PrzedwiośnieStefan Żeromski

Szymon Gajowiec: charakterystyka

Szymon Gajowiec to wysoki urzędnik skarbowy w Warszawie, którego Cezary zna z polecenia ojca. Kochał kiedyś matkę Cezarego i dlatego przyjmuje go do siebie, daje mu pracę i staje się jego opiekunem. W powieści reprezentuje wizję odbudowy państwa przez powolne reformy i pracę.

Kim jest Gajowiec

Narrator opisuje go słowami: sztywny i wytworny biurokrata, stary kawaler, pedant i zimny służbista. Jest dygnitarzem w sprawach skarbowych, a gospodyni pensjonatu nazywa go wiceministrem. Mieszka w wynajętym salonie, w którym wiszą portrety Mariana Bohusza, Stanisława Krzemińskiego i Edwarda Abramowskiego, jego nauczycieli.

Dawny wielbiciel Jadwigi i opiekun Cezarego

Przed śmiercią ojciec radzi Cezaremu, żeby w Warszawie odnalazł Szymona Gajowca. Gajowiec słucha opowieści o losach Jadwigi ze łzami w oczach i spokojnie przyznaje, że kochał ją, gdy był biednym urzędnikiem w Siedlcach. Wydano ją za lepszego kandydata. Rozmowy o niej łączą obu mężczyzn: Tak to z panem Gajowcem kochali się obadwaj na nowo w widmie panny Jadwigi.

Gajowiec pomaga Cezaremu dostać się na studia, daje zaliczkę na ubranie i zatrudnia go przy pisaniu książki. O Cezarym mówi się, że ma w nim jedyny teraz quasi-opiekun i duchowy ojciec, co oznacza, że Gajowiec zastępuje mu rodziców.

Program Gajowca: reformy i praca

Gajowiec uważa, że Polska dopiero zaczyna: To dopiero przedwiośnie nasze. Jego nauczyciele, jak mówi, wierzyli w kraj i pracowali dla niego, ale on chce, żeby ich wiara była wdrożone w pracę, w czyny. Liczy na stopniowe reformy, nową walutę i zmianę własności ziemi, a także na siłę modlitwy. Mówi: Dziwna, przedziwna jest siła modlitwy.

Spór z Cezarym

Cezary zarzuca Gajowcowi, że rządzący nie mają odwagi do wielkiego czynu: Polsce trzeba na gwałt wielkiej idei! Uważa, że jego hasłem jest jakoś to będzie. Spór nie kończy się niczyją klęską ani zwycięstwem. Obaj zostają w dobrych stosunkach i Cezary dalej korzysta z jego pomocy.

Pytania i odpowiedzi

Skąd Cezary zna Gajowca?

Ojciec poleca mu go przed śmiercią jako dawnego znajomego rodziny. Gajowiec kochał kiedyś matkę Cezarego w Siedlcach.

Jaką funkcję pełni Gajowiec w państwie?

Jest wysokim urzędnikiem skarbowym, nazywanym wiceministrem. Zajmuje się finansami i reformami państwa.

Co Gajowiec sądzi o odbudowie Polski?

Uważa, że trzeba ją odbudowywać powoli, pracą i reformami. Podkreśla, że Polska jest dopiero na początku, i nie wyklucza pomocy opatrzności.

Czym zajmuje się Cezary u Gajowca?

Pomaga mu przy pisaniu książki i dostaje za to zarobek, który pozwala mu utrzymać się w Warszawie.