PrzedwiośnieStefan Żeromski

Śmierć Karoliny i zagadka Wandy Okszyńskiej

Karolina Szarłatowiczówna umiera w Nawłoci po tym, jak wypija szklankę wody z sokiem. Lekarz stwierdza otrucie, a sekcja pokazuje strychninę. Podejrzenie pada na Wandę Okszyńską, która podała napój, ale sąd wypuszcza ją z braku dowodów. Powieść nie rozstrzyga, kto naprawdę jest winny.

Kim są obie dziewczyny

Karolina jest siostrą cioteczną Hipolita, która straciła dobra na Ukrainie, gdy zaczęła się rewolucja. Pracuje w Nawłoci przy drobiu i zakochuje się w Cezarym. Wanda ma szesnaście lat i przyjeżdża z Częstochowy do wujostwa Turzyckich, bo nie mogła przejść z piątej do szóstej klasy. Jest nieśmiała, ucieka przed perliczką, a przy fortepianie okazuje wielki talent. Cezary gra z nią na cztery ręce, a ona zakochuje się w nim bez pamięci.

Dzień otrucia

Po pikniku w Odolanach Karolina wie o romansie Cezarego z Laurą. Tego dnia pije u Turzyckich wodę z sokiem porzeczkowym, którą przynosi Wanda wraz z cukiernicą. Wieczorem Karolina przybiega z ogrodu z krzykiem, a lekarz stwierdza: Tu jest wyraźne otrucie. Umierając, Karolina żegna się z Cezarym, a ksiądz Anastazy łączy ich ręce stułą.

Anastazy mówi zebranym: To nie jest samobójczyni. To jest ofiara. Nie może powiedzieć nic więcej, bo wie wszystko ze spowiedzi.

Śledztwo i podejrzenia

Rodzina odtwarza całe popołudnie Karoliny. Okazuje się, że sok i woda były nieszkodliwe: Hipolit sam próbuje soku i mówi, że to coś innego. Wanda przyznaje, że sama osłodziła wodę cukrem z cukiernicy. W czasie sekcji znajdują strychninę, a w szafie Turzyckiego słoik z tą samą trucizną. Wandę aresztują, ale później wypuszczają, bo nie ma prawdziwych dowodów. Dziewczyna prawie się nie broni i zaprzecza wszystkiemu.

Reakcja Cezarego

Cezary jako jedyny pamięta, że Wanda szybko nakryła kiedyś jego rękę swoją, i wciąż myśli o tej chwili. Śmierć Karoliny niewiele jednak go porusza, bo wojna i rewolucja w Baku wyziębiły w nim wrażliwość, a myśli zajmuje mu romans z Laurą. Ksiądz Anastazy bezskutecznie namawia go na spowiedź.

Pytania i odpowiedzi

Kto otruł Karolinę?

Powieść tego nie mówi. Podejrzenie pada na Wandę, która podawała napój, i w szafie jej wuja znaleziono słoik ze strychniną, ale nie ma dowodu jej winy.

Czym została otruta Karolina?

Strychniną, którą znaleziono w jej ciele w czasie sekcji.

Dlaczego Wandę wypuszczono z aresztu?

Z braku prawdziwych dowodów przeciwko niej. Dziewczyna prawie się nie broniła, ale zaprzeczała zarzutom.

Co robi ksiądz Anastazy po śmierci Karoliny?

Mówi, że Karolina nie jest samobójczynią, tylko ofiarą, i nie ujawnia tajemnicy spowiedzi. Później usiłuje namówić Cezarego na spowiedź.