AntygonaSofokles

Obrona Antygony: argumenty i dwie gotowe przemowy

Antygona złamała zakaz Kreona i pochowała brata Polinika, więc na maturze często trzeba ją obronić albo oskarżyć. Ten artykuł zbiera argumenty obrony (boskie nakazy, obowiązek wobec zmarłego, miłość do brata, odwaga), dwie gotowe przemowy i odpowiedzi na zarzuty oskarżyciela.

Czytelnik w roli sędziego

Lektura „Antygony” mimochodem stawia czytelników na pozycji sędziego w przedstawionym sporze. Oceniamy bohaterkę przez pryzmat wypowiedzi jej i pozostałych postaci oraz opisanych sytuacji. Wszystko po to, aby rozstrzygnąć, czy decyzja Kreona była słuszna, czy też nie. Wina Antygony wydaje się jednak niepewna w ocenie całej sytuacji. Kobieta złamała zakaz władcy i pochowała ciało swojego brata Polinika. Nim jednak ktokolwiek zdecyduje się osądzić jej czyny, należy przyjrzeć się argumentom za jej skazaniem oraz tym, które przemawiają za jej niewinnością.

Postawa Antygony może budzić podziw, aczkolwiek zapewne znajdą się głosy krytykujące zachowanie bohaterki. Dylematy poruszane w dramacie Sofoklesa są nadal aktualne, wystarczy wspomnieć chociażby o konflikcie między zwolennikami i przeciwnikami wpływu przekonań katolickich na funkcjonowanie państwa. Jakie argumenty przemawiają na korzyść, a jakie na niekorzyść Antygony?

Argumenty obrony

Wersja pierwsza

W obronie Antygony przemawiają następujące argumenty:

  • postępowała zgodnie z boskimi nakazami;
  • wypełniała obowiązki wobec zmarłego;
  • pragnęła żyć z czystym sumieniem;
  • kierowała się miłością do Polinika;
  • zachowała się w sposób odważny i szlachetny;
  • nie oceniała zmarłego.

Wersja druga: z naciskiem na równość braci

1. Grzebiąc brata, dochowała siostrzanego obowiązku wobec zmarłego. 2. Zrobiła to z miłości do brata świadoma kary, jaką poniesie.  3. Wypełniła obowiązek względem prawa bogów. 4. Robiła to z myślą o ochronie Teb przed gniewem bogów i zmarłych.

Przemowa obrończa: wersja pierwsza

Szanowni państwo, moim celem jest udowodnienie, iż Antygona poniosła niezasłużoną karę. Zaprezentuję argumenty, dzięki którym zrozumieją państwo, jak szlachetna i odważna była ta kobieta.

Antygona urodziła się w rodzie naznaczonym klątwą. Nie zasłużyła na nieszczęścia, które spotkały ją w ciągu jej krótkiego życia. Straciła rodziców, a jej bracia zginęli w bratobójczej walce. Jej ukochany brat, Polinik, został uznany za zdrajcę, dlatego nie mógł zostać godnie pochowany. Antygona wierzyła, że bez odpowiedniego pochówku jej brat nie zazna spokoju po śmierci.

Antygona co prawda sprzeciwiła się rozkazom króla, ale za to postąpiła według pradawnych, boskich nakazów. Wykazała się odwagą i poświęceniem, kiedy sama wyprawiła Polinikowi symboliczny pogrzeb. Nie oceniała postępowania swojego brata. Wiedziała, iż jego oceny mogą dokonać tylko bogowie. Kierowała się lojalnością i miłością, chcąc wypełnić obowiązki wobec Polinika. Nikogo nie zmuszała do pomocy, była gotowa ponieść konsekwencje swoich czynów. Po pojmaniu bez wahania przyznała się do złamania zakazu.

Antygona kierowała się sercem, broniła ważnych dla siebie wartości. Czyż ludzie nie powinni wiedzieć, kiedy przeciwstawić się tyrańskiej władzy? Bohaterka jako jedyna miała odwagę, aby zaryzykować i wypełnić boskie nakazy. Nie podążała ślepo za tłumem, miała własny rozum i ideały.

Antygona była niezwykle odważną i zdeterminowaną kobietą. Nie buntowała się dla zabawy - pragnęła jedynie pochować brata. Nie widziała w nim zdrajcy, a ukochanego członka rodziny. Któż z nas nie ma bliskich, dla których byłby gotów wszystko poświęcić? Mając na uwadze wszystkie wymienione argumenty, wnioskuję o uniewinnienie Antygony.

Przemowa obrończa: wersja druga

Mieszkańcy Teb oraz Władco tej ziemi, zapadł wyrok na córkę Edypa – Antygonę. Nie jest jednak za późno na jej obronę. Póki skazana nie oddała się w ręce Hadesa, przemyślmy raz jeszcze jej winy. Czy aż takie nam krzywdy wyrządziła? Czy jej czyn szkodził naszym Tebom tak ogromnie, że musi zostać skazana na śmierć? Antygona złamała zakaz Kreona, w pełni świadoma idących za tym konsekwencji. Zrobiła to z miłości siostrzanej do brata. Do obu braci.

Każdy z nas chciałby równych praw dla naszych bliskich, jak zatem my postąpilibyśmy na jej miejscu? To prawda, że Polinik zaatakował z obcymi Teby. Jednakże nie zapominajmy o tym, że Eteokles również winny jest śmierci naszych bliskich. Nie oddał władzy bratu, jak się należało. Sprzeciwił się umowie, jaką zawarli przed bogami, czy zatem nie obaj ponoszą winę i czy każdy z nich nie jest równy wobec prawa? Antygona pragnęła tej równości i złamała rozkazy króla. Poświęciła swoje życie, aby móc dopełnić swój obowiązek względem zmarłego, zarazem spełniając wolę bogów i dochowując ustanowionych przez nich praw.

Antygona działała pod wpływem najczystszych i najbardziej prawych uczuć – miłości do swojego bliskiego. Czy nie takich odruchów serca spodziewamy się po naszych przyszłych władcach? Zrozumienia i empatii, nieupartego egoizmu i rzetelnej oceny jednostki? Nawet syn króla po stronie córki Edypa stanął. Ochroniła nas wszystkich od gniewu bogów oraz żądnych zemsty Erynii. Zmarły Polinik nie będzie nękał Hadesa i nie skieruje jego gniewu na mieszkańców Teb. Poświęcenie tej kobiety jest godne podziwu i powinna ona uniknąć kary. Szlachetnie stanęła w obronie równości i praw naszych bogów, a jej osoba powinna być uznana za bohatera, nigdy za zdrajcę.

Otwórzmy nasze usta, wyraźmy swą opinię, a przede wszystkim nie pozwólmy spadkobierczyni rodu Labdakidów odejść do Hadesu z piętnem zdrajczyni!

Schemat przemowy obrończej

  1. Zwrot do słuchaczy i teza o niewinności.
  2. Okoliczności: klątwa rodu, śmierć braci, zakaz Kreona.
  3. Argumenty: miłość, obowiązek, prawa bogów, ochrona miasta.
  4. Cytat: „Czcić swe rodzeństwo nie przynosi wstydu”.
  5. Zakończenie: apel o uniewinnienie.

Czego użyje oskarżyciel i jak mu odpowiedzieć

Zarzut oskarżycielaOdpowiedź obrońcy
Antygona złamała prawo państwaprawo boskie jest ważniejsze, co potwierdza Tyrezjasz
Polinik był zdrajcąobowiązek pochówku dotyczy każdego zmarłego: „Nie jak niewolnik, lecz jak brat on zginął”
Dała zły przykładwedług Hajmona lud uważał jej czyn za godny pochwały

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne argumenty obrony Antygony?

Postępowała zgodnie z nakazami bogów, wypełniła obowiązek wobec zmarłego, kierowała się miłością do brata i zachowała się odważnie. W drugiej wersji dochodzi argument, że Eteokles także złamał prawo, bo nie oddał władzy bratu.

Jak napisać przemowę w obronie Antygony?

Zacznij od zwrotu do słuchaczy, przedstaw tezę, potem kolejno argumenty z przykładami z tekstu i zakończ apelem o uniewinnienie.

Czym różnią się dwie przemowy?

Pierwsza opiera się na boskich nakazach i odwadze bohaterki. Druga zwraca się do mieszkańców Teb, podkreśla równość obu braci wobec prawa i ochronę miasta przed gniewem bogów.