„Przedwiośnie” Żeromskiego: bohaterowie
Głównym bohaterem „Przedwiośnia” jest Cezary Baryka, który w ciągu dziesięciu lat dorasta z Baku do Warszawy. Obok niego najważniejsi są jego rodzice, Seweryn i Jadwiga, kochanka Laura Kościeniecka oraz dwaj doradcy z Warszawy: Szymon Gajowiec i Antoni Lulek. Postacie drugoplanowe, głównie z dworu w Nawłoci, opisano krótko, z możliwością rozwinięcia.
Cezary Baryka
Jedynak z Baku, który po śmierci rodziców szuka idei dla siebie i dla Polski.
Cezary ma na początku czternaście lat, a na końcu dwadzieścia cztery. Jako chłopiec w Baku zachwyca się rewolucją, a po śmierci matki i rzezi w mieście traci wiarę w jej hasła. W Polsce studiuje medycynę, idzie na wojnę z bolszewikami i zaprzyjaźnia się z Hipolitem Wielosławskim. W Nawłoci zakochuje się w Laurze, a w Warszawie spiera się z Gajowcem i Lulkiem. Jest inteligentny i szczery, ale porywczy i niestały w uczuciach.
Seweryn Baryka
Ojciec Cezarego, urzędnik z Baku, który opowiada synowi o szklanych domach.
Seweryn jest Polakiem z zubożałej szlachty, który zrobił w Rosji karierę urzędnika, choć nie miał wykształcenia. Po wybuchu wojny zostaje wcielony do armii rosyjskiej, a potem przechodzi do legionów. Wraca do Baku jako człowiek odmieniony, udaje chorego umysłowo w obozie pracy, żeby spotkać syna, i w drodze do Polski opowiada mu o szklanych domach. Umiera w pociągu przed granicą.
Jadwiga Baryka
Matka Cezarego, która w czasie rewolucji ratuje rodzinę przed głodem.
Jadwiga pochodzi z Siedlec i przez całe życie tęskni za rodzinnymi stronami. Przy mężu jest cichym cieniem, a po jego wyjeździe musi sama prowadzić dom. W czasie rewolucji przemyca zboże, a za pomoc dla księżnej Szczerbatow-Mamajew trafia do przymusowych robót w porcie, gdzie umiera z wycieńczenia.
Laura Kościeniecka
Wdowa z Leńca, największa miłość Cezarego.
Laura jest o dwa lata starsza od Cezarego, mieszka w pałacu w Leńcu i jest narzeczoną bogatego Barwickiego. W Nawłoci zaczyna romans z Cezarym, który kończy się po bójce z narzeczonym. W Ogrodzie Saskim mówi mu, że przez tamtą awanturę musiała natychmiast wyjść za Barwickiego.
Szymon Gajowiec
Wysoki urzędnik skarbowy, dawny wielbiciel matki Cezarego i opiekun w Warszawie.
Gajowiec jest „sztywnym i wytwornym biurokratą”, starym kawalerem, który kochał Jadwigę, gdy była młodą panną w Siedlcach. Przyjmuje Cezarego do siebie, daje mu pracę przy pisaniu książki i przedstawia mu swoją wizję odbudowy Polski przez powolne reformy.
Antoni Lulek
Student prawa i komunista, który chce rewolucji w Polsce.
Lulek jest chorowitym, świetnie oczytanym studentem, który w czasie wojny siedział w więzieniach rosyjskich i niemieckich. Zaprowadza Cezarego na zebranie komunistów, ale po jego przemówieniu obrzuca go obelgami. W ostatniej scenie idzie obok niego na czele pochodu.
Bohaterowie drugoplanowi
Hipolit Wielosławski
Przyjaciel Cezarego z wojny i gospodarz dworu w Nawłoci.
Rozwiń
Hipolit jest studentem i zamożnym szlachcicem. Cezary ratuje go po bitwie w lesie Rogacz, a on zaprasza go później do Nawłoci i oddaje mu do dyspozycji folwark Chłodek. Kocha konie, dobre jedzenie i towarzystwo, a nędzy swoich ludzi nie dostrzega.
Karolina Szarłatowiczówna
Kuzynka Hipolita, która zakochuje się w Cezarym i umiera otruta.
Rozwiń
Karolina straciła majątek na Ukrainie, gdy zaczęła się rewolucja, i pracuje w Nawłoci przy drobiu. Zakochuje się w Cezarym, a gdy na pikniku widzi go z Laurą, jest załamana. Umiera tego samego dnia z objawami otrucia, po wypiciu szklanki wody z sokiem. Przed śmiercią ksiądz Anastazy łączy jej rękę z ręką Cezarego i błogosławi ich stułą.
Wanda Okszyńska
Nieśmiała szesnastolatka z Częstochowy, utalentowana pianistka, o którą podejrzewa się otrucie Karoliny.
Rozwiń
Wanda ma szesnaście lat i mieszka u ciotki Turzyckiej, bo nie mogła przejść z piątej do szóstej klasy. Gra na fortepianie i zakochuje się w Cezarym. Po śmierci Karoliny ją aresztują, ale wypuszczają z braku dowodów.
Ksiądz Anastazy
Przyrodni brat Hipolita, wesoły ksiądz z Nawłoci.
Rozwiń
Anastazy lubi dobre jedzenie, wino i żarty, a rano trudno go obudzić na mszę. Wobec śmierci Karoliny staje się poważny: słyszy jej spowiedź i mówi zebranym, że to „nie jest samobójczyni”, tylko „ofiara”. Później daremnie namawia Cezarego na spowiedź.
Barwicki
Bogaty narzeczony Laury.
Rozwiń
Barwicki jest przedsiębiorcą i zamożnym ziemianinem, w oczach Hipolita „bogatym nuworyszem”. Chce się ożenić z Laurą i przejąć jej majątek w Leńcu. Nakrywa Cezarego w jej domu i bije się z nim, a potem zostaje jej mężem.
Buławnik
Kolega Cezarego z medycyny, z którym mieszka w Warszawie.
Rozwiń
Buławnik jest studentem medycyny, mieszkającym razem z Cezarym w żydowskiej dzielnicy. Narrator opisuje go jako umysł jasny, racjonalistyczny i niecierpiący mgły, którą lubił się otaczać Lulek.
Gruboszewski
Ekonom z Chłodka, który boi się, że Cezary zajmie jego posadę.
Rozwiń
Gruboszewski zarządza folwarkiem Chłodek i przyjmuje Cezarego jako gościa. Przez dwa tygodnie podejrzewa go, że czyha na jego posadę, a Cezary tłumaczy mu, że jest „najzwyklejszy Baryka”, a nie „jaśnie pan”.