DżumaAlbert Camus

„Dżuma” Camusa: bohaterowie

W „Dżumie” jest sześciu głównych bohaterów: doktor Bernard Rieux, Jean Tarrou, Raymond Rambert, Joseph Grand, ojciec Paneloux i Cottard. Każdy z nich inaczej reaguje na zarazę: leczy, organizuje pomoc, próbuje uciec, liczy zmarłych, modli się albo na niej zarabia. Obok nich występuje kilkanaście postaci drugoplanowych, m.in. doktor Castel, sędzia Othon i dozorca Michel.

Doktor Bernard Rieux

Lekarz z Oranu i narrator kroniki. Leczy chorych od pierwszego do ostatniego dnia epidemii.

Rieux ma około trzydziestu pięciu lat, jest synem robotnika i nie wierzy w Boga. To on 16 kwietnia potyka się o martwego szczura i jako jeden z pierwszych mówi głośno, że w mieście jest dżuma. Przez całą epidemię kieruje szpitalem, odwiedza chorych w domach i zabiega u władz o ostre zarządzenia.

Rieux nie uważa się za bohatera. Mówi, że jedyny sposób walki z dżumą to uczciwość, a uczciwość polega dla niego na wykonywaniu zawodu. Płaci za to wysoką cenę: rozstaje się z chorą żoną, która umiera w sanatorium, i traci przyjaciela Tarrou. Dopiero na końcu wyznaje, że to on jest autorem kroniki.

Pełna charakterystyka: Doktor Bernard Rieux

Jean Tarrou

Przybysz, który prowadzi notatki o mieście i zakłada ochotnicze formacje sanitarne.

Tarrou przyjeżdża do Oranu kilka tygodni przed epidemią. Jest synem zastępcy prokuratora generalnego. Jako siedemnastolatek słyszał, jak ojciec w sądzie żąda śmierci dla oskarżonego, i od tamtej pory walczy z każdą formą skazywania ludzi na śmierć. Mówi, że chciałby wiedzieć, jak zostać świętym bez Boga.

W czasie zarazy zakłada formacje sanitarne i sam w nich pracuje. Zaprzyjaźnia się z Rieux, a w nocnej rozmowie na tarasie wypowiada słowa: każdy nosi w sobie dżumę. Umiera jako jedna z ostatnich ofiar, w domu doktora.

Pełna charakterystyka: Jean Tarrou

Raymond Rambert

Dziennikarz z Paryża, który chce uciec do ukochanej, ale w końcu zostaje w mieście.

Rambert przyjeżdża do Oranu napisać reportaż i zostaje zamknięty w obcym mieście. Najpierw prosi władze o zgodę na wyjazd, potem z pomocą Cottarda i przemytników przygotowuje ucieczkę. Rieux nie potępia go, bo rozumie, że Rambert chce wrócić do kobiety, którą kocha.

Gdy ucieczka staje się możliwa, Rambert rezygnuje. Mówi: może być wstyd, że człowiek jest sam tylko szczęśliwy, i do końca pracuje w formacjach sanitarnych. Po otwarciu bram wita ukochaną na dworcu.

Pełna charakterystyka: Raymond Rambert

Joseph Grand

Skromny urzędnik merostwa, który pisze książkę i liczy zmarłych. Narrator nazywa go bohaterem.

Grand ma około pięćdziesięciu lat, pracuje w merostwie na niskim stanowisku i nigdy nie upomina się o awans. Opuściła go żona Jeanne. Wieczorami pisze książkę, ale nie wychodzi poza pierwsze zdanie o amazonce na kasztance w Lasku Bulońskim.

W czasie epidemii zostaje sekretarzem formacji sanitarnych i prowadzi statystyki. W Boże Narodzenie ciężko choruje i każe spalić rękopis, ale po zastrzyku serum zdrowieje. Narrator pisze, że jeśli w tej opowieści ma być jakiś bohater, to właśnie on.

Pełna charakterystyka: Joseph Grand

Ojciec Paneloux

Jezuita, który najpierw głosi, że dżuma jest karą bożą, a po śmierci dziecka mówi o trudnej wierze.

Paneloux jest uczonym jezuitą, cenionym w mieście. W pierwszym kazaniu mówi mieszkańcom, że zasłużyli na dżumę. Potem wstępuje do formacji sanitarnych i patrzy na długie konanie synka sędziego Othona.

W drugim kazaniu nie mówi już „wy”, tylko „my”, i uczy, że cierpienie niewinnych trzeba przyjąć z wiarą, bo inaczej pozostaje tylko nienawiść do Boga. Wkrótce sam choruje, nie chce lekarza i umiera z krucyfiksem w rękach. W jego karcie wpisano „Wypadek wątpliwy”.

Pełna charakterystyka: Ojciec Paneloux

Cottard

Handlarz winem ścigany przez policję. Jedyny, który cieszy się z zarazy.

Cottard na początku powieści próbuje się powiesić, bo boi się aresztowania za dawne przestępstwo. Ratuje go sąsiad, Grand. Gdy wybucha epidemia, Cottard nagle staje się towarzyski i wesoły: nikt go już nie ściga, a on zarabia na przemycie i bywa w drogich restauracjach.

Odmawia pracy w formacjach sanitarnych. Gdy zaraza mija, znów się boi, a w dniu otwarcia bram strzela z okna do ludzi na ulicy i zostaje aresztowany.

Pełna charakterystyka: Cottard

Bohaterowie drugoplanowi

Doktor Castel

Stary lekarz, przyjaciel Rieux. Przygotowuje serum przeciw dżumie.

Rozwiń

Castel jako jeden z pierwszych rozpoznaje dżumę razem z Rieux. Przez wiele miesięcy pracuje nad serum z bakterii, które wywołały epidemię w Oranie. Pierwsza próba na synku sędziego Othona się nie udaje, ale pod koniec zarazy serum zaczyna pomagać. Jego żona wraca do zamkniętego miasta, żeby być z mężem.

Sędzia Othon i jego synek Filip

Surowy sędzia śledczy, którego syn umiera w męczarniach. Po śmierci dziecka pomaga w obozie.

Rozwiń

Othon jest chłodnym urzędnikiem, który traktuje rodzinę z dystansem. Jego synek Filip choruje na dżumę i jako pierwszy dostaje serum Castela, ale umiera po długim konaniu. Po kwarantannie Othon prosi, żeby mógł pracować w obozie dla odizolowanych, bo czułby się tam bliżej mego chłopca. Umiera pod koniec epidemii.

Pełna charakterystyka: Sędzia Othon i jego synek Filip

Dozorca Michel

Pierwsza ludzka ofiara dżumy w Oranie.

Rozwiń

Michel pilnuje kamienicy, w której mieszka Rieux. Martwe szczury na klatce uważa za żart złośliwych sąsiadów. Wkrótce dostaje gorączki i umiera w karetce w drodze do szpitala.

Matka i żona doktora Rieux

Matka przyjeżdża prowadzić dom syna, żona wyjeżdża do sanatorium i już nie wraca.

Rozwiń

Żona Rieux, ciężko chora, wyjeżdża do sanatorium w górach dzień po pojawieniu się pierwszego szczura. Umiera tam pod koniec epidemii. Matka doktora, cicha i spokojna, przyjeżdża do Oranu tuż przed zamknięciem bram. Zaprzyjaźnia się z Tarrou i czuwa przy nim, gdy umiera.

Stary astmatyk

Pacjent Rieux, który leży w łóżku i odmierza czas grochem.

Rozwiń

Były kramarz w wieku pięćdziesięciu lat uznał, że dosyć już zrobił, i położył się do łóżka. Czas odmierza, przekładając groch z garnka do garnka. Na tarasie jego domu Rieux i Tarrou prowadzą najważniejszą rozmowę powieści.

Doktor Richard

Przewodniczący syndykatu lekarzy, który długo nie chce nazwać choroby dżumą.

Rozwiń

Richard jest ostrożny i boi się odpowiedzialności. Zgadza się na działanie dopiero pod naciskiem Rieux. Umiera na dżumę w chwili, gdy liczba zachorowań przestaje rosnąć.

Garcia, Raoul, Gonzales, Marcel i Louis

Przemytnicy i strażnicy, którzy mają pomóc Rambertowi uciec z miasta.

Rozwiń

Kontakt z nimi daje Rambertowi Cottard. Garcia jest pośrednikiem, Raoul kieruje grupą, Gonzales to piłkarz, z którym Rambert rozmawia o futbolu, a bracia Marcel i Louis pilnują bramy i za pieniądze mają go przepuścić.

Staruszek plujący na koty

Sąsiad z notatek Tarrou, któremu zaraza odbiera codzienną rozrywkę.

Rozwiń

Co dzień wabi koty pod balkon kawałkami papieru i na nie pluje. Gdy patrole zaczynają zabijać psy i koty, które mogą przenosić pchły, staruszek zostaje sam. Tarrou zapisuje: W czasie dżumy zabrania się pluć na koty.

Pytania i odpowiedzi

Kto jest głównym bohaterem „Dżumy”?

Najczęściej wskazuje się doktora Rieux, bo jest narratorem i uczestniczy we wszystkich ważnych wydarzeniach. Narrator sam proponuje jednak na bohatera skromnego urzędnika Granda.

Którzy bohaterowie „Dżumy” umierają?

Na dżumę umierają m.in. dozorca Michel, synek sędziego Othona, doktor Richard, sędzia Othon i Jean Tarrou. Umiera też ojciec Paneloux, choć jego choroba jest wątpliwa, oraz żona Rieux w sanatorium.

Którzy bohaterowie są niewierzący?

Rieux i Tarrou. Obaj kierują się jednak zasadami moralnymi i tak samo jak ksiądz Paneloux pomagają chorym.

Kto w „Dżumie” zmienia się najbardziej?

Rambert, który z uciekiniera staje się członkiem formacji sanitarnych. Zmieniają się też ojciec Paneloux i sędzia Othon.