DżumaAlbert Camus

Problematyka „Dżumy” Alberta Camusa

Najważniejsze problemy „Dżumy” to postawa człowieka wobec zła, cierpienia i śmierci. Na pierwszym planie powieść opisuje epidemię w Oranie, a na drugim pyta, czy ze złem walczyć, poddać się mu czy na nim korzystać, i co w takiej sytuacji dają człowiekowi wiara, praca, przyjaźń i miłość.

Dwie płaszczyzny powieści

„Dżuma” to powieść-parabola. Możemy ją zatem rozpatrywać na dwóch płaszczyznach. Pierwszą jest odczytywanie utworu zgodnie z przebiegiem akcji. Drugą jest warstwa symboliczna. Poruszone problemy ukazane zostały „nie wprost”.

Epidemia: temat dosłowny

Głównym tematem dżumy jest przebieg epidemii. Dowiadujemy się o jej pierwszych symptomach. To umierające szczury. Kolejne dni przynoszą pierwsze ofiary w ludziach. Rusza cała machina administracyjna. Wydawane są kolejne zarządzenia o kwarantannie, izolacji i organizacji życia w Oranie. Widzimy także jak zmieniają się nastroje wśród ludzi. Kolejne etapy prowadzą ostatecznie do wycofania się zarazy z miasta.

Zło i postawy wobec niego

Jednak pod pojęciem „dżumy” możemy doszukać się innych problemów. Przede wszystkim symbolizuje ona zło. Ludzie w obliczu zła mogą przyjąć różne postawy. Zaakceptować je, wykazać postawę bierną lub czynnie z nim walczyć. Zło nie znika nigdy. Może pojawić się w każdej chwili. Od jednostek zależy, czy rozprzestrzeni się jak zaraza.

Cierpienie, choroba i śmierć

Kolejnymi problemami opisanymi przez Camusa jest cierpienie, choroba i śmierć. Dżuma drastycznie wkracza w życie obywateli Oranu. Początkowo są zaskoczeni. Nie chcą poddać się narzucanym obostrzeniom. Poznają jej skalę, gdy zaczynają umierać ludzie wśród nich. Cierpią z powodu zamkniętych sklepów i zamknięcia bram miasta. Często choroba rozłącza ich z bliskimi. Z bliskimi przed śmiercią nie mogą się nawet pożegnać. Najbardziej osamotnione wydają się osoby skazane na przebywanie w obozie kwarantanny na miejskim stadionie.

Przede wszystkim boją się jednak zachorowania. Dżuma przebiega w określony sposób. Dowiadujemy się o jej kolejnych, bolesnych etapach. Najlepiej widać to na przykładzie śmierci synka sędziego Othona.

Śmierć w zadżumionym Oranie jest wszechobecna. Jeszcze przed wybuchem zarazy ludzie nie przywiązywali wagi do niej. Po rozprzestrzenieniu się zarazy śmierci odebrana zostaje godność. Ludzie chowani są w masowych grobach. Z powodu braku miejsca na cmentarzach, ciała palone są w krematorium.

Solidarność, religia i miłość

Innymi kwestiami poruszonymi w powieści jest praca na rzecz innych, solidaryzm społeczny, moralność, przyjaźń, religia, miłość czy przemiana poszczególnych bohaterów.

Wiara czy działanie

Ojciec Paneloux w pierwszym kazaniu mówi, że dżuma jest karą za grzechy. Rieux odpowiada czynem: leczy, bo uważa, że gdyby wierzył we wszechmogącego Boga, przestałby leczyć ludzi i zostawił to Bogu. Po śmierci synka sędziego Othona obaj stoją przy łóżku dziecka, a Paneloux w drugim kazaniu nie mówi już „wy”, tylko „my”.

Rozłąka i miłość

Zamknięte bramy oddzielają ludzi od bliskich. Rieux nie może zobaczyć chorej żony, Rambert walczy o powrót do ukochanej w Paryżu, a Grand wciąż myśli o żonie, która od niego odeszła. Narrator nazywa ten stan wygnaniem we własnym mieście.

Pytania i odpowiedzi

Jaki jest główny problem „Dżumy”?

Postawa człowieka wobec zła. Powieść pokazuje różne reakcje na zarazę, od walki Rieux i Tarrou po zarabianie na nieszczęściu przez Cottarda.

Jaką rolę odgrywa w powieści religia?

Religię reprezentuje ojciec Paneloux, który najpierw widzi w dżumie karę bożą, a po śmierci dziecka próbuje przyjąć cierpienie z wiarą. Rieux i Tarrou są niewierzący, ale tak samo jak Paneloux pomagają chorym.

Czy w „Dżumie” jest wątek miłosny?

Jest kilka wątków rozłąki: Rieux i jego chora żona, Rambert i ukochana w Paryżu, Grand i żona, która go opuściła. Miłość jest tu przede wszystkim tęsknotą.