty w obronę miasta, potem przeżywa wkroczenie Turków, a po rzezi musi zakopywać zwłoki. W obozie pracy poznaje dawno niewidzianego ojca, który udaje chorego umysłowo, żeby nikt go nie rozpoznał.

Szklane domy i droga do Polski

Seweryn i Cezary ruszają do Polski przez Moskwę i Charków. W pociągu ojciec opowiada synowi o szklanych domach, które przodek Baryków wymyślił na polskim wybrzeżu. W Charkowie giną im walizka i rodzinna książeczka, a Seweryn coraz bardziej choruje. Umiera w ostatnim wagonie pociągu repatriacyjnego, a Cezary sam dojeżdża do granicy i widzi zamiast szklanych domów brudną wieś.

Warszawa i wojna z bolszewikami

W Warszawie Cezary szuka Szymona Gajowca, dawnego wielbiciela swojej matki, i zaczyna studia medyczne. Gdy wybucha wojna z bolszewikami w 1920 roku, idzie do wojska. Zaprzyjaźnia się z Hipolitem Wielosławskim, którego ratuje w lesie, a po wojnie dostaje od niego zaproszenie na wypoczynek do dworu w Nawłoci pod Częstochową.

Nawłoć: dwór, Laura i Karolina

W Nawłoci panuje wesołe życie dworu, a Cezary poznaje rodzinę Hipolita, księdza Anastazego, młodą Karolinę Szarłatowiczównę i pensjonarkę Wandę Okszyńską. Zakochuje się w sąsiadce, wdowie Laurze Kościenieckiej z Leńca, i zaczyna z nią romans. Równocześnie flirtuje z Karoliną. Na pikniku w Odolanach Karolina odkrywa prawdę, a wkrótce potem umiera otruta. Podejrzenie pada na Wandę, ale jej winy nie da się udowodnić.

Bójka z Barwickim i pobyt w Chłodku

Narzeczony Laury, Barwicki, nakrywa Cezarego w nocy w jej domu. Dochodzi do bójki, Laura staje po stronie narzeczonego, a Cezary uderza ją w twarz i ucieka. Ksiądz Anastazy namawia go na spowiedź, ale Cezary odmawia. Na dwa tygodnie zamieszkuje w folwarku Chłodek, gdzie zobaczył, jak ciężko żyją parobkowie i komornicy. Potem wraca do Warszawy.

Spory o Polskę i pochód na Belweder

W Warszawie Cezary pomaga Gajowcowi pisać książkę i spiera się z nim o to, jak odbudować kraj. Spiera się też z komunistą Antonim Lulkiem i na zebraniu komunistów mówi, że robotnicy nie są gotowi do władzy. Spotkanie z Laurą w Ogrodzie Saskim kończy się rozstaniem. W pierwszym dniu przedwiośnia 1924 roku Cezary idzie w żołnierskim stroju na czele pochodu robotników pod Belweder i na końcu rusza sam na szereg żołnierzy.

Pytania i odpowiedzi

O czym jest „Przedwiośnie” w skrócie?

O młodym Cezarym Baryce, który dorasta w Rosji w czasie wojny i rewolucji, a potem przyjeżdża do niepodległej Polski z marzeniem o szklanych domach i widzi tu biedę oraz podziały. Szuka idei, która uzdrowi kraj, i ostatecznie staje na czele pochodu robotników.

Jak kończy się powieść?

Cezary maszeruje w żołnierskim stroju na czele robotników pod Belweder, a przed samym szeregiem żołnierzy rusza sam do przodu. Autor nie mówi, co dzieje się dalej, więc zakończenie jest otwarte.

Gdzie przeczytać dłuższe wersje streszczenia?

Streszczenie część po części znajdziesz w osobnym artykule, plan wydarzeń w planie, a pełne streszczenie szczegółowe na stronie głównej lektury.