Motywy literackie w „Dżumie” Camusa
Najważniejsze motywy „Dżumy” to zło, choroba i epidemia, cierpienie i śmierć, wojna, solidarność i przyjaźń, praca, rozłąka i miłość, wiara oraz przemiana bohatera. Zaraza łączy je wszystkie, bo jest jednocześnie prawdziwą chorobą i obrazem każdego nieszczęścia, które spada na ludzi.
Zło
Dżuma jest obrazem zła, którego nie da się pokonać na zawsze. Ludzie mogą z nim walczyć (Rieux, Tarrou), tłumaczyć je wolą Boga (Paneloux) albo na nim korzystać (Cottard). Więcej: Motyw zła w „Dżumie”.
Choroba i epidemia
Camus opisuje objawy dżumy dymieniczej i płucnej dokładnie jak lekarz: gorączkę, dymienice, czarne plamy, duszność. Więcej: Motyw choroby w „Dżumie”.
Cierpienie i śmierć
Najmocniejszą sceną jest śmierć synka sędziego Othona, po której Rieux mówi, że nigdy nie pokocha świata, gdzie dzieci są torturowane
. Więcej: Motyw cierpienia i śmierci.
Wojna i okupacja
Zamknięte miasto, obozy, krematorium i rozstrzeliwania przypominają czytelnikom II wojnę światową. Więcej: „Dżuma” jako powieść o wojnie.
Solidarność i przyjaźń
Formacje sanitarne Tarrou to wspólnota ludzi, którzy razem walczą ze złem, a przyjaźń Rieux i Tarrou rodzi się właśnie w tej pracy. Więcej: Motyw solidarności i Motyw przyjaźni.
Praca
Dla Rieux praca jest sposobem walki z dżumą: Najważniejsze to dobrze wykonywać swój zawód
. Więcej: Motyw pracy.
Rozłąka i miłość
Zamknięte bramy oddzielają ludzi od bliskich. Rieux żegna chorą żonę na dworcu i nie może jej zobaczyć, Rambert walczy o powrót do ukochanej, Grand myśli o Jeanne. Narrator mówi, że rozłąka stała się udziałem całej ludności
. Więcej: Jak zmienił się Oran w czasie epidemii?
Wiara i Bóg
Ojciec Paneloux widzi w zarazie najpierw karę, a potem próbę wiary. Rieux i Tarrou nie wierzą w Boga, ale walczą o życie ludzi. Kazanie Paneloux nawiązuje do plag egipskich, stąd motyw apokalipsy. Więcej: Motyw apokalipsy i Ojciec Paneloux.
Przemiana
Rambert z uciekiniera staje się ochotnikiem, Paneloux przestaje mówić o karze, sędzia Othon z surowego urzędnika zmienia się w człowieka, który chce pomagać. Więcej: Motyw przemiany.
Pytania i odpowiedzi
Jaki jest najważniejszy motyw „Dżumy”?
Motyw zła, bo dżuma jest jego obrazem. Wszystkie inne motywy, od choroby po solidarność, pokazują, jak ludzie reagują na zło.
Do jakich tematów maturalnych pasuje „Dżuma”?
Do tematów o złu, cierpieniu i śmierci, postawach wobec zagrożenia, poświęceniu, przyjaźni, solidarności, pracy, wierze, wojnie i przemianie bohatera.
Czy w „Dżumie” jest motyw miasta?
Jest. Oran to zamknięte, odcięte od świata miasto, które przypomina więzienie. Jego zmiany w czasie epidemii opisuje osobny artykuł.