Droga kariery Zenona Ziembiewicza
Zenon Ziembiewicz idzie od stypendysty z zubożałej szlachty, przez pisanie artykułów dla Czechlińskiego i posadę redaktora „Niwy”, do stanowiska prezydenta miasta. Każdy z tych kroków kosztuje go część własnych przekonań, a finałem są rozkaz strzelania do robotników i samobójstwo.
Od stypendysty do autora artykułów dla Czechlińskiego
Kariera Zenona to droga, którą przebył zasadniczo dość przypadkowo. Jej skutkiem było zaprzedanie własnych wartości. Pochodził z domu zubożałej szlachty – Waleriana i Joanny (Żanci) Ziembiewiczów.
Zenon Ziembiewicz już od najmłodszych lat wykazywał się inteligencją . Kończył każdą klasę świadectwem z wyróżnieniem. Osiągnięcia w nauce pozwoliły mu zdobyć stypendium. Umożliwiło mu wyjazd na uczelnię w Paryżu. W czasie wojny stracił dwa lata studiów i musiał z własnych funduszy pokryć ostatni rok nauki. Rodzice nie byli mu w stanie pomóc . Wówczas skorzystał z propozycji Czechlińskiego. Obiecał napisać szereg artykułów do nowego dziennika regionalnego. Czuł, że Czechliński nie należał do osób, którym byłby w stanie zaufać. Godząc się na jego propozycję, zaprzedawał samego siebie. Zmuszony był zgodzić się na pisanie według wymagań pracodawcy.
Od najmłodszych lat Ziembiewicz musiał zarabiać na swoją naukę. Podczas ostatnich wakacji u rodziców postanowił, że będzie żył uczciwie. Pierwszym krokiem, który zrobił wbrew sobie była zgoda Zenona na pisanie artykułów według wymagań Czechlińskiego do lokalnej „Niwy”. Pozostawiła po sobie pewien niesmak. Dała jednak możliwość ukończenia studiów w Paryżu.
Redaktor „Niwy” w rękach Czechlińskiego
Po roku wrócił do miasta. Otrzymał kolejną propozycję od Czechlińskiego, który był najwyraźniej zadowolony z jego felietonów. Objął stanowisko redaktora „Niwy”. Zenon początkowo sądził, że będzie to praca tymczasowa. Dzięki niej spłaci dług zaciągnięty na naukę. Potem kierował się kwestiami finansowymi. Świadomością, że będzie musiał zapewnić byt również swojej żonie. Po raz kolejny doszło do zaprzedania swoich wartości i światopoglądu na rzecz pracy. W redakcji narzucano mu z góry, co miał pisać, jak miał pisać i czyje artykuły zamieszczać.
Po powrocie dostał propozycję objęcia stanowiska redaktora gazety. Zgodził się w nadziei, że praca ta, z trudem zaspokajająca jego ambicje, potrwa kilka miesięcy. Dzięki niej spłaci dług zaciągnięty na studia. Pracując w gazecie, stał się pionkiem w rękach Czechlińskiego. Pisał tak, jak od niego wymagano. Zgadzał się na zamieszczanie artykułów, których nie popierał. Potem zaczął kierować się myślą, by jak najszybciej ożenić się z Elżbietą. Chciał zabrać ją z domu ciotki, lecz na to musiał mieć pieniądze.
Prezydent miasta: plany i pierwsze porażki
Po pewnym czasie, dzięki koneksjom Czechlińskiego, został mianowany na prezydenta miasta. Musiał jednak wyrazić zgodę na sposób przyszłych rządów w ratuszu. Osiągnął wysokie stanowisko. Początkowo z głową pełną wzniosłych planów, chciał zrealizować marzenie miasta przyjaznego ludziom. Zainspirowała go wizyta w jednej z europejskich stolic. Pragnął zrobić wszystko, by polepszyć życie biedoty i robotników. Rozpoczął budowę domów dla robotników. Założył park dla ludzi, otworzył pijalnię mleka dla dzieci, zbudował korty tenisowe, boisko do gry w koszykówkę i siatkówkę. Chciał, by mieszkańcy miasta mieli gdzie spędzać wolny czas. Zaczął bywać w towarzystwie, jeździł na polowania, urządzał rauty w swoim domu.
Park powstał na nadbrzeżu rzeki, która oddziela śródmieście od Chązebiańskiego Przedmieścia. Wcześniej stał tam dancing o złej renomie, a miasto miało o jego zamknięcie proces z dzierżawcą budynku.
Z syna zubożałego szlachcica bez majątku stał się człowiekiem bogatym. Miał wysokie stanowisko. Był ceniony przez ludzi. Postrzegali jego szybką karierę jako piękną. Jednak sprawy przybrały zły obrót. Cofnięto fundusze na budowę domów. Właściciel klubu, który dzięki interwencji Zenona został zamknięty, wygrał proces. Miasto musiało wypłacić mu wysokie odszkodowanie. Zaczęły się również masowe protesty robotników przeciwko władzy.
Marzył, by stworzyć miasto podobne do jednej ze stolic, którą zwiedzał z żoną. Nie udało się to mu. Widział rozbieżność swoich ulotnych zamierzeń i możliwości. Potrafił jednak przybrać maskę dyplomaty, człowieka obytego w towarzystwie, rozgadanego i wesołego. W rzeczywistości był zamknięty w sobie i małomówny.
Rozkaz strzelania i koniec kariery
Został wydany rozkaz strzelania do zebranych pod ratuszem robotników. Ziembiewicz dowiedział się o tym zbyt późno. Odpowiedzialność za decyzję spadła na niego. Dodatkowo jego uwikłanie się w romans z Justyną Bogutówną i ciągnący się miesiącami niepokój, doprowadziły go do stopniowego zatracenia wartości moralnych. Ostatecznie przegrał jako człowiek.
Obarczony został winą za rozkaz strzelania do robotników. W rzeczywistości nie miał na to żadnego wpływu. Zrozumiał, że był wykonawcą czyichś poleceń. Nie potrafił za swoje czyny i decyzje brać odpowiedzialności. Często widział trudności w czynnikach zewnętrznych.
Nałożenie się na siebie problemów osobistych i związanych z objętym stanowiskiem, zakończyło się dla Ziembiewicza tragicznie. Zaatakowany przez byłą kochankę, okaleczony, popełnił samobójstwo. Samobójstwo to było końcem jego tragicznego losu jako jednostki i członka danej zbiorowości ludzkiej.
Jego kariera była szybka i błyskotliwa. Dała mu awans społeczny. Przybrała jednak nieoczekiwanie tragiczny obrót. Zakończyła się jego samobójstwem.
Pytania i odpowiedzi
Kim jest Czechliński i czego chce od Zenona?
Czechliński jest plenipotentem, człowiekiem zamożnym i ustosunkowanym. Najpierw proponuje Zenonowi pisanie artykułów do nowego dziennika regionalnego, potem posadę redaktora „Niwy”, a dzięki jego koneksjom Zenon zostaje prezydentem miasta.
Dlaczego Zenon chce szybko zarobić pieniądze?
Redaktorską pensją chce spłacić dług zaciągnięty na studia w Paryżu. Myśli też o ślubie z Elżbietą: chce zabrać ją z domu ciotki, a do tego potrzebuje pieniędzy.
Jaki Zenon jest w towarzystwie?
Potrafi przybrać maskę dyplomaty, człowieka obytego, rozgadanego i wesołego. W rzeczywistości jest zamknięty w sobie i małomówny.