Czas i miejsce akcji w „Antygonie”
Akcja „Antygony” trwa jeden dzień i toczy się przed pałacem królewskim w Tebach. Zaczyna się przed świtem, tuż po odejściu wojsk z Argos, a chór wita wschodzące słońce. To, co dzieje się poza placem przed pałacem (pochówek Polinika, śmierć Antygony w grocie), widz poznaje z relacji bohaterów.
Jeden dzień i jedno miejsce
Akcja rozgrywa się w ciągu jednego dnia przed pałacem królewskim w Tebach, a rozpoczyna przed świtem. O czasie tragedii wnioskować można na podstawie pieśni parodosowej Chóru, który wykonuje hymn pochwalny na cześć wschodzącego słońca:
„O słońca grocie, coś jasno znów Tebom Błysnął po trudach i znoju, Złote dnia oko, przyświecasz ty niebom (...) Witaj! (...)”
Miejsce akcji podaje już wstęp do tekstu: „Rzecz dzieje się przed dworem królewskim w Tebach”. Na ten plac wchodzą kolejno wszystkie postacie, a o wydarzeniach z innych miejsc widz dowiaduje się z ich słów.
Po czym poznajemy porę dnia
Noc przed świtem
Uprzednio, w Prologosie, ukazana jest Antygona namawiająca siostrę do pochówku zwłok brata - Polinejkesa, który poległ podczas starcia z Eteoklesem. Wiadomo również, że walka niedawno się skończyła, o czym wspomina Ismena:
„Od dnia, gdy braci straciłyśmy obu, W bratnim zabitych razem pojedynku Odkąd tej nocy odeszły Argiwów Hufce, niczego więcej nie zaznałam (...)”
Rozkaz wydany przez Kreona zabraniał grzebania Polinika, dlatego logiczne jest, że Antygona decyduje się na „złamanie” zakazu pod osłoną nocy, aby łatwiej ujść czujności straży. Jej dialog z młodszą siostrą również musi toczyć się w półmroku. Dopiero potem następuje powitalna pieśń słońca. (parodos)
Pory dnia w tekście
| Część | Co mówi o czasie |
|---|---|
| Prologos | rozmowa sióstr toczy się przed świtem, po nocy, w którą odeszły wojska z Argos |
| Parodos | chór wita wschodzące słońce hymnem |
| Epejsodia i eksodos | reszta wydarzeń mieści się w tym samym dniu; tekst nie podaje dokładnych godzin |
Reszta dnia
W dalszych częściach są tylko pojedyncze wskazówki. Strażnik opowiada, że gdy straż siedziała na wzgórzu przy odkrytym ciele, „zabłysnął w środku ognisty krąg słońca”, a potem zerwał się wicher i powietrze wypełniła kurzawa. W eksodosie Kreon, szukając śmierci, woła: „Niechbym nie ujrzał jutrzejszej ja zorzy!”. O jutrze mówi więc jak o dniu, którego nie chce doczekać, a tragedia kończy się jeszcze tego samego dnia.
Co wydarzyło się przed akcją
Akcja zaczyna się zaraz po wojnie, w której zginęli obaj synowie Edypa. Jej początki wyjaśnia legenda o przekleństwie rzuconym na braci.
Pojedynek braci jest tłem całej tragedii. Ismena mówi o nim w pierwszej scenie, a chór w parodosie opisuje miejsce, „gdzie brat na brata podniósł ramię”.
Co dzieje się poza sceną
| Wydarzenie | Gdzie się dzieje | Skąd o nim wiemy |
|---|---|---|
| pochówek Polinika | pole poza murami miasta | relacja Strażnika |
| śmierć Antygony i Hajmona | skalna grota, grobowiec | relacja Posłańca w eksodosie |
| śmierć Eurydyki | wnętrze pałacu, u ołtarza | relacja drugiego posłańca |
| pojedynek braci i wojna | pod murami Teb | wspomnienia bohaterów, wiedza z mitu |
Po co jedność czasu i miejsca
Skupienie akcji w jednym dniu i jednym miejscu zwiększa napięcie, bo bohaterowie nie mają czasu na zmianę decyzji. Kreon cofa rozkaz, ale o chwilę za późno. Scena przed pałacem jest miejscem, gdzie zapadają wyroki i przychodzą wieści.
Pytania i odpowiedzi
Gdzie rozgrywa się akcja „Antygony”?
W Tebach, przed pałacem królewskim. Wydarzenia dziejące się poza sceną, jak śmierć Antygony w grocie, są relacjonowane przez posłańców.
Ile trwa akcja tragedii?
Jeden dzień. Zaczyna się przed świtem rozmową sióstr, a kończy rozpaczą Kreona po śmierci syna i żony.
Skąd wiemy, że akcja zaczyna się o świcie?
Z parodosu: chór śpiewa pieśń na cześć wschodzącego słońca. Wcześniej Ismena wspomina, że minionej nocy odeszły wojska z Argos.
Kiedy Antygona pochowała Polinika?
Poza sceną, po rozmowie z Ismeną w prologosie i przed przybyciem Strażnika w pierwszym epejsodionie. Widz tego nie widzi, bo Strażnik relacjonuje Kreonowi tylko skutek: ktoś przysypał ciało ziemią. Antygona wraca do zwłok w ciągu dnia i wtedy straż ją przyłapuje.
Co dzieje się przed akcją „Antygony”?
Wojna Siedmiu przeciw Tebom, w której bracia Eteokles i Polinik zabili się nawzajem. Po jej zakończeniu rządy obejmuje Kreon.
Szybki test
Akcja „Antygony” rozgrywa się:
Poprawna odpowiedź: b) w ciągu jednego dnia
Akcja „Antygony” rozgrywa się:
Poprawna odpowiedź: d) przed pałacem królewskim w Tebach
Akcja „Antygony” rozpoczyna się:
Poprawna odpowiedź: d) przed świtem