Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Nad Niemnem

„Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej – streszczenie szczegółowe

Krewna Korczyńskich – Marta spędzała sporo czasu z młodym Anzelmem, a brat Anzelma – Jerzy szczerze przyjaźnił się z najstarszym Korczyńskim – Andrzejem. Przyjaciele wspólnie wyprawiali się na łowy, polowania. Każdy posiadał już potomstwo: Jerzy miał syna Jana, a Andrzej - Zygmunta. Chłopcy byli rówieśnikami. Wszyscy wiedli niemal arkadyjski żywot.

Arkadia – kraina wszelkiej szczęśliwości, raj ziemski.

Sytuacja diametralnie zmieniła się po powstaniu styczniowym (1863).

Powstanie styczniowe było powstaniem antyrosyjskim, najdłuższym spośród polskich powstań narodowych. Swoim zasięgiem objęło tereny Królestwa Polskiego, część obszarów Litwy, Białorusi i Ukrainy.

Bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania była tak zwana „branka” – zarządzenie przez Rosjan przymusowego poboru do wojska (6.X.1862). Rekrutów miały wyznaczać władze administracyjne, z pominięciem chłopów i właścicieli ziemskich, pociągając głównie osoby politycznie „podejrzane”. Uprzedzając przewidywany termin 22 stycznia 1863 roku, Tymczasowy Rząd Narodowy opublikował „Manifest”, w którym wzywał naród Polski, Litwy i Białorusi do walki z zaborcą. W manifeście była również mowa o zniesieniu różnic stanowych i natychmiastowym uwłaszczeniu. Do kwietnia (1863) carat zaangażował w walkę 270 tysięcy, a do lipca 340 tys. wojska. Dla porównania przez szeregi partyzantki w ciągu piętnastu miesięcy przewinęło się ponad 200 tysięcy ochotników, latem 1863 roku walczyło już ok. 30 tys. partyzantów.

Na nieudolność działań zbrojnych miał wpływ również fakt, że kraj od trzydziestu lat nie posiadał własnego wojska, ludność nie była obyta z bronią i służbą wojskową. Broń z innych państw napływała z opóźnieniem, nieregularnie i drobnymi partiami.. Wojna partyzancka traciła przez to na znaczeniu. Carat po dłuższych wahaniach dokonał zwrotu w swojej polityce włościańskiej, do czego zmusiło go powstanie styczniowe i, 2 marca 1864 roku wydał ukaz, który obwieszczał, że chłopi otrzymują na własność użytkowaną ziemię, ale jednocześnie zostają obciążeni wieczystym podatkiem gruntowym.


Obliczono, że w walkach powstańczych poległo 30 tys. rebeliantów, a ok. 38 tys. zostało zesłanych na Sybir. Ponadto popowstańcze represje dotknęły wiele rodzin, przyczyniły się do zaostrzenia antypolskiej polityki zaborców.

Zginęli w nim dwaj przyjaciele: Jerzy Bohatyrowicz i Andrzej Korczyński. Pochowano ich wraz z czterdziestoma innymi w zbiorowym grobie za Niemnem. Miejsce to, ukryte pośród boru, nazwano Mogiłą. Dominika los rzucił w odległe rejony (początkowo za udział w powstaniu styczniowym został skazany na zesłanie w głąb Rosji), gdzie zapewnił sobie skromny byt urzędnika. By spłacić należną bratu ojcowiznę, Benedykt musiał zaciągnąć długi, a na majątek nałożyć hipotekę. „Zżerały” go podatki (carat nakładał wysokie opłaty na gospodarzy wiejskich), przez co tracił nadzieję na swobodne gospodarowanie w Korczynie. Zmieniły się też relacje z zaściankiem. Rozpoczęły procesy z sąsiadami, w których głównie chodziło o szkody rolne, albo o uzurpowanie (roszczenie) praw do gruntów. Pomiędzy Bohatyrowiczami a Korczynem wyrósł niewidzialny mur.

Skutki powstania styczniowego dla chłopów:
Bilans przegranej obejmuje dziesiątki tysięcy poległych i straconych, dziesiątki tysięcy zesłanych na Sybir, milionowe straty materialne. Spiskowców karano wyrokami śmierci, więzieniem, katorgami, zsyłką, konfiskatą majątków. Społeczeństwo utraciło wiarę w sens walk narodowo – wyzwoleńczych, a reforma agrarna, zarządzona prze carat, niekorzystnie odbiła się na włościanach. Na jej podstawie chłopi zyskiwali wolność osobistą, uniezależniając się od dworu i panów. Autonomia chłopów była jednak pozorna i miała negatywne skutki, pogrążała włościan w nędzy, bo, pozbawieni opieki panów i administracji państwowej, tracili podstawy do egzystencji i pogrążali się w nędzy. Część z nich wyjeżdżała, rozpoczęły się masowe migracje i emigracje. Szlachta, którą represje popowstaniowe pozbawiły ziemi, przenosiła się do miast. Tym sposobem zaczął formować się ruch inteligencki i rozwijać kapitalizm. Do miast przybywali również chłopi, szukając zatrudnienia Znajdowali je, jako tania siła robocza. Większość jednak i tak cierpiała biedę, żyjąc w skrajnym ubóstwie.

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    11    12    13    14    15    16    17    18    19    20    21    22    23    24    25    26    27    28    29    30    31    32    33  


Szybki test:

Benedykta od sprzedaży posiadłości w Korczynie:
a) odwiodło spotkanie z synem
b) odwiodła rozmowa z żoną
c) odwiodła pamięć o poległym bracie
d) odwiódł list brata
Rozwiązanie

Benedykt był synem napoleońskiego legionisty – Stanisława Korczyńskiego wychowanka:
a) Akademii Wileńskiej
b) Akademii Lwowskiej
c) Szkoły Głównej
d) Uniwersytetu Jagiellońskiego
Rozwiązanie

Olszynka to majątek należący do:
a) Różyca
b) Domuntówny
c) Kirłów
d) Andrzejowej
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej – streszczenie szczegółowe
„Nad Niemnem” – streszczenie w pigułce
Dzieje Jana i Cecylii - streszczenie
Czas akcji „Nad Niemnem”
Miejsce akcji „Nad Niemnem”
Geneza i zakres tematyczny „Nad Niemnem”
Plan wydarzeń „Nad Niemnem”
Życiorys Elizy Orzeszkowej
„Nad Niemnem” jako powieść realistyczna
Etos pracy w „Nad Niemnem”
Tytuł i konstrukcja „Nad Niemnem”
Motyw rzeki w „Nad Niemnem” Orzeszkowej
Kontrast jako zasada kompozycyjna „Nad Niemnem”
Tło społeczno – historyczne, czyli sytuacja pod zaborami w połowie XIX wieku
Motywy literackie w „Nad Niemnem”
Kalendarium twórczości Elizy Orzeszkowej
Przyroda w „Nad Niemnem”
Mit powstania styczniowego w „Nad Niemnem”
Miłość w „Nad Niemnem”
Epoka pozytywizmu i jej wyznaczniki – wprowadzenie do zagadnień w literaturze
Nurty literackie i modele powieści w pozytywizmie
Między Korczynem i bohatyrowickim zaściankiem a Soplicowem – związki „Nad Niemnem” z „Panem Tadeuszem”
Humor w „Nad Niemnem”
Język „Nad Niemnem”
Narracja „Nad Niemnem”
Obraz powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Adaptacje filmowe „Nad Niemnem”
Najważniejsze cytaty w „Nad Niemnem”
Bibliografia




Bohaterowie
Jan Bohatyrowicz - charakterystyka
Justyna Orzelska - charakterystyka
Marta Korczyńska - charakterystyka
Benedykt Korczyński - charakterystyka
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Nad Niemnem”



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies