aa
aaaJesteś w: Ostatni dzwonek -> Potop
Badacze płaszczyzny leksykalnej powieści stwierdzili, że występuje w niej dużo czasowników, a mniej rzeczowników i przymiotników. Pisarz dokonał takiego wyboru, by zdynamizować obszerny utwór.
Duże znaczenie dla zanalizowania języka powieści ma przyjrzenie się sposobom ujęcia wątku historycznego w utworze. W przypadku Potopu Sienkiewicz skorzystał z następujących rozwiązań:
- Posłużył się historyczną „rozprawką” czy „szkicem”, przedstawiając fakty i jednocześnie je interpretując (narracja opisowo-interpretacyjna): „Lwów od chwili przybycia króla zmienił się w istotną stolicę Rzeczypospolitej. Wraz z królem przybyła większa część biskupów z całego kraju i wszyscy ci świeccy senatorowie, którzy nie służyli nieprzyjacielowi. Wydane lauda zwołały również pod broń szlachtę województwa ruskiego i dalszych przyległych, która stanęła licznie a zbrojno z tym większą łatwością, że Szwedów wcale w tych stronach nie było. Rosły też oczy i serca na widok tego pospolitego ruszenia, w niczym albowiem nie przypominało ono owego wielkopolskiego, które pod Ujściem tak słabą stawiło nieprzyjacielowi zaporę”. O subiektywnej cenie wydarzeń świadczą zwroty: „która stanęła licznie a zbrojno z tym większą łatwością, że Szwedów wcale w tych stronach nie było”, „w niczym albowiem nie przypominało ono owego wielkopolskiego, które pod Ujściem tak słabą stawiło nieprzyjacielowi zaporę”.
- Wybrał ujęcia historyczno-beletrystyczne, w których elementy dziejowe są powiązane z postępowaniem postaci i przybliżone do ich sposobów myślenia i odczuwania.
Ciekawym przykładem jest tu porównawcza charakterystyka dwóch znakomitych magnatów, Jerzego Lubomirskiego i Janusza Radziwiłła (na ten przykład wskazują Bujnicki i Helman, autorzy wspominanej pozycji). Pierwszy z nich pojawia się w powieści w scenie o charakterze podniosłym. Gdy Jan Kazimierz wraca z wygnania, pierwszym magnetem podejmującym go na swej ziemi jest właśnie Jerzy. Narrator zaczyna przedstawienie tej postaci od przybliżenia czytelnikowi ubioru i wyglądu. Z
wraca szczególną uwagę na twarz, po czyn przechodzi do interpretacji porównawczej: „Gdzie tylko Jerzy Lubomirski nie zdołał zająć najwybitniejszego miejsca, gdzie mógł tylko dzielić się z innymi sławą i zasługą, tam rozdrażniona jego duma gotowa była położyć się w poprzek i popsuć, złamać wszelkie zabiegi, choćby o zbawienie ojczyzny chodziło. Był to wódz szczęśliwy i biegły, ale i pod tym względem przewyższali go inni niezmiernie, a w ogóle zdolności jego, lubo niepospolite, nie szły w parze z ambicją i chęcią znaczenia. Stąd wieczny niepokój wrzał w jego duszy, stąd wyrodziła się podejrzliwość, zazdrość, które później doprowadziły go do tego, że dla Rzeczypospolitej stał się nawet od strasznego Janusza Radziwiłła zgubniejszym. Czarny duch, który mieszkał w Januszu, był zarazem i wielki, nie cofał się przed nikim i przed niczym; Janusz pragnął korony i świadomie szedł do niej przez groby i ruinę ojczyzny. Lubomirski byłby ją przyjął, gdyby ręce szlacheckie włożyły mu ją na głowę, ale mniejszą duszę mając, jasno i wyraźnie jej pożądać nie śmiał. Radziwiłł był jednym z takich mężów, których niepowodzenie do rzędów zbrodniarzy strąca, powodzenie do rzędu półbogów wynosi; Lubomirski był to wielki warchoł, który prace dla zbawienia ojczyzny, w imię swej podrażnionej pychy, popsuć był zawsze gotów, nic w zamian zbudować, nawet siebie wynieść nie śmiał, nie umiał; Radziwiłł zmarł winniejszym, Lubomirski szkodliwszym”. Język i styl powieści historycznej „Potop”
Badacze płaszczyzny leksykalnej powieści stwierdzili, że występuje w niej dużo czasowników, a mniej rzeczowników i przymiotników. Pisarz dokonał takiego wyboru, by zdynamizować obszerny utwór.
Duże znaczenie dla zanalizowania języka powieści ma przyjrzenie się sposobom ujęcia wątku historycznego w utworze. W przypadku Potopu Sienkiewicz skorzystał z następujących rozwiązań:
- Posłużył się historyczną „rozprawką” czy „szkicem”, przedstawiając fakty i jednocześnie je interpretując (narracja opisowo-interpretacyjna): „Lwów od chwili przybycia króla zmienił się w istotną stolicę Rzeczypospolitej. Wraz z królem przybyła większa część biskupów z całego kraju i wszyscy ci świeccy senatorowie, którzy nie służyli nieprzyjacielowi. Wydane lauda zwołały również pod broń szlachtę województwa ruskiego i dalszych przyległych, która stanęła licznie a zbrojno z tym większą łatwością, że Szwedów wcale w tych stronach nie było. Rosły też oczy i serca na widok tego pospolitego ruszenia, w niczym albowiem nie przypominało ono owego wielkopolskiego, które pod Ujściem tak słabą stawiło nieprzyjacielowi zaporę”. O subiektywnej cenie wydarzeń świadczą zwroty: „która stanęła licznie a zbrojno z tym większą łatwością, że Szwedów wcale w tych stronach nie było”, „w niczym albowiem nie przypominało ono owego wielkopolskiego, które pod Ujściem tak słabą stawiło nieprzyjacielowi zaporę”.
- Wybrał ujęcia historyczno-beletrystyczne, w których elementy dziejowe są powiązane z postępowaniem postaci i przybliżone do ich sposobów myślenia i odczuwania.
Ciekawym przykładem jest tu porównawcza charakterystyka dwóch znakomitych magnatów, Jerzego Lubomirskiego i Janusza Radziwiłła (na ten przykład wskazują Bujnicki i Helman, autorzy wspominanej pozycji). Pierwszy z nich pojawia się w powieści w scenie o charakterze podniosłym. Gdy Jan Kazimierz wraca z wygnania, pierwszym magnetem podejmującym go na swej ziemi jest właśnie Jerzy. Narrator zaczyna przedstawienie tej postaci od przybliżenia czytelnikowi ubioru i wyglądu. Z
Ten fragment Bujnicki i Helman w swej książce „Potop” Henryka Sienkiewicza. Powieść i film określają jako podwójny portret psychologiczno-historyczny, który z narracji wyodrębnia się stylem i oceną z odległego, dziewiętnastowiecznego dystansu i pozwala na dokonanie uogólnień całego, także pozafabularnego, życia historycznych postaci.
strona: 1 2 3 4 5
Szybki test:
Najbogatszym słownictwem Sienkiewicz obdarzył:a) Rocha Kowalskiego
b) Michała Wołodyjowskiego
c) Jana Onufrego Zagłobę
d) króla Jana Kazimierza
Rozwiązanie
Czytelnik otrzymuje od Sienkiewicza mało opisów przyrody, których miejsce zajmują:
a) opisy ubiorów i zwyczajów szlacheckich
b) opisy rezydencji i zamków
c) opisy zewnętrzne postaci
d) opisy batalistyczne
Rozwiązanie
W „Potopie”:
a) Sienkiewicz oczernia postaci, których nie darzył sympatią
b) mamy do czynienia z subiektywną oceną faktów przez Sienkiwicza
c) Sienkiewicz nie ujawnia swoich historycznych sympatii
d) Sienkiewicz jest w 100% obiektywny
Rozwiązanie
Więcej pytań
Zobacz inne artykuły:
kontakt | polityka cookies